Perła polskiego baroku. Opis miejscowości Święta Lipka położonej na Mazurach

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.06.2024 o 13:12

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 29.06.2024 o 12:46

Perła polskiego baroku. Opis miejscowości Święta Lipka położonej na Mazurach

Barok to jeden z najbardziej pełnych przepychu i bogatych stylów artystycznych, który charakteryzował się skomplikowaną i dynamiczną formą oraz niezwykłym bogactwem dekoracji. Powstał we Włoszech pod koniec XVI wieku, a jego centrum było Rzym. Z czasem rozprzestrzenił się na całą Europę, a także na inne kontynenty, zyskując uniwersalną popularność. Polskim przykładem barokowej architektury sakralnej jest miejscowość Święta Lipka na Mazurach, która słynie z pięknego kościoła – perły polskiego baroku. Celem tego wypracowania jest szczegółowe przedstawienie cech stylu barokowego oraz opisanie miejscowości Święta Lipka, ze szczególnym uwzględnieniem jej najważniejszego zabytku – kościoła.

Narodziny stylu barokowego miały miejsce we Włoszech, konkretnie w Rzymie, pod koniec XVI wieku. Rozprzestrzenienie się tego stylu było związane z działalnością Kościoła katolickiego, który chciał w ten sposób odpowiedzieć na reformację protestancką. Barok miał zatem pełnić funkcję propagandową, przyciągając i zachwycając wiernych swoim bogactwem i majestatem. Barok szybko zyskał na popularności i rozprzestrzenił się na całą Europę, a także na inne kontynenty, gdzie przybierał lokalne cechy, ale zawsze zachowywał swoje główne atrybuty.

Styl barokowy charakteryzuje się monumentalizmem, dynamizmem, malowniczością, płynnością linii oraz bogactwem dekoracji i form ornamentalnych. Architektura barokowa często stosowała światłocień, poprzez wygięcie elewacji i przerywanie linii gzymsów. Wnętrza budynków były zdobione sztukateriami, malowidłami i rzeźbami, tworząc spójną całość, która miała wywoływać silne emocje. Wzorce architektury sakralnej wywodziły się z kościoła Il Gesù w Rzymie, który był modelem dla wielu późniejszych budowli. Typowe dla baroku były parawanowe fasady, wieże na skrzyżowaniu naw, kopuły oraz plany podłużne, podłużno-centralne i eliptyczne.

Święta Lipka to miejscowość położona w województwie warmińsko-mazurskim, w otoczeniu lasów i jezior, co dodatkowo podkreśla jej malowniczy charakter. Jest to nie tylko miejsce o szczególnym znaczeniu religijnym, ale także turystycznym. Święta Lipka znana jest przede wszystkim z sanktuarium maryjnego, które jest jednym z najważniejszych zabytków barokowych w Polsce.

Na szczególną uwagę zasługuje architektura kościoła w Świętej Lipce. Fasada kościoła jest bogato zdobiona i rozczłonkowana, co jest charakterystyczne dla stylu barokowego. Posiada dwie czworoboczne wieże z galeriami, zakończone barokowymi hełmami. Portal główny zdobi kamienna lipa, a także figura Matki Boskiej z 1728 roku, co nawiązuje do legend związanych z tym miejscem.

Wnętrze kościoła również robi ogromne wrażenie. Znajdują się tam rokokowe figury świętych wykonane z piaskowca, które umieszczone są w wieżowych niszach. Imponujący jest również krużganek z lat 1694-1708, zdobiony 44 barokowymi rzeźbami. Warto wspomnieć również o kutej kracie, wykonanej przez Karola Schwartza z Reszla, która zamyka prezbiterium.

Święta Lipka jest też miejscem pełnym legend i historii. Jedna z legend opowiada o umieszczeniu figury Matki Boskiej jako podziękowanie za odparcie najazdu litewskiego w 1311 roku. Inna legenda mówi o objawieniu Matki Boskiej skazańcowi, który miał wyrzeźbić drewnianą figurkę jako znak nawrócenia. Skazaniec po wyrzeźbieniu figurki miał zostać cudownie uwolniony, a w miejscu objawienia powstała kaplica.

Historia Świętej Lipki jest równie interesująca. W XVI wieku kaplica została zburzona, jednak próby jej odbudowy nie ustawały. Ważną rolę w odbudowie świątyni odegrał król Zygmunt III Waza, któremu zależało na odbudowie i rozwoju miejsca kultu maryjnego. Działania króla wsparli jezuici z Reszla, którzy przyczynili się do budowy dużego kościoła odpustowego. Budowa tego kościoła rozpoczęła się w 1688 roku, a jej głównym architektem był Jerzy Ertlm. W 1693 roku kościół został poświęcony przez biskupa warmińskiego Jana Stanisława Zbąskiego.

Wnętrze kościoła w Świętej Lipce również kryje wiele skarbów. Główny ołtarz oraz ołtarze boczne zostały wykonane przez mistrza Peuckera, a srebrne i złote przedmioty przez Samuela Grewe z Królewca. Wnętrza zdobią także malowidła Marcina Altomonte, nadwornego malarza króla Jana III Sobieskiego. Kościół wyposażony jest również w barokowe konfesjonały, które zostały wykonane przez Jana Dobla z Kłodzka.

Jednym z najbardziej unikalnych elementów kościoła są jego organy. Zostały one zbudowane przez organmistrza Jana Jozue Mosengella w latach 1719-1721. Organy są bogato zdobione, a ich ozdobne elementy, w tym ruchome figurki, przyciągają uwagę każdego odwiedzającego. Do dziś w kościele odbywają się specjalne koncerty organowe, które przyciągają zarówno turystów, jak i pielgrzymów. Warto również wspomnieć, że w Świętej Lipce działa szkoła muzyczna, której jednym z uczniów był Feliks Nowowiejski, słynny polski kompozytor, znany m.in. z melodii do "Roty" Marii Konopnickiej.

Święta Lipka ma ogromne znaczenie historyczne i kulturowe. Po II wojnie światowej bazylika wróciła pod opiekę jezuitów, którzy kontynuują tradycję i dbają o jej utrzymanie i rozwój. Kult maryjny w Świętej Lipce trwa nieprzerwanie od wieków, a miejsce to przyciąga nie tylko wiernych, ale również miłośników sztuki, historii i architektury.

Święta Lipka jest jednym z najpiękniejszych miejsc w Polsce i stanowi ważny zabytek kulturowy. Jej barokowa architektura, bogato zdobione wnętrza, unikalne organy oraz liczne dzieła sztuki czynią ją prawdziwą perłą polskiego baroku.

Podsumowując, Święta Lipka to nie tylko miejsce o znaczeniu religijnym, ale także ważny zabytek barokowy. Przepych i bogactwo dekoracji tego miejsca otwierają oczy na piękno baroku – stylu, który dokonuje subtelnego mariażu architektury, rzeźby i malarstwa. Osobiście uważam, że Święta Lipka to miejsce wyjątkowe i warte odwiedzenia przez każdego. Historia, sztuka i religijność łączą się tutaj w jedną spójną całość, tworząc atmosferę pełną spokoju i wyjątkowej urody. Zachęcam każdego, kto ma możliwość, do odwiedzenia tej niesamowitej miejscowości i doświadczenia jej niezwykłej atmosfery na własnej skórze.