Rola artysty i sztuki w programach i utworach Młodej Polski.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.04.2024 o 10:25

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Młoda Polska jako przełomowa epoka w historii kultury polskiej stanowiła czas głębokich przemian w rozumieniu sztuki i roli artysty. Było to stulecie protagonistów długich dyskusji o sensie i celowości twórczości, doprowadzające do odważnych poglądów i wystąpień przeciwko ówczesnym normom społeczno-kulturowym. Zaangażowanie artystów Młodej Polski w poszukiwanie odpowiedzi na pytanie o sens istnienia wpłynęło mądrze na ich podejście do sztuki, przekształcając ją w pean na cześć ludzkiej indywidualności i emocji.

Okres Młodej Polski był naznaczony wielorakimi kierunkami myślowymi. Przejęcie estetycznej pałeczki od romantyzmu objawiło się w sposób szczególny: chociaż niemożliwe stało się dorównanie gigantom literatury, to jednak rodzimi artyści nie przestali odciskać swego piętna na kulturze. Manifesty artystyczne epoki, takie jak słynny "Młoda Polska" Artura Górskiego czy "Confiteor" Stanisława Przybyszewskiego, postulowały z jednej strony podniesienie sztuki na piedestał najważniejszych wartości, z drugiej zaś widziały w niej prawie sakralny wymiar, wręcz religijną misję duszy artysty.

Tak wielce indywidualistyczne ujęcie sztuki otworzyło drzwi do rozważań o absolutach artystycznych. Sztuka dla artystów Młodej Polski stała się autonomią – dziedziną niepodległą, niezależną od ekonomii czy polityki. Odbierający ją artyści zaczęli być postrzegani jako charyzmatyczni wieszczowie swoich czasów, wzorując się na Mickiewicza, a dążenie do nadania artystycznej twórczości głębia sensu i osobistego wyrazu wyrosło na silny nurt przeciwny uprzedniemu estetyzmowi.

Jednak życie artysty to nie tylko twórcza pasja, ale i antynomie. Wątła granica między izolacją a wsparciem ze strony społeczeństwa, a także ostra krytyka komercyjności sztuki – to wszystko zaważyło na ściśle prywatnym oraz zawodowym życiu twórców. Dostrzegalna jest tu samotność, izolacja, a często i ubóstwo. Przykładów takich postaw jest wiele, a ich powtarzalność stawia pytanie o wielką cenę, jaką twórcy byli skłonni zapłacić za wierność swoim ideałom.

W obrębie dyskursu kulturalnego nie brakowało też głosów krytycznych. Ludwik Krzywicki i Ignacy Matuszewski podważali monizm artystyczny, mówiący o sztuce jako jedynym wartościowym doświadczeniu. Stanisław Brzozowski w "Legendzie Młodej Polski" oskarżał artystów o zbyt daleko posuniętą eskapizm. Wszyscy oni, jak i wielu innych krytyków, zastanawiali się nad roli sztuki w szerszym kontekście społecznym i doniosłości jej wpływu na życie codzienne.

Przy odpowiednim podejściu, Młoda Polska nie schodziła jednak z politycznej ani ideowej sceny. Przez sztukę - do której doskonale wpasowuje się zawołanie "Eviva l'arte" zawarte w wierszu Kazimierza Przerwy-Tetmajera - artyści zmagali się z problemami narodu pod zaborami, pobudzając kolektywną samoświadomość. Wpływ modernizmu europejskiego był oczywisty, ale polscy twórcy umiejętnie przekształcali go we własne, unikatowe sposoby wyrazu.

Rozważnie można dopatrywać się spuścizny Młodej Polski w wielu aspektach późniejszej kultury polskiej, zwłaszcza w okresie dwudziestolecia międzywojennego, ale także w sztuce współczesnej. Motywy, idee, a nawet styl twórczości Młodej Polski nie przestały inspirować kolejnych pokoleń artystów, stając się na trwałe wpisanymi w kanon polskiego dziedzictwa kulturalnego.

Podsumowując, Młoda Polska zrewolucjonizowała pojmowanie sztuki i roli artysty w społeczeństwie. Twórcy tego okresu pokazali, iż poszukiwanie sensu może być nie tylko osobistą misją, ale również społecznym przesłaniem. Choć ich podejście niekiedy spotykało się z krytyką, to wyraźnie widać, że zaowocowało to zwiększeniem świadomości kulturalnej i poszerzeniem horyzontów w myśleniu o sztuce, jej funkcji oraz niezliczonych możliwościach, jakie przed artystą roztacza. Współczesność nadal czerpie z bogatej spuścizny Młodej Polski, a zadaniem kolejnych pokoleń jest kontynuacja poszukiwań i rozwijanie nowych ścieżek artystycznego wyrazu.