„Antygona” Sofoklesa jako przykład antycznej tragedii

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.03.2024 o 17:07

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Antyczna tragedia jest gatunkiem literackim ukształtowanym w starożytnej Grecji, a jej narodziny były związane z kultem boga Dionizosa. Od modlitewnych pieśni, tzw. dytyrambów, poprzez stopniowe wprowadzenie aktora przez Tespisa, rozwinęła się w złożoną formę dramatyczną. Ajschylos, który wprowadził drugiego aktora, oraz Sofokles, twórca postaci trzeciego aktora, są uważani za ojców tragedii antycznej. „Antygona” Sofoklesa, opowiadająca o tragicznych losach rodziny królewskiej w Tebach, jest arcydziełem tego gatunku i doskonałym przykładem antycznej tragedii.

„Antygona” Sofoklesa konsekwentnie podąża za kanonem tragedii antycznej, czerpiąc z bogatej mitologii tebańskiej. Dzieło to ukazuje konflikt tragiczny, wynikający z kolizji praw boskich z ludzkimi, gdzie Antygona, postać o nieugiętej woli, staje w obronie boskiego prawa do godnego pochówku swojego brata Polinejkesa, wbrew zakazowi króla Kreona. Postacie te niosą w sobie cechy charakterystyczne dla bohaterów tragicznych: są to osoby wywodzące się z "błękitnej krwi", których wybory i działania determinują ich losy. Kreon, zastosowawszy niesprawiedliwe prawo ludzkie, ponosi tragiczne konsekwencje swojego wyboru, tak jak Antygona, która oddaje życie, zachowując wewnętrzną godność i wierność wartościom.

Chór w „Antygonie” pełni wielorakie role, od komentowania wydarzeń, przez dostrzeganie ironii tragicznej, po podkreślanie moralnego przesłania utworu. W tragedii znajdujemy też przykłady sztywnej konstrukcji, zgodnej z zasadami Sofoklesa, jak zastosowanie zasady trzech aktorów, retorycznego stylu i braku rozbudowanej indywidualizacji językowej. Trzymając się klasycznych trzech jedności: miejsca, czasu i akcji, Sofokles buduje napięcie, które prowadzi do perypetii i katastrofy, potwierdzając tym samym strukturę antycznej tragedii.

„Antygona” konfrontuje odbiorcę z istotą konfliktu prawa boskiego i ludzkiego, będącego zarazem uniwersalnym pytaniem o sprawiedliwość i moralny obowiązek. Postacie zachowują żywiołowy charakter i psychologiczną głębię, co pozwala publiczności na zaangażowanie emocjonalne w przeżywane przez nich tragedie. Wysoki ton tematu oraz sposób traktowania kwestii śmierci, sprawiedliwości i walki o zachowanie godności są przykładem wzniosłości, jaką antyczna tragedia wnosiła w życie społeczne Greków.

Forma prezentowana przez „Antygonę” nie tylko spełnia wszystkie założenia tragedii antycznej, ale również zawiera w sobie ponadczasowe pytania o naturę władzy, prawa i indywidualnego sumienia. Jej wartość edukacyjna i kulturowa wynika nie tylko z historycznego wpływu na rozwój dramatu tragicznego, ale również z jej aktualności, widocznej w niezmiennych ludzkich dylematach względem władzy i moralności.

„Nie ma w bogów obawie, kto prawa ludzkie wyższe nad prawa święte i nieme stawia.” – mówi Antygona, a jej słowa są jądrem tragedii, które przedstawiają konsekwencje wyborów, jakie czynimy w oparciu o nasze wartości.

Dopełnieniem wypracowania jest biogram Sofoklesa, który, wprowadzając trzeciego aktora i uważając tragedię za moralne i estetyczne wyzwanie, wyznaczył nowe kierunki dla rozwoju dramatu. Wpływ „Antygony” na kolejne pokolenia pisarzy oraz jej recepcja w późniejszych czasach jest świadectwem jej nieprzemijającej wartości.

Warto zakończyć polecając lekturę „Antygony” i innych tragedii greckich, aby jeszcze lepiej zrozumieć bogactwo kultury antycznej i jej dramat, który do dzisiaj fascynuje i uczy, stanowiąc jedno z najważniejszych fundamentów kultury zachodniej.