Treść mitu o Edypie, na podstawie ,,Mitologii” Jana Parandowskiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.02.2024 o 17:58

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 15.02.2024 o 16:43

Mit o Edypie, zawarty w "Mitologii" Jana Parandowskiego, jest jednym z najbardziej fascynujących i zarazem tragicznych opowieści, jakie przekazała nam antyczna kultura grecka. Składające się z wielu warstw, przesycone symbolami i uniwersalnymi wartościami, opowiadanie to niezmiennie przemawia do wyobraźni czytelników, oferując bogaty materiał do refleksji na temat ludzkiego losu, determinizmu oraz poszukiwania prawdy.

Geneza losów Teb i rodziny Lajosa, kanwa, od której rozpoczyna się opowieść, jest już sama w sobie pełna dramatyzmu. Przejęcie władzy nad Tebami przez Lajosa po śmierci Amfiona i Dzetosa oraz tragedia potomków Nioby, ukazują już od samego początku mrok, jaki ciąży nad tym miejscem. Sam Lajos, stając na czele Teb, wpisuje się w spiralę tragicznych wydarzeń, której kulminacją będzie przepowiednia wyroczni delfickiej. Oznajmia ona, że syn Lajosa zabije ojca i poślubi własną matkę. W desperacji, w próbie uniknięcia straszliwego losu, Lajos postanawia pozbyć się nowo narodzonego syna, przekazując dziecko pasterzom z rozkazem uśmiercenia. Ta decyzja przypieczętuje jednak tylko los Teb i samego Edypa.

Narodziny i dzieciństwo Edypa owiane są tajemnicą i zrządzeniem losu. Chłopiec, który miał umrzeć, zostaje ocalony przez współczujących pasterzy, którzy zamiast zabijać, przekazują dziecko królewskiej parze z Koryntu. Tak Edyp, nieświadomy swojego pochodzenia, dorasta w przekonaniu, że jest naturalnym synem króla Polybosa, otrzymując imię, które nawiązuje do jego obrzękłych stóp („opuchnięte stopy”).

Kluczowym momentem w życiu młodego Edypa jest wizyta w Delfach, gdzie, podobnie jak jego biologiczny ojciec, otrzymuje przerażającą przepowiednię. W strachu przed jej spełnieniem, aby uniknąć zabicia ojca i pojęcia małżeństwa z matką, decyduje się na ucieczkę daleko od Koryntu. Ironią losu jest to, że ta decyzja prowadzi go prosto do Teb, gdzie, nieświadomy swoich prawdziwych korzeni, zabija Lajosa w bójce na drodze, spełniając pierwszą część przepowiedni.

Momentem przełomowym w micie o Edypie jest jego spotkanie ze Sfinksem – bestią, która terroryzuje Teby, zadając przechodniom zagadkę, na którą nikt nie potrafi odpowiedzieć. Edyp, dzięki swojej inteligencji, rozwiązuje zagadkę, pokonuje Sfinksa, a jako nagrodę otrzymuje tron Teb oraz rękę królowej Jokasty, nieświadomy, że jest to jego matka. Dopiero gdy Teby nawiedza kolejna plaga, a Edyp, szukając jej przyczyny, rozpoczyna śledztwo, które ma odkryć tożsamość mordercy poprzedniego króla, jego życie obraca się w ruinę.

Rozwiązanie zagadki jego własnego losu prowadzi do szokującego odkrycia. Tyrezjasz, ślepy wróżbita, który początkowo nie chce mówić całej prawdy, w końcu ujawnia, że to Edyp jest źródłem nieszczęść miasta. Samodestrukcja Jokasty i ostateczne odkrycie przez Edypa prawdy o sobie przynosi katastrofę – królowa targnie się na własne życie, a Edyp, zrozpaczony i obwiniając siebie, oślepi się, zarazem wykluczając z życia społecznego.

Kres życia Edypa to wędrówka poza granice Teb, gdzie razem z wiernymi córkami Antygoną i Ismeną znajduje schronienie. Jego życie kończy się w Kolonos, gdzie dokonuje się symboliczne zakończenie jego życiowej wędrówki – miejsce to staje się dla Edypa przystanią, gdzie ostatecznie znajduje spokój.

Tragiczny los Edypa zawarty w "Mitologii" Jana Parandowskiego to przede wszystkim przypomnienie o nieuchronności losu, który wydaje się nieuchronnie prowadzić postaci przez ich życie, niezależnie od podejmowanych działań. Historia Edypa to także rozważanie na temat granic ludzkiego poznania, niebezpieczeństw płynących z pychy i próby zmierzenia się z nieznanym. Pomimo swojej starożytności, mit o Edypie pozostaje niezwykle aktualny, oferując bogaty materiał do refleksji nad ludzką naturą, moralnością i poszukiwaniem tożsamości.

Źródła: - Parandowski, Jan. "Mitologia: Wierzenia i podania Greków i Rzymian", jako główne źródło informacji o micie Edypa.