Sygnał oporu w diagnozie: zapominanie pytania. Jak sobie z tym poradzić?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.01.2026 o 18:00

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 23.01.2026 o 15:41

Diagnoza w psychologii i psychoterapii to proces, w którym specjalista stara się zrozumieć problemy pacjenta. Jednym z jej etapów może być identyfikacja oporu, jaki pacjent może stawiać w terapii. W kontekście badania interakcji międzyludzkich i analizowania problemów psychicznych, opór ten nie jest tylko utrudnieniem, ale i cenną wskazówką dla terapeuty. W artykule "Sygnał oporu w diagnozie, zapominanie pytania", skoncentrujemy się na zagadnieniu sygnałów oporu w kontekście procesu diagnostycznego oraz na mechanizmach związanych z zapominaniem pytań przez pacjentów. Analizując te zjawiska, poszukamy też sposobów radzenia sobie z nimi, opierając się na literaturze fachowej.

Opór w terapii to niechęć pacjenta do współpracy lub lęk przed odkrywaniem swoich uczuć i myśli. Nie jest to zjawisko marginalne - w literaturze psychoterapeutycznej opisywane jest jako naturalny element procesu leczenia. Jak zauważa psychoterapeuta Sigmund Freud, twórca psychoanalizy, opór pacjenta to oznaka istnienia materiału psychicznie konfliktowego, który pacjent ma opory wyjawić (Freud, S. "Wstęp do psychoanalizy"). Często objawia się poprzez milczenie, unikanie tematów czy właśnie – zapominanie pytań. Terapeuci są więc skłonni interpretować takie sytuacje jako sygnały, wskazujące na obszary, które wymagają szczególnej uwagi.

Mechanizm zapominania w kontekście oporu odnosi się do sytuacji, w której pacjent nagle "traci z pamięci" pytanie zadane przez terapeutę lub temat, który miał być poruszony. Często wynika to z lęku przed konfrontacją z trudnymi emocjami lub informacjami. Psycholog Carl Rogers w swojej teorii terapii skoncentrowanej na osobie mówił o znaczeniu akceptacji i empatycznego zrozumienia, które mogą pomóc w przezwyciężaniu oporu (Rogers, C. "O stawaniu się osobą"). Zgodnie z jego podejściem, stworzenie bezpiecznego i wspierającego środowiska terapeutycznego zachęca pacjenta do dzielenia się swoimi obawami, co może niwelować mechanizmy obronne, takie jak zapominanie.

Odpowiedzią na opór i zapominanie może być technika znana jako refleksja terapeutyczna, stosowana w różnych nurtach terapii. Polega na artystycznej umiejętności terapeuty, który swoją postawą i umiejętnościami słuchania prowadzi pacjenta do samodzielnego eksplorowania swoich myśli i uczuć. Zamiast naciskać, terapeuta stawia pytania, które skłaniają pacjenta do refleksji nad powodem zapomnienia danego tematu. Taka technika nie tylko pozwala na bardziej dogłębne zrozumienie przyczyn oporu, ale także na rozwinięcie umiejętności pacjenta w zakresie autorefleksji, kluczowej dla procesu terapeutycznego.

Innym podejściem do radzenia sobie z oporem jest metoda paradoksalna, stosowana w terapii systemowej. Zakłada ona, że pacjent jest instruowany, aby kontynuować swoje działanie oporowe. Przykładowo, jeżeli pacjent regularnie zapomina pytania, terapeuta może zasugerować, aby „zapominał” je jeszcze częściej. Dzięki temu pacjent ma okazję spojrzeć na swoje zachowanie z pewnej perspektywy, co często skutkuje osłabieniem mechanizmu oporu (Watzlawick, P., Weakland, J., & Fisch, R. "Change: Principles of Problem Formation and Problem Resolution").

Współczesna psychoterapia coraz bardziej uwzględnia indywidualne cechy pacjentów i ich osobiste historie, co może być kluczowe w radzeniu sobie z oporem. Literatura podkreśla, że opór może być adaptacyjną odpowiedzią na wcześniejsze doświadczenia traumy lub trudności. Dlatego terapeuta, będąc świadomym złożoności procesów psychicznych, musi dostosowywać swoje metody do każdego indywidualnego przypadku. Konieczne jest także dążenie do zrozumienia, że za każdym oporem kryje się próba ochrony własnego „ja”, która może być istotnym krokiem w terapii.

Podsumowując, sygnały oporu i zapominanie pytań są złożonymi procesami, które nie tylko rzucają wyzwanie diagnoście terapeutycznemu, ale także dają unikalne spojrzenie na wewnętrzny świat pacjenta. Wykorzystując odpowiednie strategie terapeutyczne, takie jak refleksja terapeutyczna, metoda paradoksalna czy podejście skoncentrowane na osobie, terapeuci mogą skutecznie niwelować opór, wspierając tym samym swoich pacjentów w ich drodze do zdrowia psychicznego.