"Lalka" Bolesława Prusa

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 23.04.2025 o 17:48

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 15.04.2025 o 14:46

"Lalka" Bolesława Prusa, wydana po raz pierwszy w latach 1887-1889, to jedna z najbardziej znanych polskich powieści pozytywistycznych. Dzieło to opowiada o losach warszawskiego kupca, Stanisława Wokulskiego, którego życie staje się głównym tematem analizy autora. Prus tworzy niezwykle złożony portret społeczeństwa polskiego na przełomie XIX wieku, przyglądając się różnym jego warstwom i uwypuklając problemy oraz zjawiska społeczne charakterystyczne dla tego okresu.

Akcja powieści rozpoczyna się w Warszawie lat 70. XIX wieku. Głównym bohaterem utworu jest Stanisław Wokulski, człowiek o niezwykle skomplikowanej osobowości. Jest synem zubożałego szlachcica, który ukończył szkołę realną, a później próbował studiować nauki przyrodnicze, choć z powodu trudnej sytuacji materialnej musiał przerwać naukę. Wokulski jest postacią, która łączy w sobie cechy pozytywisty i romantyka.

Podczas odbywanej na Syberii kary za udział w powstaniu styczniowym, nabiera doświadczeń, które później pozwolą mu na prowadzenie interesów i pomnożenie majątku. Po powrocie do Warszawy postanawia zaangażować się w handel i zarządzanie sklepu galanteryjnego J. Mincel i S. Wokulski, który szybko staje się jednym z najlepiej prosperujących sklepów w stolicy. Wokulski jest jednak nie tylko utalentowanym kupcem, ale również człowiekiem o bogatym życiu wewnętrznym.

Centralnym wątkiem powieści staje się jego miłość do arystokratki Izabeli Łęckiej, kobiety pięknej, ale zarazem próżnej i nieprzystępnej. Wokulski zakochuje się w niej niemal obsesyjnie, widząc w niej symbol piękna i arystokratycznej doskonałości. Jego uczucie do Izabeli napędza wiele jego działań, zarówno zawodowych, jak i osobistych. Aby zdobyć jej względy, Wokulski podejmuje różne działania finansowe, które mają na celu podniesienie jego pozycji społecznej.

Równocześnie Prus kreśli obraz społeczeństwa polskiego tamtych czasów, ukazując różnorodność jego warstw społecznych i zarysowując ich problemy. Arystokracja, która często jest nieprzystosowana do nowej rzeczywistości ekonomicznej i gospodarczej, zostaje przedstawiona jako klasa żyjąca ponad stan, zadłużona i niezdolna do samodzielnego funkcjonowania. Krytyce poddane są także instytucje społeczne i polityczne, które nie nadążają za zmieniającymi się czasami.

Na kartach powieści czytelnik spotyka również innych, równie ważnych bohaterów, jak stary subiekt Ignacy Rzecki, który w swoich pamiętnikach zdaje relację z życia Wokulskiego, dzieląc się przy tym własnymi przemyśleniami. Postać Rzeckiego staje się swego rodzaju łącznikiem pomiędzy światem Wokulskiego a resztą społeczeństwa. Jego lojalność wobec przyjaciela oraz sentymentalizm tworzą w powieści kontrast wobec racjonalizmu i dynamizmu głównego bohatera.

Wokulski, mimo licznych sukcesów zawodowych, przeżywa osobiste rozterki i tragedie. Ostatecznie jego związek z Izabelą nie dochodzi do skutku, ponieważ kobieta, choć docenia jego starania, nie jest w stanie odwzajemnić jego uczuć w sposób, jaki by sobie życzył. Ostatecznym ciosem dla Wokulskiego staje się odkrycie, że Izabela wzgardziła nim dla innego mężczyzny, co staje się końcem jego marzeń o wspólnym życiu.

Powieść kończy się w sposób otwarty i wieloznaczny, pozostawiając Wokulskiego w sytuacji niejasnej. Opuściwszy Warszawę, bohater znika bez śladu, co daje pole do rozmaitych interpretacji jego dalszych losów. Czytelnik może jedynie domyślać się, co stało się z kupcem, co dodatkowo pogłębia tragizm jego historii.

"Lalka" Bolesława Prusa to nie tylko opowieść o niespełnionej miłości, ale także o dylematach młodego człowieka u progu nowych czasów, pełnych zawirowań społecznych i przemian ekonomicznych. Prus w mistrzowski sposób łączy analizę psychologiczną z krytyką społeczną, tworząc dzieło o ponadczasowej wartości i wciąż aktualne w swojej wymowie. Dzięki temu "Lalka" pozostaje jedną z najważniejszych polskich powieści, stanowiącą istotny element kanonu literackiego.