Czasy PRL i stan wojenny w Polsce
Rodzaj zadania: Wypracowanie z historii
Dodane: dzisiaj o 8:26
Streszczenie:
Poznaj czasy PRL i stan wojenny w Polsce: przyczyny, przebieg i skutki. Zrozumiesz realia komunizmu, opór Solidarności i przełom 1981 roku.
Czasy PRL i stan wojenny w Polsce
Wprowadzenie
Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) to nazwa państwa polskiego funkcjonująca w latach 1944/1945–1989, będąca okresem szczególnym i kontrowersyjnym w historii Polski. Był to czas zdominowany przez system komunistyczny narzucony Polsce przez Związek Radziecki po II wojnie światowej. Okres ten charakteryzował się zarówno dynamiczną odbudową kraju ze zniszczeń wojennych, jak i poważnymi kryzysami społecznymi, politycznymi oraz gospodarczymi. Jednym z najważniejszych i najtragiczniejszych wydarzeń tych czasów był wprowadzony w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku stan wojenny, który na długo pozostawił ślad w świadomości Polaków.Polska Rzeczpospolita Ludowa – krótka charakterystyka
Początek PRL sięga końcówki II wojny światowej, kiedy to na terytorium Polski zaczęła się umacniać władza komunistyczna wspierana przez Armię Czerwoną. Formalnie nowa władza objęła kraj po sfałszowanych wyborach w 1947 roku. Najważniejszą siłą polityczną stała się Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR), która sprawowała pełną kontrolę nad państwem aż do 1989 roku. W PRL obowiązywał system jednopartyjny, a wszelka opozycja była tłamszona przez aparat bezpieczeństwa (m.in. Urząd Bezpieczeństwa, później Służba Bezpieczeństwa).System komunistyczny próbował zmienić polską rzeczywistość — przeprowadzono reformę rolną, nacjonalizowano przemysł, a gospodarkę podporządkowano centralnemu planowaniu. W latach 50., na wzór sowiecki, wprowadzano terror i represjonowano przeciwników politycznych. W miarę upływu czasu władza próbuje stabilizować sytuację i łagodzić represje, co występuje szczególnie po śmierci Stalina (1953) i po październiku 1956 roku, kiedy władzę objął Władysław Gomułka.
W tych czasach dochodziło do wielokrotnych kryzysów gospodarczych i społecznych: protestów robotniczych (1956 w Poznaniu, 197 na Wybrzeżu, 1976 w Radomiu i Ursusie), skrywanych niedostatków i wiecznych kolejek. Po okresie względnego odprężenia i rozwoju gospodarczego pod rządami Edwarda Gierka w latach 70. sytuacja w kraju gwałtownie pogorszyła się pod koniec tej dekady.
„Solidarność” i narastanie oporu
Kryzys gospodarczy, wzrost cen, braki podstawowych towarów oraz upadek zaufania do władz spowodowały wzrost niezadowolenia społecznego. Jego kulminacją były strajki w lipcu i sierpniu 198 roku, których centrum stanowiła Stocznia Gdańska im. Lenina. Powstał wówczas Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” – legalny, niezależny od władzy związek zawodowy, który bardzo szybko zrzeszył około 10 milionów członków, stając się najsilniejszym ruchem społecznym w krajach bloku wschodniego. Na czele „Solidarności” stanął Lech Wałęsa.Władza komunistyczna, zaniepokojona utratą kontroli, zaczęła rozważać wariant siłowego rozwiązania, bojąc się także ingerencji sowieckiej.
Stan wojenny – przyczyny, przebieg, skutki
W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku wprowadzono w Polsce stan wojenny. Ogłosił go generał Wojciech Jaruzelski, będący wówczas pierwszym sekretarzem KC PZPR, premierem i ministrerm obrony narodowej. Sytuację uzasadniano zagrożeniem wybuchu chaosu, anarchii oraz „realnym zagrożeniem interwencji militarnej ze strony ZSRR”. Takie tłumaczenie do dziś budzi kontrowersje wśród historyków.Wprowadzenie stanu wojennego wiązało się z szeregiem restrykcji: - zawieszono działalność wszystkich organizacji społecznych i politycznych (z wyjątkiem PZPR); - zdelegalizowano „Solidarność” i aresztowano jej przywódców (w tym Lecha Wałęsę oraz wielu intelektualistów związanych z ruchem); - wprowadzono godzinę policyjną, zakaz zgromadzeń, cenzurę korespondencji; - zmilitaryzowano zakłady pracy, ograniczono komunikację.
W wyniku brutalnej pacyfikacji protestów i działalności aparatu represji zginęło oficjalnie około 100 osób (niektóre szacunki mówią o większej liczbie), tysiące było internowanych lub aresztowanych, setki tysięcy ludzi zdecydowało się na emigrację.
Stan wojenny formalnie zawieszono w 1982 roku, a zniesiono w lipcu 1983 r., nie oznaczało to jednak końca represji. Władza odzyskała czasowo kontrolę, ale gospodarka była praktycznie na skraju upadku, a społeczne niezadowolenie tylko narastało.
Znaczenie i dziedzictwo
Stan wojenny nie złamał ducha wolności i oporu wśród Polaków. Przeciwnie, pogłębił niechęć do władz komunistycznych. W podziemiu rozwijała się prasa i działalność opozycyjna, Kościół katolicki udzielał wsparcia ludziom represjonowanym. Po kolejnych latach impasu możliwe stały się obrady Okrągłego Stołu, w wyniku których w 1989 roku wprowadzono częściowo wolne wybory i rozpoczął się rozpad systemu komunistycznego.Okres PRL i stan wojenny to czasy ważne, trudne, ale też rozbudzające dążenie Polaków do wolności i demokracji. Dziedzictwo tamtych lat, zarówno tragiczne, jak i budujące, odcisnęło trwałe piętno na polskiej tożsamości narodowej i kształcie współczesnej Polski.
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się