Droga donikąd - streszczenie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.08.2024 o 19:18

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 29.08.2024 o 18:30

W ""Drodze donikąd"", Józef Mackiewicz zaprezentował mrożony obraz rzeczywistości polsko-litewskiego pogranicza w obliczu sowieckiej inwazji, która miała miejsce w latach 1939-1941. Powieść ta, wydana po raz pierwszy w 1955 roku, jest świadectwem okrutnych realiów życia pod rządami komunistycznego terroru. Głównymi bohaterami powieści są Paweł, Marta i Karol, którzy starają się przetrwać w świecie pełnym niepewności, szarości i niepokoju. W tle przewijają się postaci kolaborantów, ludzi o postawach oportunistycznych oraz bojowników – tych, którzy stawiają opór niszczącym siłom komunizmu. Motywy wysiedleń, inwigilacji i prześladowań są wszechobecne i nadają powieści głębi oraz dramatyzmu.

Krótkie streszczenie powieści można sprowadzić do opisu losów Marty, Pawła i Weroniki w mrocznym czasie sowieckiej okupacji. Paweł, były dziennikarz, zostaje zmuszony do wykonywania różnych zajęć, jednocześnie coraz bardziej angażując się w działalność antykomunistyczną. W jego życiu stałe miejsce zajmuje Tadeusz Zakrzewski - działacz antysowiecki i dziennikarz, który wpływa na jego postawę wobec komunistycznej rzeczywistości. Jego żona, Marta, wspiera go mimo trudnych warunków i akceptuje fakt, że Paweł ma kochankę - Weronikę. Kluczowe wydarzenia, takie jak masowe wysiedlenia w 1941 roku, ilustrują dramat żyjących w tym okresie ludzi, których losy są pełne niepewności.

W pierwszej części powieści, pod tytułem "Karol", Mackiewicz przedstawia codzienną rzeczywistość Pawła, Marty, Karola i Weroniki w roku 1940. Bohaterowie starają się przeżyć w warunkach, w których każdy dzień jest walką o przetrwanie. Paweł, dawny dziennikarz, teraz zajmuje się pracą drwala, co pozwala mu utrzymać rodzinę. Żyją w małym domku na wsi, gdzie codzienne czynności, takie jak mycie przy studni, stają się tłem dla niepokojących spotkań, np. z oficerem NKWD.

Praca w lesie z Karolem, przyjacielem Pawła, niesie ze sobą nieustanne zagrożenie ze strony sowieckich patroli. Pewnego dnia spotykają samochód NKWD, a ich sytuacja wydaje się beznadziejna do momentu, gdy ratuje ich Franciszek. W miasteczku, do którego czasami udają się bohaterowie, dominuje komunistyczna propaganda. Manifestacje i aresztowania są na porządku dziennym, co dodatkowo podsyca atmosferę strachu i niepewności.

Uczestnictwo w wiecu wrześniowym to kolejna scena, która ukazuje sprzeciw ludzi wobec systemu, choć podjęta próba buntu robotnika zostaje stłumiona przez propagandowe slogany i reakcję zastraszonego tłumu. Paweł i Karol zmuszeni są zmieniać miejsce pracy – teraz zajmują się zwózką drewna na budowę rowu nawadniającego. Karol zostaje nauczycielem w szkole, gdzie temat leninizmu i stalinizmu jest wszechobecny.

Równolegle rozwija się wątek rodziny Rymaszewskich. Antoni Rymaszewski, który zostaje zesłany na Syberię, wraca przez Moskwę do Mińska, podejmując desperacką ucieczkę. Mimo to, w końcu zostaje aresztowany i poddany przesłuchaniu przez NKWD. Oficer blefuje, zmuszając Antoniego do współpracy jako szpiega dla Sowietów. Cała ta sytuacja pokazuje brutalność sowieckiego systemu wobec pojedynczych jednostek.

