Przeobrażenia w krajach realnego socjalizmu na podstawie książki Antoniego Czubińskiego 'Historia powszechna człowieka' z konkretnymi stronami

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: dzisiaj o 9:15

Wypracowanie poniższe opiera się na książce Antoniego Czubińskiego "Historia powszechna. Wiek XX", która kompleksowo przedstawia przemiany w krajach realnego socjalizmu w drugiej połowie XX wieku. Czubiński, jako uznany historyk, zajmuje się dogłębną analizą procesu transformacji politycznej i społecznej, który doprowadził do upadku komunizmu w Europie Środkowo-Wschodniej.

Realny socjalizm, termin powszechnie używany do opisywania ustrojów komunistycznych funkcjonujących w krajach bloku wschodniego, przechodził ewolucję od swojego ustanowienia po II wojnie światowej, aż do dramatycznych przemian końca lat 80. i początku lat 90. XX wieku. W swojej książce Czubiński na stronie 287 analizuje kluczową rolę, jaką odegrała radziecka dominacja w utrzymywaniu tego systemu politycznego w krajach takich jak Polska, Czechosłowacja, Węgry czy NRD. Pod naciskiem Moskwy kraje te przyjęły system, który w praktyce miał niewiele wspólnego z ideałami marksizmu, będąc raczej narzędziem utrzymania władzy przez wąskie kręgi partyjnych elit.

W latach 70. realny socjalizm w Europie Wschodniej rozwijał swoje struktury oparte na centralnym planowaniu i kontroli gospodarczej. Czubiński zauważa na stronie 306, że model ten, mimo początkowych sukcesów w okresie powojennym, zbliżał się do punktu krytycznego. Niezdolność do modernizacji, technologiczne zacofanie i brak innowacji prowadziły do stagnacji gospodarczej, co z kolei wpływało na niezadowolenie społeczne i zwiększającą się opozycję wobec władzy. System ten był niezdolny do zaspokojenia rosnących aspiracji społeczeństw, które pragnęły kontaktu z kulturą zachodnią oraz zmian demokratycznych.

Na stronach 343-344 Czubiński przedstawia kluczowy okres aktywności ruchów opozycyjnych, które w latach 80. zyskały na znaczeniu. Za przykład posłużyć może Solidarność w Polsce, który to związek zawodowy, pod przewodnictwem Lecha Wałęsy, stał się symbolem oporu przeciwko komunistycznemu reżimowi. Solidarność zyskała masowe poparcie społeczne, domagając się reform politycznych i gospodarczych oraz przestrzegania praw człowieka. Jej działalność ukazała słabość reżimu, który nie potrafił stłumić coraz bardziej zorganizowanego oporu bez użycia siły, co z kolei jeszcze bardziej kompromitowało system w oczach społeczeństwa.

Czubiński na stronach 378-380 analizuje wpływ polityki Gorbaczowa na transformację realnego socjalizmu. Wprowadzenie polityki pierestrojki i głasnosti w Związku Radzieckim miało oddźwięk w całym bloku wschodnim. Gorbaczowskie reformy otworzyły możliwość do dialogu z opozycją, a także zmniejszyły strach przed ewentualną interwencją militarną ze strony ZSRR w razie zmiany politycznego status quo, jak to miało miejsce w poprzednich dekadach.

To właśnie ten okres przyniósł przełom w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Niektóre państwa, jak Węgry, już od połowy lat 80. wprowadzały częściowe reformy ekonomiczne, które miały na celu decentralizację gospodarki i umożliwienie drobnej przedsiębiorczości (s. 392-393). Inne kraje, w tym Polska, zaczęły ostrożnie wchodzić na drogę reform politycznych. Krok po kroku reżimy komunizujące zostały zastąpione przez demokratycznie wybrane rządy.

Czubiński podkreśla, że proces ten nie był jednolity. Na stronie 421 opisuje specyficzny przebieg transformacji w poszczególnych państwach. Przykładowo, w Czechosłowacji Aksamitna Rewolucja przebiegła niemal bez rozlewu krwi, podczas gdy w Rumunii doszło do gwałtownych wydarzeń z jedynym w regionie przypadkiem obalenia reżimu przez siłę i egzekucji przywódcy państwa, Nicolae Ceaușescu.

Na podsumowanie, Antoni Czubiński na stronach 435-437 dokonuje refleksji nad skutkami tych przemian. Upadek realnego socjalizmu miał ogromne znaczenie nie tylko dla samych krajów Europy Środkowo-Wschodniej, które mogły zacząć rozwijać się w kierunku demokracji i gospodarki rynkowej, ale także dla całego świata, kończąc zimną wojnę i radykalnie zmieniając układ sił globalnych. Analizując ten kluczowy okres światowej historii, Czubiński ukazuje jak decyzje polityczne oraz społeczne żądania, wsparte międzynarodowym kontekstem, przyczyniły się do upadku jednego z najbardziej restrykcyjnych systemów politycznych XX wieku.