Polska młodzież wobec rusyfikacji - „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.08.2024 o 17:23

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 9.08.2024 o 16:46

Stefan Żeromski w swojej powieści "Syzyfowe prace" przenosi nas do czasów po upadku Powstania Styczniowego (1863-1864), które przyniosło Polsce brutalne represje ze strony rosyjskiego zaborcy. Represje te miały na celu wynarodowienie Polaków, a jednym z najważniejszych środków tego procesu była rusyfikacja młodzieży w systemie szkolnym. Żeromski ukazuje w swojej powieści, jak młode pokolenie Polaków zmagało się z narzuconym systemem, walcząc o zachowanie własnej tożsamości narodowej.

„Syzyfowe prace” to dramatyczna opowieść o dążeniu zaborcy do wynarodowienia Polaków, przedstawiona przez pryzmat losów uczniów jednej ze szkół, gdzie prowadzono intensywną rusyfikację. Głównym bohaterem powieści jest Marcin Borowicz, którego przemiana i walka z rusyfikacją staje się osią fabularną dzieła.

Marcin Borowicz był dzieckiem wychowywanym w polskiej rodzinie, gdzie panował sielski i spokojny klimat. Jednak idąc do szkoły, Marcin musiał stanąć w obliczu nowej rzeczywistości, gdzie obowiązywały surowe zasady rusyfikacji. Już od pierwszych lat szkolnych był poddawany wpływom rosyjskiej pedagogiki, która zakazywała mówienia po polsku i propagowała kulturę rosyjską jako lepszą od polskiej.

Z początku Marcin zdaje się przyjmować te nowe zasady i staje się lojalnym uczniem, akceptującym narzucone mu warunki. Były to dla niego trudne czasy, w których z jednej strony szanował swoich nauczycieli, z drugiej jednak zaczynał dostrzegać, jak bardzo różni się od otoczenia. Jednak rusyfikacja nie zdołała do końca zdławić polskiego ducha wewnątrz Marcina.

Przełomowym momentem w życiu Marcina był opór „Figi” Waleckiego, który wystąpił przeciwko przekłamanemu nauczaniu historii Polski. Reakcja Marcina na patriotyzm Waleckiego była wtedy jeszcze zgodna z rusyfikacją, ale w jego umyśle zaczynały kiełkować wątpliwości co do słuszności narzuconego systemu. Marcinowi brakowało jeszcze jednoznacznego impulsu do całkowitej przemiany.

Kluczowym dla Marcina Borowicza momentem była znajomość z Bernardem Zygierem. Bernard stał się katalizatorem przemiany Marcina. Dzięki Zygierowi Marcin po raz pierwszy zetknął się z zakazaną polską literaturą, która budziła w nim świadomość narodową. To właśnie Bernard recytował przed kolegami „Retudę Ordona” Adama Mickiewicza, wzruszając wszystkich obecnych i budząc w nich uśpioną dumę z bycia Polakami.

Literatura okazała się być potężnym narzędziem w budzeniu świadomości narodowej nie tylko w Marcinie, ale i w innych uczniach. Zakazane książki stały się nośnikami polskości, dzięki którym młodzież zyskiwała poczucie odrębności od narzuconej kultury rosyjskiej. Wspólne czytanie polskich utworów, jak i ryzykowne spotkania stowarzyszeń młodzieży, stawały się dla nich momentami wzajemnego wsparcia i solidarności.

Wpływ literatury był na tyle potężny, że Marcin Borowicz wartkim strumieniem zmienił się z lojalnego ucznia w oddanego patriotę. Literatura przestała być jedynie zakazaną rozrywką – stała się orężem w walce o narodową tożsamość, narzędziem do zachowania kultury i dumy narodowej. „Reduta Ordona” szczególnie wpłynęła na Marcina i jego kolegów, którzy dzięki niej zaczęli dostrzegać wartość w byciu Polakami, niezależnie od trudnych warunków zaborczych.

Obserwując postawy młodych Polaków wobec rusyfikacji, widzimy ogromną przemianę – od początkowej akceptacji do czynnego oporu. Wielu z nich, w tym Marcin Borowicz, wykazało się ogromnym bohaterstwem, ryzykując konsekwencje sprzeciwu wobec władzy. Konsekwencje te były ciężkie: kary fizyczne, wydalenie ze szkoły czy inne represje. Jednak młodzież, wsparta wzajemną solidarnością, była gotowa podjąć to ryzyko, by zachować swoją tożsamość narodową.

Marcin Borowicz stoi na czele tej młodzieży jako symbol przemiany i oporu. Jego historia pokazuje, jak ważne jest wierzenie w siebie i swoją tożsamość narodową, mimo zewnętrznych nacisków. Inspirujące są także inne postaci z powieści, które wykazały się patriotyzmem i buntem przeciwko rusyfikacji, jak chociażby Bernard Zygier, który stał się prawdziwym nauczycielem narodowej dumy dla swoich rówieśników.

Przez „Syzyfowe prace” Żeromski ukazuje niezwykłą moc literatury w przetrwaniu narodowej dumy i kultury, mimo najcięższych prób wynarodowienia. Jego powieść pokazuje, że edukacja i literatura mogą stać się armią w walce o tożsamość narodową, przekazując młodzieży wartości, które są nieocenione w każdym czasie – niezależnie od okoliczności historycznych.

To przesłanie Żeromskiego – że nadzieja dla przyszłych pokoleń tkwi w mocy literatury i solidarności narodowej – jest uniwersalne i wciąż aktualne. „Syzyfowe prace” przypominają nam, że nawet w najtrudniejszych czasach, duch narodowy może przetrwać dzięki wytrwałości jednostek i ich nieustającej walce o zachowanie tożsamości.

Podsumowując, „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego to przejmujący obraz polskiej młodzieży walczącej z rusyfikacją. Marcin Borowicz, przekształcając się z posłusznego ucznia w patriotę, staje się symbolem przemiany i odwagi. Dzięki literaturze i wzajemnej solidarności, młodzież szkolna pokazała, że wartości narodowe mogą przetrwać nawet w najtrudniejszych warunkach. Żeromski przypomina nam o niezwykłej mocy edukacji i literatury w pielęgnowaniu tożsamości narodowej, co jest równie ważne w dzisiejszych czasach, gdy również stoimy przed różnymi wyzwaniami i zagrożeniami dla naszej kultury i tożsamości.