Notatka z "Dziadów" części 3,

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.09.2025 o 17:25

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 7.09.2025 o 18:37

Część III „Dziadów” Adama Mickiewicza to wyjątkowe dzieło w polskiej literaturze, które łączy elementy dramatyczne, historyczne i narodowe. Akcja tej części rozgrywa się w czasach represji po powstaniu listopadowym, co nadaje jej tragicznego i mrocznego wydźwięku. Akt I scena 1, znana jako „Scena więzienna”, stanowi punkt wyjścia do zrozumienia głównych zagadnień utworu, takich jak cierpienie, patriotyzm oraz dążenie do wolności.

Akcja sceny więziennej rozpoczyna się około godzinę przed północą w wileńskim klasztorze bazylianów, który został przekształcony przez zaborcze władze rosyjskie na więzienie. Miejsce to jest symbolem zniewolenia i martyrologii polskiego narodu. W ponurym lochu spotykamy grupę młodych więźniów – patriotów uwięzionych przez carskie władze za działalność niepodległościową. Jakub, jeden z więźniów, cierpi z powodu gorączki, co dodatkowo podkreśla trudne warunki panujące w więzieniu i stan fizyczny uwięzionych bohaterów.

Więźniowie, mimo że przebywają w ciemnych lochach zimnego więzienia, nie rezygnują z nadziei. Jeden z nich, Tomasz, wyobraża sobie przyszłość, gdy Polacy będą wolni, co dodaje im otuchy. Narracja Mickiewicza maluje obraz młodych ludzi, którzy pomimo cierpień fizycznych i psychicznych, starają się wspierać siebie nawzajem. Wspólne pragnienie odzyskania niepodległości Polski jest paliwem dla ich ducha.

Wprowadzane w dialogi postacie wyrażają różnorodne emocje i przemyślenia. Jakub, cierpiący z powodu choroby, wspomina o tym, jak niegdyś podziwiał widok arystokratycznych pałaców z okna, ukazując dysonans między światem zewnętrznym a ich aktualną sytuacją. Wypowiedzi te nie tylko podkreślają kontrast między wolnością a zniewoleniem, ale również przypominają o nierównościach społecznych, które wisiły nad młodym pokoleniem.

Później uwagę przyciąga niezwykły więzień, który siedzi samotnie w zamkniętej celi. Jest to Gustaw – dawny bohater Mickiewicza, który przechodzi dramatyczną przemianę duchową, zmieniając imię na Konrad. Ta zmiana ma symboliczne znaczenie i reprezentuje przejście od romantycznej miłości do patriotycznego zrywu. Konrad czuje się wybrańcem narodu, gotowym poświęcić się dla ojczyzny. To uosabia główną ideę dzieła, gdzie jednostka poświęca się dla dobra wspólnego.

Równocześnie inna postać, Żegota, opowiada współwięźniom bajkę o Dobrym Panu. Ta opowieść wywiera duże wrażenie na więźniach i podkreśla ich wspólne cierpienia. Bajka staje się alegorią sytuacji, w której się znaleźli, ukazując niesprawiedliwość i brutalność władzy, przeciwko której walczą. Żegota, swoim opowiadaniem, daje innym uwięzionym chwilę wytchnienia, przenosząc ich myśli do świata wartości i marzeń.

W tym momencie do lochu trafia kapral garnizonu z nowym zesłańcem na Sybir, Dawidem, który jest ofiarą zdrady swego ojca. Ta sytuacja ilustruje, jak bardzo destrukcyjna jest tyrania, która rozbija nawet rodzinne więzi. Zdrada ojca potęguje dramatyzm utworu, pokazując, że okrutna władza potrafi bezwzględnie niszczyć najbliższe relacje. Historia Dawida dodaje scenie jeszcze większej intensywności emocjonalnej, ukazując, jak głęboko sięgają skutki represji.

Scena kończy się symbolicznie: więźniowie, wsparci przez Tadeusza, zmierzają na nocną modlitwę. Ten akt solidarności i wiary jest wyrazem ich niezłomnego ducha i nadziei na przyszłość. Mimo cierpień, wiara i modlitwa dają im siłę do przetrwania. Jest to kluczowy moment, który podsumowuje ich determinację i gotowość do dalszej walki o wolność.

W „Scenie więziennej” Mickiewicz mistrzowsko przedstawia cierpienie młodych polskich patriotów pod jarzmem carskiej Rosji. Dzięki bogatym dialogom i postaciom, scena ta staje się przekonującym obrazem duchowej i fizycznej martyrologii Polaków. Mickiewicz skupia się na ich determinacji, patriotyzmie i niezłomnej woli przetrwania, co czyni ją jedną z najbardziej poruszających części „Dziadów”. Więźniowie są nie tylko bohaterami sceny, ale również symbolem walki o wolność, co jest esencją przesłania całego dzieła.

„Dziady” część III jest więc nie tylko dramatyczną opowieścią, ale również głębokim komentarzem na temat polskiej tożsamości, wiary i nadziei w najbardziej mrocznych czasach. Ta scena to hołd dla wszystkich tych, którzy nie poddali się w walce o wolność, a także przypomnienie o konieczności pamięci i działania w imię ojczyzny.