Definicja grupy społecznej, struktura grupy oraz rodzaje grup społecznych i kryteria ich podziału

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.05.2024 o 9:11

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 25.05.2024 o 10:32

Grupa społeczna, w kontekście socjologicznym, jest fundamentalnym pojęciem, które odnosi się do zbioru jednostek wchodzących w interakcje społeczne, posiadających wspólne cechy i wspólne cele. Definicja ta nie jest jednoznaczna, bowiem różne szkoły socjologiczne podchodzą do tego terminu na różne sposoby. Jednak zgodnie z klasyką socjologii, możemy uznać, że grupa społeczna to zespół osób, między którymi występują jakieś więzi społeczne oraz świadomość przynależności do tej grupy.

Struktura grupy społecznej obejmuje różnorodne aspekty. Kluczowe elementy to przede wszystkim: role społeczne, normy i wartości grupowe, struktura władzy i komunikacja. Role społeczne to zestawy oczekiwań dotyczących zachowań jednostek pełniących określone funkcje w grupie. Normy i wartości są to zbiory zasad i przekonań, które regulują zachowania członków grupy i składają się na kulturę grupową. Struktura władzy natomiast obejmuje sposoby, w jakie władza i autorytet są w grupie rozdzielane oraz komunikacja, która jest procesem wymiany informacji między członkami grupy.

Przykładem na rolę społeczną w grupie społecznej może być hierarchia klas w społeczeństwie starożytnej Grecji czy Rzymu, gdzie różne grupy społeczne (niewolnicy, plebejusze, patrycjusze) miały określone role i obowiązki. Normy i wartości natomiast były jasno określone w ramach religii greckiej i rzymskiej oraz kodeksów prawnych, takich jak "Prawo dwunastu tablic". Struktura władzy w tym kontekście była bardzo wyraźna i mocno sformalizowana, co typowe jest dla dóbr publicznych starożytnych imperiów, gdzie jednostki nie miały dużej swobody w kwestii planowania swojego życia, a ich społeczny status i prawa były odgórnie narzucone.

Grupy społeczne można podzielić według różnych kryteriów. Jednym z podstawowych podziałów jest podział według wielkości grupy, gdzie wyróżnia się małe grupy (np. rodzina), średnie (np. szkoły) i duże grupy społeczne (np. narody). W literaturze przedmiotu funkcjonuje także podział na grupy pierwotne i wtórne. Grupę pierwotną charakteryzuje bezpośredni, emocjonalny kontakt między jej członkami, a podstawowym przykładem jest tu rodzina. Grupa wtórna to grupa, w której relacje są bardziej formalne i oparte na określonych funkcjach i rolach, na przykład organizacje pracy, partie polityczne czy związki zawodowe.

Innym istotnym kryterium podziału grup społecznych jest stopień sformalizowania struktury grupy. Wyróżnia się tu grupy formalne i nieformalne. Grupy formalne to takie, które mają konkretne, sformalizowane zasady funkcjonowania, określone statutami, regulaminami czy przepisami prawa. Przykładem mogą być instytucje państwowe, firmy, szkoły i organizacje międzynarodowe. Grupy nieformalne natomiast to takie, które nie mają sformalizowanego systemu zasad, a ich funkcjonowanie opiera się na niepisanych normach i osobistych powiązaniach między członkami, co często spotykane jest w grupach przyjacielskich czy kółkach zainteresowań.

Warto także zaznaczyć, że kryterium podziału grup społecznych może być również ich trwałość. W tym przypadku mówimy o grupach trwałych i nietrwałych. Grupą trwałą może być np. naród, którego członkiem jednostka pozostaje od urodzenia aż do śmierci. Grupą nietrwałą natomiast jest np. grupa projektowa w miejscu pracy, której życie trwa tak długo, jak dany projekt.

Jeszcze inne kryterium podziału to cel i zadania grupy społecznej. W tym zakresie można wyróżnić grupy zadaniowe, skupione na realizacji konkretnego celu, takie jak zespoły projektowe, oraz grupy towarzyskie, których celem jest zaspokajanie potrzeb społecznych członków, takie jak kluby sportowe czy grupy hobbystyczne.

Interesującym przykładem różnorodności grup społecznych są opisywane przez literaturę różne plemiona i grupy etniczne. W literaturze antropologicznej można znaleźć analizy plemion np. w Afryce czy Ameryce Południowej, gdzie struktury społeczne różnią się znacząco od tych znanych nam z zachodnich społeczeństw. Tego typu grupy społeczne często charakteryzują się ścisłymi, a jednocześnie nieformalnymi strukturami władzy, złożonymi systemami ról społecznych, a także specyficznymi wartościami i normami, które są przekazywane z pokolenia na pokolenie.

Podsumowując, zrozumienie definicji i struktury grupy społecznej oraz rodzajów grup społecznych i kryteriów ich podziału jest kluczowe dla analizy życia społecznego. Grupami społecznymi są bowiem nie tylko formalne organizacje czy duże zbiorowości, ale również małe, nieformalne grupy, które w znaczący sposób wpływają na jednostkę i jej miejsce w społeczeństwie. Każda z tych grup pełni różne funkcje społeczne, a ich struktura i sposób działania jest bogato udokumentowany w literaturze socjologicznej, co pozwala na dokładne ich badanie i zrozumienie. W ten sposób, grupy społeczne są istotnym elementem analizy społecznej oraz kluczem do zrozumienia dynamiki społeczeństw na przestrzeni historii i w kontekście różnych kultur i tradycji.