Cezary Baryka i Zenon Ziembiewicz - charakterystyka porównawcza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.09.2024 o 7:24

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 1.09.2024 o 6:42

---

I. Wstęp

1. Przedstawienie postaci i powieści:

Cezary Baryka i Zenon Ziembiewicz to bohaterowie dwóch znaczących powieści polskich z XX wieku, osadzonych w kontekście burzliwych przemian społeczno-politycznych. Cezary Baryka, główna postać "Przedwiośnia" Stefana Żeromskiego, jest młodym Polakiem wychowanym w Baku, którego życie zmienia się w wyniku I wojny światowej i rewolucji bolszewickiej. Z kolei Zenon Ziembiewicz, bohater "Granicy" Zofii Nałkowskiej, rozpoczyna swoją karierę studencką w Paryżu, ostatecznie zostaje prezydentem miasta, ale jego życie kończy się tragicznie. Porównanie tych dwóch postaci pozwoli nam dostrzec różnice nie tylko w ich osobowościach, ale także w reakcji na zmieniające się okoliczności zewnętrzne.

2. Zarys głównej tezy:

Mimo pewnych podobieństw, takich jak egoizm i impulsywność, Cezary Baryka i Zenon Ziembiewicz różnią się w istotny sposób pod względem swojego dojrzewania, światopoglądu oraz podejścia do życia i relacji międzyludzkich. Ich historie są doskonałym odzwierciedleniem różnorodnych dróg, jakie mogą obierać młodzi ludzie w obliczu trudnych wyzwań.

---

II. Charakterystyka Cezarego Baryki

1. Tło rodzinne i dzieciństwo:

Cezary Baryka urodził się w Baku, w rodzinie polskich emigrantów. Jego ojciec, Seweryn, był urzędnikiem naftowym, a matka, Jadwiga, czuła silne przywiązanie do polskich tradycji. Cezary dorastał w zamożnym domu, otoczony rosyjską kulturą, co prowadziło do wewnętrznego konfliktu tożsamościowego. Dzieciństwo Baryki naznaczone było napięciem między polskimi korzeniami a rosyjskim otoczeniem, co odbiło się na jego poczuciu przynależności.

2. Wpływ I wojny światowej:

I wojna światowa zmieniła komfortowe życie Baryki. Seweryn Baryka udał się na front, zostawiając obstinatego syna pod opieką matki. Cezary szybko wpadł w kłopoty, symbolizowane przez incydent z dyrektorem szkoły, za który został wyrzucony. Roszady wojenne, wojna domowa i chaos rewolucyjny wpłynęły na jego dojrzewanie, pozostawiając w nim trwałe ślady.

3. Rewolucja bolszewicka:

Cezary był entuzjastycznie nastawiony do rewolucji bolszewickiej, widząc w niej szansę na lepszy świat. Jego doświadczenia zetknięcia się z brutalnością rewolucji, w tym twarde realia wojny między Ormianami a Tatarami oraz brutalna rzeczywistość wcielenia do różnych armii, zarysowały w nim pierwsze rysy krytycyzmu wobec komunistycznych ideałów.

4. Podróż do Polski:

Po śmierci matki Baryka dołączył do ojca, a następnie wyruszyli razem do Polski. Podróż ta była pełna wyzwań: śmierć Seweryna i pierwsze zetknięcie Cezarego z biedą i niesprawiedliwością w Polsce. Pomoc Szymona Gajowca i próba ponownego podjęcia studiów w Warszawie oraz epizod uczestnictwa w wojnie polsko-bolszewickiej były dla niego etapem formowania się nowego, bardziej krytycznego światopoglądu.

5. Edukacja i dojrzałość:

Cezary wrócił na studia i zaangażował się w dyskusje ideologiczne z Szymonem Gajowcem oraz z radykalnym komunistą Lulkiem. Te konfrontacje prowadziły go do przemyśleń nad wartościami, które były mu przeszczepiane w ramach wychowania i przeżyć wojennych. Baryka zaczął dostrzegać wady komunistycznych idei, co prowadziło do jego wewnętrznej przemiany i dążenia do odkrycia prawdziwego patriotyzmu oraz troski o przyszłość narodu polskiego.

---

III. Charakterystyka Zenona Ziembiewicza

1. Tło rodzinne i dzieciństwo:

Zenon Ziembiewicz pochodził z Boleborzy, małej miejscowości, gdzie jego ojciec, Walerian, był rządcą folwarku. Walerian był dumny ze swojego szlacheckiego pochodzenia, mimo że jego gospodarskie umiejętności były nader wątpliwe. Żona Waleriana, Joanna (Żancia), wielokrotnie ratowała sytuację dzięki swojemu pragmaticznemu podejściu. Młody Zenon odczuwał wstyd z powodu zachowań ojca - jego nieudolności i romanów, co stworzyło w nim "kompleks boleborzański".

2. Wstyd i aspiracje:

Zenon wstydził się swojej rodziny i ich statusu społecznego, co motywowało go do ucieczki od przeszłości i unikania błędów ojca. Dążył do wyższej edukacji, aspirując do życia, które zapewniłoby mu prestiż i szacunek. Podejmowane przez niego decyzje miały na celu odcięcie się od korzeni i stworzenie własnej, bardziej godnej egzystencji.

