Bohaterowie literaccy- przekrój przez epoki ( prezentacja wybranych przykładów).

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 3.07.2024 o 19:19

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 3.07.2024 o 18:37

Literatura jest skarbcem pełnym różnorodnych postaci, które na przestrzeni wieków odzwierciedlały wartości, idee i marzenia swoich czasów. Analizując literaturę różnych epok, można dostrzec, jak zmieniali się bohaterowie literaccy wraz z ewolucją społeczeństw i kultur. Celem niniejszej pracy jest przedstawienie wybranych przykładów bohaterów literackich, ich charakterystyk oraz kontekstów, w których się pojawiali, aby zrozumieć, jak odzwierciedlają oni ducha swoich epok.

Bohater literacki jest postacią fikcyjną, w której zawierają się pewne cechy i wartości reprezentujące dany czas i miejsce. Epoka literacka natomiast to określony okres w historii literatury, charakteryzujący się specyficznymi cechami stylistycznymi, tematyką i ideami. Motywy i archetypy literackie to natomiast powtarzające się schematy fabularne, postaciowe i tematyczne, które mają uniwersalne znaczenie i pojawiają się w literaturze od wieków.

Bohaterowie mitologiczni

Mitologia grecka dostarczyła nam niezapomnianych postaci, które przez wieki inspirowały literaturę, sztukę i filozofię. Jednym z najbardziej symbolicznych bohaterów mitologicznych jest Ikar. Syn Dedala, wielkiego architekta i wynalazcy, Ikar jest znany przede wszystkim ze swej próby ucieczki z Krety przy użyciu skrzydeł wykonanych z piór i wosku. Wbrew ostrzeżeniom ojca, Ikar wzbił się zbyt wysoko, a słońce roztopiło wosk, powodując jego upadek do morza. Ikar symbolizuje ludzką ambicję i chęć przekraczania granic, ale także ryzyko, które to za sobą niesie.

Prometeusz to kolejny niezwykle ważny bohater mitologiczny. Był mitycznym półbogiem, nauczycielem ludzi i ich dobroczyńcą, który wykradł ogień bogom i przekazał go ludzkości. Za swe czyny został surowo ukarany przez Zeusa: przybicie do skał Kaukazu i codzienne wyjadanie wątroby przez orła. Prometeusz symbolizuje bunt jednostki przeciwko tyranii, ale także bezinteresowne poświęcenie dla dobra innych.

Na uwagę zasługują również bohaterowie mitów greckich, którzy zostali naznaczeni przez przeznaczenie, jak Edyp. Próbował on oszukać los, ale mimo to zabił swojego ojca Lajosa i poślubił swoją matkę Jokastę, co doprowadziło do tragicznych konsekwencji. Edyp, samoukarywając się poprzez wykłucie sobie oczu, stał się symbolem walki człowieka z nieuniknionym przeznaczeniem.

Postacią mityczną, która wpisała się w literaturę jako symbol buntu przeciwko władzy, jest Antygona. Córka Edypa i Jokasty, zdecydowała się pochować swojego brata Polinejkesa, pomimo zakazu Kreona, władcy Teb, za co została skazana na śmierć. Antygona odzwierciedla konflikt między sumieniem a prawem ludzkim, pokazując, że niekiedy moralność i boskie prawa są ważniejsze niż normy ustanowione przez władców.

W mitologii znajdujemy również herosów, takich jak Herakles, symbol nadprzyrodzonej siły, który wsławił się wykonaniem dwunastu prac, Odyseusza, wojownika słynącego ze sprytu i twórcy konia trojańskiego oraz Achillesa, znanego z wojny trojańskiej, który mimo swojej zawziętości i mściwości potrafił okazać szlachetność. Każda z tych postaci wnosiła do literatury unikalną symbolikę i wartości.

Bohaterowie biblijni

Biblię można uznać za jedno z najważniejszych dzieł literatury światowej, a bohaterowie biblijni mają ogromne znaczenie zarówno w kontekście religijnym, jak i literackim. Kain, pierwszy bratobójca, który zabił swojego brata Abla z zazdrości o miłość Boga, jest symbolem piętna zbrodniarza. Jego postać odzwierciedla walkę wewnętrzną, której rezultatem są tragiczne wybory i konsekwencje.

Noe, człowiek prawy i wybraniec Boży, zbudował arkę i ocalił swą rodzinę i zwierzęta przed potopem. Noe symbolizuje pełne zaufanie wobec Boga i wiarę w Jego wolę, co jest fundamentalnym motywem w literaturze biblijnej.

