Powtórka z średniowiecza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.03.2024 o 15:06

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Średniowiecze, to epoka historyczna, która rozpoczęła się wraz z upadkiem cesarstwa zachodniorzymskiego w V wieku naszej ery i trwała aż do przełomowych wydarzeń, takich jak upadek Konstantynopola w 1453 roku, wynalezienie druku przez Jana Gutenberga w połowie XV wieku oraz odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba w 1492 roku. Epoka ta odznaczała się głębokim wpływem Kościoła na życie społeczne, kulturalne, a także na politykę. Mając na uwadze przygotowanie do egzaminu, przyjrzymy się kluczowym aspektom tej fascynującej epoki, nadając im prostą i przystępną formę.

Zakony odegrały ogromną rolę w życiu średniowiecznym. Benedyktyni, założeni w 529 roku przez św. Benedykta z Nursji, słynęli z reguły "módl się i pracuj" (Ora et Labora). Oprócz pracy duchowej, prowadzili szkoły, szpitale i przepisywali księgi, zachowując tym samym kulturę pisemną. Franciszkanie, powstały w 1209 roku pod wodzą św. Franciszka z Asyżu, podkreślali prostotę, ubóstwo oraz troskę o biednych i chorych. Dominikanie, ufundowani przez św. Dominika Guzmána w 1206 roku, zasłynęli jako propagatorzy nauki i walki z herezjami. W życiu zakonników ważne były śluby ubóstwa, czystości i posłuszeństwa, a codzienna działalność opierała się zarówno na pracy intelektualnej jak i manualnej.

W sferze filozofii średniowiecze przyniosło postać Świętego Augustyna, którego idee wpłynęły na całą epokę. Żyjący w latach 354-430 w Hipponie filozof i teolog zasłynął z takich dzieł jak "Wyznania" czy "Miasto Boże", w których dążył do pojednania wiary chrześcijańskiej z filozofią. Święty Tomasz z Akwinu, działający w XIII wieku, był kolejną postacią, która z wykształcenia filozoficznego i teologicznego stworzyła syntezę - scholastykę. Od samej epoki postrzeganie średniowiecza ewoluowało - początkowo nazywane media aetas, czyli wiekami średnimi, w czasach renesansu, zostało nazwane "mrocznym" okresem z uwagi na rzekome braki w rozwoju kultury i nauki. Jednak obecnie wiadomo, że takie postrzeganie było nieco przekłamane i wynikało z renesansowej fascynacji antykiem.

Sztuka średniowieczna miała swoje unikatowe cechy, malarstwo przez długi czas nie zajmowało się antykiem i perspektywą, ale koncentrowało na tematyce religijnej. Hans Memling, tworzący w XV wieku, znany jest z pełnych detali i emocji portretów. Hieronim Bosch, autor znanego "Ogród rozkoszy ziemskich", był mistrzem w przedstawianiu wizji z pogranicza snu i jawy. Jan van Eyck, tworzący w XV wieku, uważany jest za innowatora dzięki swojej technice olejnej, która pozwalała na doskonałe odtworzenie światła i detalu, czego przykładem jest chociażby "Portret małżonków Arnolfini". Polskę na średniowiecznej mapie sztuki umieścił Wit Stwosz swoim arcydziełem - ołtarzem mariackim w Krakowie, będącym nie tylko wyznacznikiem mistrzostwa, ale też istotnym przyczynkiem do sztuki sakralnej, pełen symboliki.

Architektura średniowiecza to przede wszystkim dwa style: gotyk i romanizm. Gotyk wyróżniał się smukłymi wieżami, sklepieniami krzyżowo-żebrowymi i witrażami, jak pokazuje to katedra Notre-Dame w Paryżu. Stylem kontrastującym jest prostszy, cięższy romanizm, który charakteryzowały grube mury i małe otwory okienne. Przykładem może być rotunda Świętego Krzyża we Wrocławiu.

Ascetyzm i patos były również istotnymi motywami średniowiecza. Asceza, czyli praktyka surowego samokontrolowania, została zaadoptowana przez wiele ruchów religijnych, a patos, intensywny wyraz uczuć, często wykorzystywany był w literaturze i sztuce mającej na celu poruszyć widza lub czytelnika.

Podsumowując, chociaż średniowiecze bywało nazywane mrocznym okresem, miało ono kolosalne znaczenie dla rozwoju kultury europejskiej, przyczyniając się do kształtowania wartości i tradycji, które przetrwały do współczesności. Pozostawiło po sobie dziedzictwo architektoniczne, literackie, filozoficzne oraz artystyczne, które do dziś wywiera wpływ na to, jak postrzegamy świat. Aby dokładnie zgłębić tę tematykę, warto zapoznać się z terminami kluczowymi, datami, wydarzeniami oraz bazować na rekomendowanych źródłach, które pomogą usystematyzować wiedzę i przygotować się do egzaminu.