Dulszczyzna- czy jest zjawiskiem historycznym czy stale aktualnym?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.03.2024 o 15:06

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Dulszczyzna jest terminem, który swoje korzenie ma w dramacie Gabrieli Zapolskiej pt. "Moralność pani Dulskiej", pochodzącym z epoki Młodej Polski. Oznacza ona obłudę, fałsz oraz hipokryzję, a przede wszystkim odnosi się do zachowań mieszczaństwa z końca XIX i początku XX wieku. Jednakże, zasadne jest pytanie, czy obecnie, w XXI wieku, możemy mówić o dulszczyźnie jako o zjawisku jedynie historycznym czy także jako o czymś, co wciąż jest obecne w naszej rzeczywistości społecznej i kulturowej.

Na początku warto przybliżyć kontekst historyczny, w jakim powstała "Moralność pani Dulskiej". Młoda Polska to czas gwałtownych przemian społecznych i kulturowych, odrzucenia pozytywistycznej wiary w postęp i racjonalizm na rzecz subiektywizmu i irracjonalizmu. Gabriela Zapolska, jako prekursorka nowości, wnikliwie analizowała moralność swoich czasów, koncentrując się na krytyce mieszczaństwa, co znalazło odzwierciedlenie w postaci pani Dulskiej - typowej mieszczańskiej matrony, która pod płaszczykiem konwenansów i pozy moralnej wyższości ukrywa swoją dwulicowość, obłudę i zakłamanie.

Analizując zjawisko dulszczyzny w kontekście historycznym, nie sposób pominąć społeczno-ekonomicznego tła tamtych czasów. Rosnąca rola burżuazji i mieszczaństwa, ich aspiracje społeczne i dążenie do zachowania pozorów przyzwoitości za wszelką cenę, stanowiły podatny grunt dla takich postaw. Można wręcz powiedzieć, że dulszczyzna była ówczesnym "cementem społecznym", pozwalającym utrzymać pewien porządek i stabilizację, kosztem jednak autentyczności i moralnej uczciwości.

Przechodząc do dulszczyzny w kontekście współczesnym, dostrzegamy, że zmieniły się pewne warunki społeczno-gospodarcze, na przykład role społeczne, wzorce konsumpcjonizmu, a także definicje mieszczaństwa i burżuazji. Jednakże, nie oznacza to, że dulszczyzna jako postawa wyszła z użycia. Wręcz przeciwnie, można odnaleźć jej ślady w działaniach biznesmenów-dorobkiewiczów czy polityków, którzy, podobnie jak pani Dulska, pielęgnują wizerunek osoby prawiącej i prawe, podczas gdy ich działania nie zawsze staną na wysokości zadeklarowanych wartości. Przykłady współczesnych afer gospodarczych i moralnych, z którymi regularnie spotykamy się w mediach, są tego jasnym dowodem.

Obecnie zmieniły się również metody zwalczania dulszczyzny. Media i środki społecznego przekazu mają do odegrania kluczową rolę w demaskowaniu hipokryzji i fałszu, a społeczne potępienie staje się coraz skuteczniejszą formą walki z postawami dulszczyńskimi. Mimo to, można zadać pytanie, czy skuteczność ta jest porównywalna z wpływem, jaki miało tradycyjne teatr, stanowiące swego czasu główny narzędzie krytyki społecznej.

Analizując argumenty za i przeciw aktualności dulszczyzny, dochodzę do wniosku, że zjawisko to, mimo zmieniających się realiów społeczno-kulturowych, wciąż pozostaje aktualne. Ewolucja pojęcia dulszczyzny pokazuje, jak uniwersalne i trwałe mogą być pewne postawy i mechanizmy społeczne. Warto przy tym przytoczyć opinię Witolda Gombrowicza, który podkreślał konieczność moralności jako fundamentu przeciwdziałania wszelkim formom dulszczyzny.

Podsumowując, dulszczyzna nie jest bynajmniej jedynie zjawiskiem historycznym, ograniczonym do epoki Młodej Polski i kręgu mieszczańskiego społeczeństwa. Jest ona przejawem głębszych dylematów moralnych i etycznych, których aktualność utrzymuje się niezależnie od zmieniających się warunków społecznych i kulturowych. W kontekście przyszłych zmian, kluczowe będzie zachowanie wrażliwości na obłudę i fałsz oraz kształtowanie postaw opartych na autentyczności i moralnej uczciwości, co może stanowić najlepszy sposób na zminimalizowanie wpływu dulszczyzny w przyszłości.