Działalność polskiego wywiadu wobec Rosji Sowieckiej w latach 1918–1939
Rodzaj zadania: Wypracowanie z historii
Dodane: dzisiaj o 14:09
Streszczenie:
Poznaj działalność polskiego wywiadu wobec Rosji Sowieckiej w latach 1918–1939, cele, metody i akcję prometejską 🇵🇱
Działalność polskiego wywiadu na kierunku Rosja Sowiecka w latach 1918-1939 była jednym z kluczowych elementów polityki bezpieczeństwa II Rzeczypospolitej. Okres ten był szczególnie wymagający, gdyż Polska, ledwie odbudowana po latach zaborów, sąsiadowała ze Związkiem Sowieckim – państwem nieprzyjaznym, prowadzącym otwartą propagandę rewolucyjną oraz dążącym do rewizji granic ustalonych po traktacie ryskim z 1921 roku.
Organizacja polskiego wywiadu
Po odzyskaniu niepodległości w listopadzie 1918 r. Polska przystąpiła do tworzenia własnych służb wywiadowczych, wzorując się na doświadczeniach zaborczych armii, własnych tradycjach konspiracyjnych oraz nowoczesnych rozwiązaniach zachodnich. Już w 1918 roku powołano w Sztabie Generalnym Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego Sekcję II – Oddział II, czyli wywiad i kontrwywiad wojskowy, który stopniowo stał się bardzo sprawną i profesjonalną strukturą.W działalność wymierzoną przeciw Rosji Sowieckiej angażowało się również Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (Biuro Szyfrów, Policja Państwowa), Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz ambasady i konsulaty. Należy jednak podkreślić, że to Oddział II Sztabu Generalnego WP był głównym ośrodkiem koordynującym prace wywiadowcze i kontrwywiadowcze nakierowane na Sowietów.
Cele wywiadu na kierunku wschodnim
Zadania polskiego wywiadu wobec Rosji Sowieckiej obejmowały:1. Zbieranie informacji o potencjale militarnym i przemysłowym ZSRR – tj. liczebności, rozmieszczeniu i uzbrojeniu sowieckich sił zbrojnych, planach mobilizacyjnych oraz przebiegu prac nad nowymi technologiami wojskowymi. 2. Śledzenie zmian politycznych – monitorowano zarówno władzę w ZSRR, jak i ruchy opozycyjne oraz narodowe aspiracje mniejszości w republikach sowieckich. 3. Infiltracja oraz rozbijanie agentury i działalności propagandowej Kominternu i wywiadu sowieckiego na terytorium Polski. 4. Wspieranie niepodległościowych organizacji narodowych na Ukrainie, Białorusi, Zakaukaziu i w innych obszarach zależnych od ZSRR (była to tzw. akcja prometejska).
Metody i struktury działania
Szeroko wykorzystywano agenturę osobową, współpracę ze środowiskami mniejszości narodowych oraz emigrantów politycznych (np. „prometeistów”), dyplomację oraz wywiad radiowy i kryptologiczny.Wywiad wojskowy prowadził swoje działania poprzez wysunięte ekspozytury w Wilnie, Lwowie i innych miastach przygranicznych, a także agenturę głębokiego zwiadu, infiltrującą struktury państwa sowieckiego. Służby polskie niejednokrotnie dokonywały przerzutów agentów z terenu Polski, Litwy czy Rumunii. Kluczowe znaczenie miały także tzw. siatki kuriersko-wywiadowcze. Ośrodki polskie dysponowały dużą siatką kontaktów wśród Polaków żyjących na terenach BSRR i USRR.
Ważną rolę odegrało polskie Biuro Szyfrów, które już w połowie lat 20. systematycznie łamało sowieckie szyfry (oraz później niemieckie), co pozwalało na bieżący dostęp do poufnych informacji przesyłanych przez władze i armię ZSRR.
Przykład efektywności i profesjonalizmu polskiej służby to choćby sukcesy polskiej kryptologii w okresie wojny polsko-bolszewickiej, gdzie przechwytywanie i łamanie depesz sowieckich miało bezpośredni wpływ na przebieg Bitwy Warszawskiej (192).
Akcja prometejska
Szczególne znaczenie miała tzw. akcja prometejska – wspieranie ruchów narodowowyzwoleńczych w republikach uciskanych przez Sowietów, zwłaszcza na Ukrainie, Kaukazie i Azji Środkowej. Akcja ta, koordynowana przez wywiad oraz MSZ, miała przynosić długofalowe efekty, licząc, iż destabilizacja ZSRR od wewnątrz zmusi Kreml do defensywy oraz osłabi imperialne zapędy.Skuteczność i zagrożenia
Polski wywiad, mimo skromnych środków w stosunku do potęgi NKWD czy GRU, zachował przez cały okres międzywojenny wysoką skuteczność i zdobywał regularnie cenne dane o Armii Czerwonej i strukturach państwa ZSRR. Nie uniknął jednak porażek – liczba aresztowanych i zamordowanych polskich agentów (zwłaszcza podczas „operacji polskiej” NKWD 1937-1938) była wysoka.Polskie kontrwywiad sprawnie identyfikował również agenturę sowiecką w Polsce – wykrywane były siatki szpiegowskie, a rozbite większe grupy operacyjne.
Zakończenie i spuścizna
Rok 1939 przyniósł katastrofę w wyniku napaści Niemiec, a 17 września ZSRR. Większość struktur wywiadu zmuszona była do ewakuacji lub zejścia do podziemia, lecz doświadczenie i kontakty osobowe przetrwały: kadry Oddziału II dały początek m.in. ośrodkom wywiadu rządu emigracyjnego i Armii Krajowej.Podsumowując, polski wywiad w latach 1918-1939 na kierunku ZSRR odegrał kluczową rolę w bezpieczeństwie państwa, dostarczając decydentom wiarygodnych informacji oraz utrudniając działania sowieckiej agentury, na wiele lat przedłużając względną stabilność sytuacji wschodniej granicy II RP.
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się