Rozważania na temat ojczyzny w „Latarniku” oraz „Wspomnieniach z Maripozy” Henryka Sienkiewicza.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.08.2024 o 12:30

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 12.08.2024 o 12:03

Henryk Sienkiewicz, słynny polski pisarz i noblista, jest autorem wielu utworów, które znalazły trwałe miejsce w kanonie literatury polskiej. Jego twórczość cechuje głębokie zrozumienie historycznych uwarunkowań Polski oraz wielka wrażliwość na ludzkie emocje i tęsknoty. Jednymi z jego najbardziej znanych nowel są „Latarnik” oraz „Wspomnienia z Maripozy”. W obu tych utworach, głęboko zakorzeniony motyw ojczyzny stanowi centralny element narracji i wpływa na życie bohaterów w sposób nieodwracalny.

Nowela „Latarnik” opowiada historię Skawińskiego, starego żołnierza, który po wielu latach tułaczki, wojennych zrywów oraz różnorodnych zajęć, zostaje latarnikiem na zapomnianej wyspie. Skawiński przeżył wiele trudnych chwil w swoim życiu. Walczył w Powstaniu Listopadowym, uczestniczył w Wiośnie Ludów na Węgrzech, walczył także przeciwko niewolnictwu w Stanach Zjednoczonych. Jego życie toczyło się w nieustannym ruchu i zmianie miejsc, a jednak, pomimo wszystkich tych doświadczeń, głęboko w jego sercu ukryta była tęsknota za ojczyzną - Polską.

Skawiński, który pełni rolę latarnika na bezludnej wyspie, początkowo wydaje się pogodny i zadowolony ze swojej nowej roli. Jest to dla niego ucieczka od burzliwego życia, możliwością zaznania spokoju. Jednak monotonia i izolacja zaczynają wpływać na jego stan emocjonalny. Staje się melancholijny, doświadczając apatii i nostalgii, a wspomnienia o Polsce zaczynają nawiedzać go w najmniej spodziewanych momentach.

Momentem przełomowym w życiu Skawińskiego jest przypadkowe znalezienie „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza. Lektura tego narodowego poematu wywołuje w nim „wybuch” uczuć narodowych. Skawiński, zanurzając się w opisy znanych mu krajobrazów, tradycji i zwyczajów, nagle uświadamia sobie, jak bardzo tęskni za ojczyzną. Czytanie „Pana Tadeusza” pochłania go do tego stopnia, że zaniedbuje swoje obowiązki latarnika, co prowadzi do morskiej katastrofy. Utraciwszy posadę, Skawiński odzyskuje jednak coś znacznie cenniejszego - poczucie tożsamości narodowej i determinację, by powrócić do Polski.

Drugim ważnym bohaterem w twórczości Sienkiewicza, który doświadczył podobnych uczuć, jest Putrament z „Wspomnień z Maripozy”. Putrament jest starym człowiekiem, który od ponad dwudziestu lat mieszka samotnie w leśniczówce w Maripozie. Pomimo upływu lat, wierność tradycjom i polskiej kulturze stanowi dla niego najważniejszą wartość w życiu. Codziennie czyta Biblię księdza Jakuba Wujka, dbając o zachowanie polskiego języka i kultury.

Jego monotonne życie zmienia się diametralnie, gdy odwiedza go turysta z Polski. Wizyta tego człowieka ożywia wspomnienia Putramenta i budzi w nim entuzjazm. Rozmowy o Polsce, tak długo nieprowadzone, stają się dla starego człowieka źródłem inspiracji i radości. Turysta przekazuje mu nowe informacje o kraju, zacieśniając tym samym więzi Putramenta z ojczyzną. Dla Putramenta, który przez długie lata zachowywał w sercu Polskę jako świętość, kontakt z rodakiem staje się kluczowym momentem, pozwalającym mu na nowo poczuć bliskość kraju.

Analizując historie obu bohaterów, można dostrzec wiele podobieństw. Zarówno Skawiński, jak i Putrament są starzy i samotni, żyjąc na obczyźnie. Obaj doświadczają tęsknoty za Polską, chociaż w różny sposób. Warto jednak zwrócić uwagę na różnice w ich podejściu do zachowania narodowej tożsamości. Podczas gdy Skawiński początkowo zapomina o swojej tożsamości i dopiero przypadkowe znalezienie „Pana Tadeusza” przypomina mu o jego korzeniach, Putrament aktywnie pielęgnuje swoją tożsamość przez regularne czytanie Biblii i zachowanie polskich tradycji. Kluczowy moment dla Skawińskiego jest przypadkowy, natomiast dla Putramenta jest to spotkanie z rodakiem, mające charakter bardziej świadomego przeżycia.

Motyw ojczyzny w twórczości Sienkiewicza ma ogromne znaczenie. Przedstawiana jest ona jako wartość nadrzędna, centralne źródło tożsamości dla Polaków na obczyźnie. Przez losy swoich bohaterów, Sienkiewicz ukazuje, jak istotną rolę odgrywa literatura i tradycje w zachowaniu narodowej tożsamości. Literatura, jak „Pan Tadeusz” Mickiewicza, staje się dla Skawińskiego mostem łączącym go z ojczyzną. Dla Putramenta, codzienne czytanie Biblii stanowi sposób na pielęgnowanie polskości, nawet w odległej Maripozie.

Symbolika tułaczki w tych nowelach porównywana jest często do antycznej tragedii greckiej. Fatum, czyli nieuchronne przeznaczenie, napędza historię bohaterów. Ich losy są jakby z góry przesądzone, a mimo to podejmują oni wysiłki, aby powrócić do ojczyzny - choćby tylko w sercu i duchu. Wielki powrót Skawińskiego do Polski, choć fizycznie niepewny, jest duchowo odrodzeniem tożsamości narodowej. Putrament natomiast, przez spotkanie z rodakiem, odnajduje choćby chwilowy most do ojczyzny.

Podsumowując, zarówno „Latarnik”, jak i „Wspomnienia z Maripozy”, ukazują niewytłumaczalną tęsknotę za ojczyzną, która kształtuje życie bohaterów. Sienkiewicz, przez losy Skawińskiego i Putramenta, podkreśla znaczenie ojczyzny jako niezłomnego źródła tożsamości oraz rolę literatury i tradycji w jej zachowaniu. W kontekście współczesnych wartości i wyzwań, motyw ojczyzny w tych nowelach może nadal inspirować do wiernego pielęgnowania narodowych tradycji i tożsamości, niezależnie od okoliczności. Henryk Sienkiewicz, przez swoją twórczość, pokazuje, że dla Polaka ojczyzna jest czymś więcej niż miejscem urodzenia - jest duchowym domem i skarbnicą kultury oraz tradycji, które warto pielęgnować i przekazywać kolejnym pokoleniom.