Hiob, bohater o niezachwianej wierze, który utracił majątek, dzieci i zdrowie, ale nie zrezygnował z wiary w Boga, jest symbolem niezawinionej cierpienia. Jego postać stawia pytania o sens cierpienia i próbę wiary, co czyni go jedną z najbardziej refleksyjnych postaci literatury biblijnej.

Wzorce i typy bohaterów w różnych epokach nowożytnych

Przechodząc do literatury nowożytnej, możemy dostrzec różnorodną ewolucję bohaterów w różnych epokach. W średniowieczu ideałem był władca, który był postrzegany jako pomazaniec boski, wojownik i sprawiedliwy sędzia. Przykładami takich postaci są Król Artur, Karol Wielki czy Bolesław Krzywousty. Tego typu władcy symbolizowali troskę o państwo i wiarę chrześcijańską.

W tej samej epoce pojawili się także ideał rycerza - wiernego lennika, walecznego obrońcy wiary i człowieka posiadającego damę serca. Bohaterowie tacy jak Roland, Lancelot czy Tristan są symbolami kodeksu rycerskiego, wierności i waleczności.

Renesans wprowadził do literatury nowe wzorce, takie jak szlachcic ziemianin - cnotliwy gospodarz żyjący zgodnie z naturą, co można zauważyć w dziełach takich jak "Żywot człowieka poczciwego" Mikołaja Reja czy "Pieśń świętojańska o Sobótce" Jana Kochanowskiego. Tego rodzaju bohaterowie symbolizowali harmonię z naturą i moralność.

Idealny dworzanin, wykształcony człowiek, znawca sztuki, jest kolejnym renesansowym wzorcem, którego przykład można znaleźć w "Dworzaninie polskim" Łukasza Górskiego. Szlachcic dbający o maniery i kulturę symbolizował renesansowe dążenie do harmonii i doskonałości.

Barok wprowadził do literatury figura Sarmaty – szlachcica wywodzącego się od Sarmatów, patriotycznego i religijnego, co jest widoczne u takich autorów jak Wacław Potocki. Bohaterowie tej epoki byli zainteresowani "złotą wolnością" szlachecką i byli silnie przywiązani do tradycji.

Ciekawostka: Postaci z różnych epok literatury

W literaturze wielu postaciom udało się przekroczyć granice swoich czasów i stać się uniwersalnymi symbolami ludzkich dążeń, namiętności czy upadków. Makbet, szlachcic, który z powodu żądzy władzy staje się zbrodniarzem, jest jednym z takich bohaterów. Jego postać, stworzona przez Williama Szekspira, stała się symbolem upadku moralnego i nieokiełznanej ambicji. Lady Makbet, z kolei, uosabia niepohamowaną ambicję i działania femme fatale.

Bohaterowie literatury renesansowej i nowożytnej również mają swoje miejsce w tym przekroju. Romeo i Julia, tragiczni kochankowie z wrogich rodzin, są symbolem siły miłości i konfliktu pokoleń. Rodion Raskolnikow, bohater "Zbrodni i kary" Fiodora Dostojewskiego, to postać symbolizująca konsekwencje przekraczania norm moralnych i dążenie do idei nadczłowieka.

Stanisław Wokulski, postać z "Lalki" Bolesława Prusa, to bohater pozytywistyczny z cechami romantyka. Jego działalność gospodarcza i nieszczęśliwa miłość do Izabeli Łęckiej symbolizują przedsiębiorczość oraz tragizm niespełnionych marzeń i aspiracji.

Podsumowanie

Analizując bohaterów literackich w różnych epokach, można dostrzec ich ogromną różnorodność oraz ewolucję, która odzwierciedla zmieniające się wartości, idee i marzenia społeczeństw. Każda epoka wnosi do literatury nowe motywy i archetypy, które uczą nas o ludzkiej naturze, moralności i kondycji egzystencjalnej. Bohaterowie literaccy mają ogromny wpływ na czytelnika i kulturową świadomość, a ich zrozumienie pozwala na głębszą refleksję nad kondycją ludzką oraz zrozumienie różnych kontekstów historycznych i kulturowych. Motywy literackie, zarówno te uniwersalne, jak i specyficzne dla danych epok, są cennym źródłem inspiracji do własnych przemyśleń i interpretacji, które wzbogacają naszą wiedzę o świecie i o samych sobie.