DEKADENCKI CHARAKTER LIRYKI MŁODEJ POLSKI

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.04.2024 o 12:33

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Egzystencjalny niepokój, zwątpienie w postęp i osłabienie wiary w wartości – to aspekty wspólne dla wszystkich artystów Młodej Polski, a zwłaszcza poetów, którzy w swojej liryce dawali wyraz głęboko dekadenckiej duchowości. Dekadencki charakter literatury tego okresu, będący wyrazem przełomu wieków, negacji pozytywistycznych przekonań i skłonności do introspekcji, znajduje odzwierciedlenie w dziełach najwybitniejszych literatów tej epoki - Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Jana Kasprowicza i Leopolda Staffa.

Kazimierz Przerwa-Tetmajer w swym wierszu "Koniec wieku XIX" w przewrotny sposób prezentuje dziesięć pytań, które ukazują rezygnację z dotychczasowych wartości. "Czy kłamstwem jest wiara?" – pyta, wyrażając tym samym typową dla epoki niepewność i dążenie do nowych systemów wartości. Liryka Tetmajera odzwierciedla rozpacz i bezradność, obnażając kruchość ludzkiego losu. W jego wierszu "Ludzie miotają się, dręczą i cierpią..." rozbrzmiewa gorzki ton pesymizmu, który wprowadza czytelnika w stan klęski i pogodzenia się z rzeczywistością. W "Hymnie do Nirwany" wyraźnie ucieka on od brutalności rzeczywistości poprzez poszukiwanie spokoju w nirwanie, co świadczy o skłonnościach nihilistyczno-mistycznych autora.

Jan Kasprowicz, w swej twórczości oscylującej między symbolizmem a katastrofizmem, również ukazywał charakterystyczne dla epoki przemożne uczucie zmierzchu ludzkości i przemijania. W "Krzak dzikiej róży w ciemnych smreczynach" przyroda staje się tłem dla ludzkich rozterek, zaś symbolika kolorów i krajobrazu wyraża głęboki niepokój. Motyw przemijania materializuje się w postaci starej limby, będącej wyraźnym nawiązaniem do ulotności życia. W utworze "Dies irae" zaś dokumentuje się apokaliptyczna wizja osądu świata, gdzie zło i dobro zostają odebrane jako dzień Boży, a sama sceneria sądu ostatecznego staje się metaforą zwątpienia.

Leopold Staff, choć również oscylujący wokół motywów dekadenckich, jednak próbuje znaleźć odpowiedź na marazm tamtej epoki. W "Deszczu jesiennym" stosuje impresjonistyczne pejzaże jako elementy wzmocnienia smutku i rozgoryczenia, korzystając przy tym z ekspresyjnych środków dźwiękonaśladowczych. Jego "Melodia mgieł nocnych" pełna jest natchnienia i zachęty do wyzwalania się z beznadziei. Obrazy świata przedstawione przez poetę ukazują piękno i nieustanną przemianę, co pomaga uwypuklić tajemnicę i ulotność życia. W sonecie "Kowal" Staff zaprezentował konstruktywną alternatywę dla dekadenckiej słabości. Kowal, który pracuje nad hartem serca, staje się symbolem aktywności i możliwości pozytywnego przezwyciężania życiowych trudności.

Zróżnicowanie postaw i głęboko wnikliwe interpretacje ludzkiego losu pozwalają dostrzec w twórczości poetów Młodej Polski nie tylko dekadentyzm, ale również próbę szukania sensem, niwelowania kryzysu wartości i przeciwstawienia się pesymizmowi. Oglądając dzieła poetów przez pryzmat owej epoki, łatwo zauważyć, jak mocno odzwierciedlały one ówczesne nastroje społeczne i kulturowe.

Ostatecznie, liryka Młodej Polski pozostaje fascynującym świadectwem zmagań ludzkiego ducha z ciemnościami własnej psychiki i niepewnego świata, wprowadzając w osobliwy świat późnoromantycznych wizji, które zapisują się w kulturze jako wyraz głębokiego kryzysu wartości i znaku swoich czasów.