3. Studia i relacje:

Ziembiewicz studiował w Paryżu, gdzie poznał Elżbietę Biecką. Po powrocie do Polski rozpoczął pracę w dzienniku "Niwa", co początkowo przynosiło satysfakcję i perspektywy zawodowe. Jednak podporządkowanie się Czechlińskiemu, romans z Justyną Bogutówną oraz zdrada Elżbiety to rozdziały jego życia, które wykazywały stopniowy upadek moralny. Skandal związany z ciążą Justyny i zmuszenie jej do aborcji były momentem krytycznym, ukazującym jego słabość charakteru.

4. Kariera i upadek:

Zenonowi udało się awansować, ostatecznie zostając prezydentem miasta oraz żeniąc się z Elżbietą. Urodziny dziecka, syna Waleriana, nie przyniosły oczyszczającej zmiany. Ziembiewicz w dalszym ciągu wikłał się w działania polityczne, zdradzał swoje ideały i tracił społeczne poparcie. Jego decyzja o nakazie strzelania do robotników była ostatecznym krokiem w kierunku destrukcji. Związane z tym wydarzenia doprowadziły do tragedii: Zenon został oblany kwasem przez Justynę, stracił wzrok i ostatecznie popełnił samobójstwo.

---

IV. Porównanie postaci:

1. Światopogląd i zaangażowanie polityczne:

Cezary Baryka początkowo bezkrytycznie przyjmował idee komunistyczne, widząc w nich szansę na sprawiedliwy świat. Z biegiem czasu jego doświadczenia wojenne i zetknięcia z brutalnością rewolucji prowadziły do krytycznego spojrzenia na te idee. Zenon Ziembiewicz natomiast miał bardziej pragmatyczne podejście do polityki, dostosowując swoje działania do sytuacji i interesów osobistych. Jego brak jasnych ideałów prowadził go do zdrady własnych wartości.

2. Patriotyzm:

Cezary dostrzegał wartość patriotyzmu dopiero po powrocie do Polski i zetknięciu się z jej realiami. Stopniowo jego troska o przyszłość państwa stawała się coraz bardziej autentyczna. Zenon nigdy nie przejawiał wyraźnego patriotyzmu; jego działania skupiały się na karierze i osobistych korzyściach.

3. Podejście do relacji z kobietami:

Cezary Baryka był impulsywny i porywczy w swoich relacjach z kobietami, co skutkowało poważnymi konfliktami. W jego życiu przewinęły się trzy kobiety, które kochał, ale nie potrafił zbudować z nimi trwałych relacji. Zenon natomiast powtórzył błędy swojego ojca, wikłając się w romanse, zdradzając Elżbietę i zmuszając Justynę do aborcji. Jego podejście do relacji z kobietami było egoistyczne i destrukcyjne.

4. Charakter i egoizm:

Baryka cechował się impulsywnością i agresywnością, ale miał zdolność samodzielnego myślenia i krytycznej oceny sytuacji. Jego wewnętrzne rozdarcie między różnymi ideami prowadziło do pogłębionych refleksji. Zenon Ziembiewicz wykazywał słabość charakteru i egoizm, podporządkowując się okolicznościom i dążąc do kariery za wszelką cenę.

5. Końcowe losy:

Cezary Baryka, pomimo swoich licznych błędów i wewnętrznego rozdarcia, ma potencjał na dalszy rozwój i przemiany. Jego historia kończy się otwarcie, pozostawiając nadzieję na lepszą przyszłość. Zenon Ziembiewicz natomiast kończy swoją historię tragicznie, popełniając samobójstwo po serii destrukcyjnych działań, które doprowadziły do ostatecznego upadku.

---

V. Zakończenie

1. Podsumowanie podobieństw i różnic:

Cezary Baryka i Zenon Ziembiewicz mają pewne podobieństwa, takie jak egoizm i impulsywność w działaniu. Jednak ich drogi życiowe pokazują fundamentalne różnice: Baryka rozwijał swój światopogląd i dochodził do krytycznej oceny idei, podczas gdy Ziembiewicz dostosowywał się do okoliczności, zdradzając swoje wartości. Różnice w ich podejściu do patriotyzmu i relacji z kobietami również są istotne.

2. Znaczenie dla literatury i czytelnika:

Postacie Cezarego Baryki i Zenona Ziembiewicza pełnią ważne role w literaturze polskiej jako reprezentanci różnych dróg, którymi mogą podążać młodzi ludzie w poszukiwaniu swojego miejsca w świecie. Żeromski i Nałkowska ukazują ich losy jako ostrzeżenia i refleksję nad moralnymi oraz społecznymi konsekwencjami ich działań.

3. Ostateczna refleksja:

"Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego kończy się otwarcie, dając nadzieję na dalszy rozwój i pozytywną zmianę Cezarego Baryki. Natomiast "Granica" Zofii Nałkowskiej ukazuje nieodwracalny upadek Zenona Ziembiewicza, co stanowi tragiczne zakończenie jego historii. Te kontrastujące zakończenia pokazują różne możliwości, jakie stają przed młodymi ludźmi w trudnych czasach i dramatyczne skutki ich wyborów.

---

Praca ta pozwala zobaczyć, jak różne decyzje i okoliczności mogą wpłynąć na życie dwóch młodych bohaterów, oferując jednocześnie głębokie refleksje nad człowieczeństwem, moralnością i polityką.