Codzienne życie toczy się cieniem represji. Donosicielstwo jest powszechne, a Paweł i Marta żyją w ciągłym strachu przed sąsiadami, którzy mogą okazać się kolaborantami. Próby zdobycia pieniędzy, jak sprzedaż szabli czy szukanie pracy, są nieustającą walką z biedą. W końcu Paweł porzuca próbę współpracy z komunistyczną propagandą, nawet jeśli oznacza to większe niebezpieczeństwo. Praca w teatrze daje mu chwilową odskocznię, jednak nie zmienia dramatycznej rzeczywistości.

Spotkanie z Zakrzewskim w domu Pawła staje się okazją do rozmów o technikach manipulacji językowej, stosowanych przez komunistów. Tadeusz Zakrzewski wprowadza Pawła w brutalne realia sowieckiej inwigilacji i represji, co jeszcze bardziej umacnia go w przekonaniu, że system ten jest z natury zły i destrukcyjny.

W części drugiej, pod tytułem "Tadeusz", bohaterów czekają kolejne wyzwania. Wizyta w sklepie, gdzie Paweł spotyka Zakrzewskiego, uwypukla trudności codziennego życia pod rządami Sowietów. Rozmowy o ideologiach stają się miejscem starć poglądów i analizy rzeczywistości z punktu widzenia moralnego i społecznego.

Podróż do Ejszyszek oraz krytyka postaw europejskich narodów wobec Polski są tłem dla dalszych wydarzeń. Praca przy przemycie to kolejny etap w życiu Pawła i jego znajomych. Codzienne trudy pracy woźnicy oraz spotkanie z Kością, postacią marginalną, ale istotną dla fabuły, pokazują, jak wiele ludzi musiało zmagać się z nieludzkimi warunkami życia.

Próba przemytu, zakończona starciem z sowieckim patrolem, ilustruje nieustanne zagrożenie, jakie nad nimi ciąży. Ucieczka tylko chwilowo daje nadzieję na bezpieczeństwo. Spotkania z Weroniką i sąsiedzkie przysługi ukazują, jak silnie ludzie musieli polegać na wzajemnym wsparciu.

Historią dziennikarza Łaszowskiego przedstawia dodatkowy aspekt życia w podziemiu – nieustanne podzielanie się informacjami i nieufność wobec współpracowników. Powrót do miasta, mimo coraz większych zagrożeń, staje się koniecznością. Kopanie skarbu nad Niemnem, choć brzmi jak przygoda, staje się kolejną nieudolną próbą znalezienia wyjścia poza rzeczywistość bez wyjścia.

Część trzecia, nazwana "Weronika", prowadzi bohaterów do dramatycznych wydarzeń. Spotkanie z gajowym, informacja o wygnaniach przeprowadzanych przez NKWD, oraz paniczna ucieczka Weroniki i Marty to punkty kulminacyjne, które prowadzą do katastrofalnych konsekwencji.

Dramat zajazdu przez oddziały NKWD zmusza Martę, Pawła i Weronikę do jeszcze bardziej desperackich działań, próbujących ucieczki. W międzyczasie choroba Marty pogarsza sytuację, a ich droga staje się symbolem bezsensownego wysiłku. Ostateczna ucieczka kończy powieść, zostawiając czytelnika z poczuciem, że ich los jest niepewny, a odpowiedź na pytanie o sens ich drogi jest jednoznacznie gorzka - to rzeczywiście droga donikąd.

Cała powieść Mackiewicza ukazuje daremność walki z systemem totalitarnym, co podkreśla symbolika tytułu. Droga donikąd to metafora bezsensowności tej heroicznej, choć desperackiej walki. Józef Mackiewicz przedstawia gorzką analizę życia pod okupacją sowiecką, refleksje na temat utraty wolności, zaufania i człowieczeństwa. Powieść ta jest ostrzeżeniem przed złem totalitaryzmu i hołdem dla tych, którzy musieli w nim żyć.