Epoka Baroku- skrót

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 3.04.2024 o 12:19

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Barok to epoka niezwykle barwna, pełna przepychu, ale i kontrastów. Rozpoczęty w końcu XVI wieku, obejmował różne sfery życia, od religii i polityki po sztukę i literaturę, trwał aż do pierwszej połowy XVIII wieku.

W kontekście historycznym i kulturowym barok związany był nierozerwalnie z kontrreformacją, próbą odnowy życia religijnego katolickiego w odpowiedzi na reformację Martina Luthera. Kościół wzmocnił swoją władzę, również nad literaturą – powstała lista ksiąg zakazanych, a tematy religijne były promowane. Charakter epoki przejawiał upadek piśmiennictwa i nietolerancję religijną.

Epoka ta cechowała się też dwoistością postaw. Z jednej strony akceptowano świat jako nietrwały, a z drugiej poszukiwano wartości trwałych, które miały zapewnić dążenie do zbawienia. To okres, w którym kryzysowi ulega ideał renesansowego człowieka – kwestionowano dotychczasowy optymistyczny obraz świata i człowieka.

Barok charakteryzował też kontrast kultur – ziemiańskiej i dworskiej. Ziemiańska była związana z zamiłowaniem do tematyki ludowej i obrzędami, natomiast dworska kultura czerpała z wpływów europejskich mód i sztuki. Tu pojawiła się postać Sarmaty, która ewoluowała z wizerunku obrońcy wiary na ksenofoba i konserwatystę.

Poetyka epoki baroku była pełna ozdobników. Marinizm zaskakiwał czytelnika i sprawiał, że poezja była źródłem radości. W stylu tym stosowano liczne metafory, epitety, hiperbole i paradoksy.

Wśród poetów baroku w Polsce ważne miejsce zajmuje Jan Andrzej Morsztyn. Jego zmiana wyznania z arianizmu na katolicyzm była reakcją na zmiany społeczno-religijne epoki. Tematyka jego utworów oscylowała wokół miłości, śmierci i zagadnień metafizycznych.

Daniel Naborowski wprowadzał w swojej twórczości refleksje na temat przemijania, marności i śmierci, co było szczególnie widoczne w takich utworach jak "Marność" czy "Krótkość żywota". Wacław Potocki natomiast, charakteryzował się postawą patriotyczną, zajmował się krytyką ustroju i stosunków społecznych, co można zauważyć w "Transakcji wojny chocimskiej" czy "Pospolitym ruszeniu".

Ciekawym dziełem baroku są "Pamiętniki" Jana Chryzostoma Paska, będące cennym źródłem informacji o obyczajach tamtych czasów.

W literaturze barokowej charakterystyczny jest bohater z wieloma wadami, dążący do sławy i będący przykładem dla czytelnika. Jego obraz znajdujemy w "Jerozolimie wyzwolonej" Torquata Tassa. W baroku przedstawiano także kobietę jako piękność o zmiennych obliczach, bądź jako źródło cierpienia dla mężczyzn, co ukazano między innymi w "Na oczy królewny" Naborowskiego.

Gatunki literatury barokowej były różnorodne i obejmowały sonety, wiersze okolicznościowe, pamiętniki, eposy, listy i liryki religijne. Każdy z nich pełnił różne funkcje, często związane z głoszeniem idei kontrreformacji lub prezentowaniem bogactwa i przepychu języka.

Barok był zatem epoką sprzeczności, dynamiczną, pełną dywergencji w kontekście religijnym i społecznym. Pokazuje konflikt między postawą jednostki a nieuchronnym przemijaniem. Składa się z dwóch nurtów kulturowych: ziemiańskiego i dworskiego. Wpływ jezuitów, poeci metafizyczni czy sarmacki konserwatyzm znacząco wpłynęły na literaturę baroku.

Reasumując, barok przyniósł w literaturze i kulturze polskiej wielowymiarowość postaci, bogactwo języka, odwołania do tematów metafizycznych, a także wyraźny podział na kulturę ziemiańską i dworską. Epoka ta, choć pełna przeciwieństw, wniosła wiele wartościowych dzieł do dziedzictwa narodowego i międzynarodowego.