Żałoba w koncepcji Colin Murray Parkes

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.07.2024 o 18:18

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 13.07.2024 o 21:27

Colin Murray Parkes, brytyjski psychiatra i czołowy badacz w dziedzinie żałoby, wniósł znaczący wkład w zrozumienie tej złożonej i wielowymiarowej reakcji emocjonalnej na stratę bliskiej osoby. Jego zdaniem, żałoba jest procesem uniwersalnym, który, mimo że zawiera konkretne etapy, przebiega różnie w zależności od indywidualnych uwarunkowań i kontekstu kulturowego. W swoim dorobku naukowym Parkes szczegółowo opisał mechanizmy adaptacyjne, pomagające w przejściu przez żałobę. Jego koncepcje znalazły swoje miejsce również w polskiej literaturze naukowej, gdzie były analizowane i interpretowane przez różnych badaczy. W niniejszym wypracowaniu przyjrzymy się kluczowym elementom teorii żałoby według Colina Murray Parkesa, korzystając z polskich źródeł bibliograficznych.

Parkes zdefiniował żałobę jako proces złożony, obejmujący nie tylko stany emocjonalne, ale również zmiany fizjologiczne oraz zmiany w zachowaniu. W swojej klasycznej książce "Bereavement: Studies of Grief in Adult Life" (1972), przedstawił cztery główne fazy żałoby: szok i zaprzeczenie, tęsknota i poszukiwanie, dezorganizacja i rozpacz oraz reorganizacja.

Zygmunt Płużek, w swojej książce "Człowiek wobec cierpienia, choroby i śmierci" (2006), analizuje i rozszerza te koncepcje, dostosowując je do polskiego kontekstu kulturowego. Płużek uważa, że fazy Parkesa można rozumieć jako proces prowadzący do adaptacji, umożliwiający uczynienie straty częścią nowego życia osoby w żałobie.

Pierwsza faza żałoby według Parkesa, szok i zaprzeczenie, polega na chwilowej blokadzie emocjonalnej, która usiłuje chronić jednostkę przed pełnym zrozumieniem straty. W polskiej literaturze podobny opis możemy znaleźć u Elżbiety Dubaniewicz w pracy "Zaburzenia żałoby: Kliniczne, rodzinne i kulturowe aspekty" (2007). Dubaniewicz opisuje, jak wiele osób doświadczających żałoby w Polsce również przechodzi przez etap szoku, często wyrażający się nie tylko utratą poczucia rzeczywistości, ale również fizycznym osłabieniem i dezorientacją. Ciekawym aspektem w polskim kontekście jest obserwacja, że ten etap może być również wzmacniany przez specyficzne zachowania społeczne, takie jak intensywne wsparcie rodziny i bliskich, co z jednej strony pomaga w przejściu przez ten trudny okres, a z drugiej może uczynić go bardziej intensywnym.

Druga faza, tęsknota i poszukiwanie, jest momentem, w którym osoba w żałobie zaczyna odczuwać intensywną tęsknotę za zmarłym. Może to prowadzić do nieustannych prób "znalezienia" utraconej osoby w momentach, kiedy już nigdy nie wróci. Bogdan de Barbaro, w swojej książce "Psychoterapia: Szkoły, zjawiska, techniki i specyficzne problemy" (200), zwraca uwagę, że w polskiej kulturze te uczucia mogą być intensyfikowane przez silne więzi rodzinne i tradycje wspólnotowe, które determinują wzorce przeżywania straty. De Barbaro podkreśla, że tradycyjne polskie rytuały, takie jak odwiedzanie grobów czy wspólne modlitwy, wzmacniają proces tęsknoty i poszukiwania, jednocześnie nadając mu wymiar wspólnotowy i symboliczny.

Dezorganizacja i rozpacz to trzecia faza w ujęciu Parkesa. To moment największego cierpienia, kiedy osoba w żałobie zaczyna zdawać sobie sprawę z nieodwracalności straty. Płużek zwraca uwagę, że w polskim kontekście często towarzyszy temu specyficzny symboliczny rytuał, znany jako "stypa". Stypa nie tylko cementuje społeczno-kulturową rolę żałoby, ale umożliwia także jednostce przeżycie kolejnych etapów żałoby w obecności wspierającej społeczności. W kontekście polskim, stypa ma nieocenioną wartość terapeutyczną, pełniąc funkcję integracyjną i wspomagającą proces przeżywania straty w ramach wspomagających relacji społecznych.

Czwarta faza, reorganizacja, jest kluczowa dla powrotu do funkcjonalności. W tej fazie osoba w żałobie zaczyna układać swoje życie na nowo, integrując pamięć o zmarłym w nową rzeczywistość. Polscy badacze i terapeuci, jak Stanisław Kratochvil w książce "Psychoterapia" (1999), zwracają uwagę na rolę wsparcia psychologicznego i społecznego w tym procesie. Kratochvil podkreśla znaczenie grup wsparcia i terapii, które pomagają osobom przechodzącym przez fazę reorganizacji. Grupy wsparcia, takie jak wspólnoty żałobne organizowane przez parafie bądź stowarzyszenia, odgrywają istotną rolę w procesie reorganizacji, umożliwiając wymianę doświadczeń i budowanie nowych narracji życiowych, które uwzględniają stratę.

Podsumowując, koncepcja żałoby według Colina Murray Parkesa jest wszechstronnym narzędziem służącym do zrozumienia procesu żałoby i adaptacji po stracie bliskiej osoby. W polskim kontekście, jak widzimy w pracach takich autorów jak Zygmunt Płużek, Bogdan de Barbaro, Elżbieta Dubaniewicz i Stanisław Kratochvil, te same etapy są dostosowywane do specyficznych wzorców kulturowych i społecznych, które mogą wpływać na sposób przeżywania żałoby. Wspólnym mianownikiem tych prac jest zrozumienie, że chociaż żałoba jest uniwersalna, jej przeżywanie jest indywidualne i silnie zakorzenione w kulturze, w której dana osoba się znajduje. W polskim kontekście, różnorodność tradycji i rytuałów przynosi dodatkowe warstwy wsparcia i znaczeń, które mogą ułatwiać przejście przez trudne etapy żałoby.

Wnioski z tego rodzaju badań są nieocenione dla praktyków, terapeutów i osób wspierających ludzi w żałobie. Rozumienie żałoby jako procesu dynamicznego i różnorodnego, uznanie roli kultury i indywidualnych różnic, może prowadzić do bardziej skutecznych i empatycznych interwencji, które wspierają zdrowie psychiczne i emocjonalne osób przeżywających stratę.