1. Stanisław August Poniatowski: Król w dziedzinie polityki zagranicznej i wewnętrznej 2. Przyczyny oraz charakter rewolucji amerykańskiej i francuskiej: Analiza porównawcza

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 30.09.2025 o 8:31

Rodzaj zadania: Wypracowanie z historii

Dodane: 27.09.2025 o 18:33

Stanisław August Poniatowski rządził Polską w czasach niezwykle trudnych, stając wobec problemów zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych. W dziedzinie polityki wewnętrznej, Poniatowski był orędownikiem reform, wytrwale dążąc do modernizacji kraju. Król wspierał oświatę, zakładając Komisję Edukacji Narodowej w 1773 roku, pierwsze w Europie ministerstwo edukacji. Był mecenasem sztuki i kultury, zbierając wokół siebie intelektualistów i reformatorów, takich jak Hugo Kołłątaj i Stanisław Staszic.

Na arenie polityki zagranicznej Poniatowski próbował manewrować między trzema potęgami – Austrią, Prusami i Rosją. Niestety, brak silnej armii i wewnętrzne konflikty osłabiały jego pozycję. Pod protektoratem Rosji, co było obiektem krytyki, doprowadził do uchwalenia Konstytucji 3 maja w 1791 roku, która była jednym z najważniejszych reform politycznych, mających na celu wzmocnienie władzy centralnej i poprawę sytuacji chłopów oraz mieszczan. Jednakże rozbiory Polski (1772, 1793 i 1795) były kluczowym dowodem na to, że Poniatowski i jego reformy nie zdołali ocalić państwa przed zakusami mocarstw.

2. Porównaj przyczyny oraz charakter rewolucji amerykańskiej i francuskiej.

Rewolucja amerykańska i francuska, choć różne w kontekście i charakterze, miały wspólne cechy wynikające z dążenia do zmiany istniejącego porządku. Rewolucja amerykańska, rozpoczęta w 1775 roku, była reakcją kolonii na opresyjną politykę brytyjską, przede wszystkim fiskalną i handlową, czyli nałożenie nowych podatków bez reprezentacji i ograniczenia wolności handlowych. Rezultatem była Deklaracja Niepodległości w 1776 roku, ustanawiająca suwerenność Stanów Zjednoczonych.

Rewolucja francuska, mająca miejsce w latach 1789-1799, wynikała z głębokiego kryzysu finansowego i społecznego we Francji. Niezadowolenie z powodu nierówności podatkowych, głód oraz absolutystyczne rządy Ludwika XVI doprowadziły do powstania Zgromadzenia Narodowego, obalenia monarchii i ogłoszenia republiki. Rewolucja ta była bardziej radykalna niż amerykańska, prowadząc do terroru i chaosu.

3. Wyjaśnij kontekst międzynarodowy polskich planów reformatorskich w dobie Sejmu Wielkiego.

Sejm Wielki (1788-1792) działał w napiętym kontekście międzynarodowym. Polska znajdowała się pod stałą presją sąsiednich mocarstw: Austrii, Prus i Rosji. Dążenia do reform były reakcją na groźbę kolejnych rozbiorów po pierwszym rozbiorze w 1772 roku. Wzorce reform inspirowane były ideami oświeceniowymi, współczesnymi tendencjami modernizacyjnymi oraz przykładem zmian zachodzących w Europie Zachodniej.

Sejm Wielki uchwalił Konstytucję 3 maja, mającą na celu wzmocnienie centralnej władzy państwowej, reforma systemu podatkowego i wojskowego, a także poprawę statusu mieszczan i chłopów. Na arenie międzynarodowej kluczowym wyzwaniem było zachowanie suwerenności wobec agresywnych planów Rosji, która interweniowała zbrojnie, wspierając magnaterię przeciwną reformom.

4. Oceń zmiany reformatorskie w Polsce w II poł. XVIII w.

Zmiany reformatorskie w Polsce w II połowie XVIII wieku były znaczącym wysiłkiem na rzecz modernizacji państwa. Najbardziej widocznym osiągnięciem była Konstytucja 3 maja, która dążyła do stworzenia nowoczesnego i bardziej sprawiedliwego systemu rządów. Była to druga na świecie, po amerykańskiej, konstytucja uchwalona w nowoczesnym znaczeniu tego słowa.

Utworzenie Komisji Edukacji Narodowej, reforma wojskowa zwiększająca liczebność armii, a także próby naprawy finansów publicznych to tylko niektóre z ambitnych przedsięwzięć tego okresu. Mimo to, reformy napotykały na opór ze strony magnaterii i państw ościennych. Ostatecznie, wysiłki te nie zdołały zapobiec upadkowi Rzeczypospolitej, ale stały się ważnym punktem odniesienia dla przyszłych pokoleń działających na rzecz odzyskania niepodległości.

5. Oceń próby zachowania lub odzyskania niepodległości w postaci zorganizowania insurekcji kościuszkowskiej i Legionów Dąbrowskiego.

