Rola i funkcje władzy ustawodawczej w Rzeczypospolitej Polskiej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.01.2024 o 15:50

Rodzaj zadania: Wypracowanie z historii

Dodane: 28.01.2024 o 17:02

Władza ustawodawcza w Rzeczypospolitej Polskiej jest jednym z trzech filarów systemu rządów, obok władzy wykonawczej i władzy sądowniczej. Zgodnie z obowiązującą Konstytucją RP, uchwalaną 2 kwietnia 1997 roku, role i funkcje tej władzy spoczywają na dwóch izbach parlamentu: Sejmie i Senacie. Obie izby te stanowią centrum procesu legislacyjnego, a ich działania są kluczowe w kształtowaniu prawa, które rządzi państwem.

Sejm jest izbą niższą, jednak pełni rolę dominującą w procesie legislacyjnym. Składa się z 460 posłów wybieranych w wyborach powszechnych w systemie proporcjonalnym. Jego główne zadania to tworzenie prawa, poprzez inicjowanie i uchwalanie ustaw, a także kontrola działalności władzy wykonawczej. To właśnie Sejm, poprzez udzielanie lub odbieranie wotum zaufania, decyduje o losach rządu. Co więcej, to Sejm ma wyłączność w obszarze decyzji budżetowych, to jest uchwala roczny budżet państwa.

Senat natomiast jest izbą wyższą i liczy 100 senatorów, również wybieranych w wyborach powszechnych, lecz w okręgach jednomandatowych. Jego funkcje są bardziej ograniczone niż funkcje Sejmu. Senat działa przede wszystkim jako izba refleksji, której role polega na opiniowaniu i poprawianiu ustaw przekazanych przez Sejm. Często jednak pełni ważną rolę korygującą ewentualne niedociągnięcia legislacyjne. Senat ma także prawo inicjatywy ustawodawczej, choć rzadziej z niego korzysta. Może weto wobec ustaw zebranych przez Sejm, ale to weto jest zawetowane – Sejm może odrzucić weto Senatu bezwzględną większością głosów (co najmniej połowa ogólnej liczby posłów).

Proces ustawodawczy rozpoczyna się od wniesienia projektu ustawy do Sejmu. Propozycje te mogą pochodzić od posłów, senatorów, prezydenta, rządu, a także przez grupę co najmniej 100 tys. obywateli mających prawo wyborcze. Projekt przechodzi przez pierwsze czytanie, w trakcie którego określa się kierunki działań w danej sprawie, następnie przez komisje, które szczegółowo analizują ustawę, by na końcu przeprowadzić drugie i trzecie czytanie. Po zakończeniu procedur w Sejmie, projekt ustawy przekazywany jest do Senatu.

Władza ustawodawcza w Polsce posiada też zadanie kontrolne. Realizuje je poprzez różnego rodzaju formy kontroli – interpelacje, zapytania, wnioski poselskie oraz przez działalność organów kontrolnych jak Najwyższa Izba Kontroli (NIK) czy Biuro Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Ponadto, Sejm może powoływać specjalne komisje śledcze do zbadania określonych problemów.

Zadaniem władzy ustawodawczej jest również ustalanie norm prawnych o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, które to normy tworzą system prawny państwa. Izby parlamentu zajmują się także sprawami międzynarodowymi, ratyfikacją umów międzynarodowych oraz mogą decydować o przeprowadzeniu referendum.

Ważne jest również to, że władza ustawodawcza w Rzeczypospolitej Polskiej jest odpowiedzialna za ochronę praw i wolności obywateli oraz za ustanawianie granic działania pozostałych władz. Dzięki uprawnieniom kontrolnym i inicjatywie ustawodawczej, parlament ma wpływ nie tylko na kształt państwa prawnego, ale również na bieżącą politykę krajową.

Podsumowując, władza ustawodawcza w Polsce posiada bardzo szerokie kompetencje i odpowiedzialność. Jej prawidłowe funkcjonowanie jest podstawą dla zachowania równowagi pomiędzy różnymi gałęziami władzy i gwarancją demokratycznego państwa prawnego. Jako organ naczelny, ustawodawca wpływa na wszystkie aspekty życia publicznego, od gospodarki po kwestie społeczne i międzynarodowe.