Insurekcja kościuszkowska w 1794 roku była dramatyczną próbą ratowania suwerenności Polski po drugim rozbiorze. Na jej czele stanął Tadeusz Kościuszko, bohater walk o niepodległość Ameryki. Powstanie miało na celu obronę reform Sejmu Wielkiego oraz przyciągnięcie chłopów do walki za pomocą obietnicy zniesienia pańszczyzny. Mimo początkowych sukcesów, jak bitwa pod Racławicami, insurekcja zakończyła się klęską i trzecim rozbiorem Polski.

Legiony Polskie we Włoszech, stworzone przez Jana Henryka Dąbrowskiego, były kolejną formą walki o niepodległość, tym razem w warunkach emigracyjnych i w sojuszu z napoleońską Francją. Choć walczyły z nadzieją na odbudowanie państwa, sukces był ograniczony przez zmienne interesy Napoleona. Mimo to, Legiony odegrały istotną rolę w podtrzymywaniu ducha narodowego i wojskowej tradycji.

6. Przedstaw i oceń etapy rewolucji francuskiej od monarchii konstytucyjnej poprzez republikę do cesarstwa.

Rewolucja francuska przeszła przez kilka kluczowych etapów. Rozpoczęła się w 1789 roku od obalenia absolutyzmu i utworzenia monarchii konstytucyjnej. Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela była fundamentem nowych porządków. Jednak napięcia społeczne i polityczne doprowadziły do upadku monarchii i proklamacji republiki w 1792 roku.

Ten etap rewolucji to czas rządów Jakobinów i terroru, kiedy Maksymilian Robespierre przejął kontrolę, a egzekucje polityczne były na porządku dziennym. Stabilizacja przyszła dopiero wraz z pojawieniem się Napoleona Bonaparte, który w 1799 roku przejął władzę jako pierwszy konsul, a następnie koronował się na cesarza w 1804 roku, kończąc rewolucję i rozpoczynając nową erę cesarstwa.

7. Dlaczego Napoleon wyruszył na Rosję i przegrał tę wojnę?

Napoleon wyruszył na Rosję w 1812 roku, mając na celu zneutralizowanie tego przeciwnika i zmuszenie Rosji do przestrzegania blokady kontynentalnej, która miała osłabić Brytanię. Wyprawa ta miała jednak tragiczny przebieg. Rosjanie stosowali taktykę spalonej ziemi, unikając bezpośrednich starć i wycofując się w głąb kraju, co zmusiło Francuzów do posuwania się dalej w głąb Rosji.

Sroga zima, rozciągnięte linie zaopatrzenia oraz fatalne warunki pogodowe doprowadziły do demoralizacji i klęski Wielkiej Armii. Bitwy pod Borodino i zajęcie Moskwy nie przyniosły oczekiwanego zwycięstwa. W końcu, wycofanie się i ciągłe ataki partyzantki oraz rosyjskich wojsk spowodowały ogromne straty.

8. Jaki wpływ wywarło Księstwo Warszawskie na dzieje Polski istniejąc zaledwie niecałe sześć lat?

Księstwo Warszawskie, utworzone w 1807 roku na mocy traktatu tylżyckiego, mimo swej krótkiej egzystencji, miało kluczowe znaczenie dla polskiego dążenia do suwerenności. Było to państwo, które posiadało nowoczesną konstytucję wzorowaną na francuskiej oraz własną armię. Reformy takie jak uwłaszczenie chłopów i reforma sądownictwa były istotnymi krokami naprzód.

Chociaż Księstwo było uzależnione od Napoleona, stanowiło symbol odradzającej się państwowości polskiej. Jego istnienie budziło nadzieję na odbudowę Polski i miało długotrwały wpływ na polski ruch niepodległościowy oraz rodzące się poczucie narodowej tożsamości.

9. Co zadecydowało o upadku Napoleona w 1814 i 1815 r.

Upadek Napoleona w 1814 i 1815 roku był wynikiem serii strategicznych błędów oraz konsolidacji sił przeciwników. Przegrana kampania rosyjska wyczerpała zasoby Francji i osłabiła morale armii. Narastające ruchy antynapoleońskie w Europie, zjednoczone w VI koalicji, wykorzystały tę słabość, by pokonać Napoleona w bitwie pod Lipskiem w 1813 roku.

Po abdykacji i zesłaniu na Elbę, Napoleon powrócił na krótko podczas tzw. "Stu Dni", ale jego czas panowania zakończyła klęska pod Waterloo w 1815 roku, spowodowana lepszą współpracą aliantów i strategią Wellingtona. Decydujący okazał się także brak wsparcia Francuzów, pragnących pokoju po latach wojen.

Każdy z tych tematów ukazuje złożoność historycznych procesów, które kształtowały przeszłość Polski i świata, będąc jednocześnie lekcją dla przyszłych pokoleń. Analiza takich wydarzeń pomaga zrozumieć trudne decyzje, z jakimi musieli mierzyć się ówcześni przywódcy w czasach wielkich zmian i przemian.