„Świat” w różnych utworach epoki średniowiecza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 20.04.2024 o 17:28

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 20.04.2024 o 8:46

Średniowiecze, rozciągające się przybliżenie od V do XV wieku, było okresem znaczących przemian w Europie. Epoka ta charakteryzuje się wyraźnymi przekształceniami w polityce, gospodarce, religii i kulturze. Literatura średniowieczna pełna jest odniesień do nurtów filozoficznych takich jak tomizm, augustynizm, franciszkanizm oraz wszechobecny teocentryzm, które miały ogromny wpływ na ówczesne postrzeganie świata.

Tomizm, koncepcja filozoficzna rozwinięta przez św. Tomasza z Akwinu, koncentrowała się na racjonalnym postrzeganiu wiary i rozumu jako komplementarnych sposobów poznawania prawdy. Ta doktryna wpłynęła na literaturę, promując ideę harmonii między naturalnym światem a duchowością.

Augustynizm, inspirowany pismami św. Augustyna, akcentował natomiast ludzką skłonność do grzechu i potrzebę Bożego przebaczenia, co znajduje odzwierciedlenie w literaturze pełnej motywów pokuty, nawrócenia czy poszukiwania Bożej łaski.

Franciszkanizm z kolei, związany z postacią Św. Franciszka z Asyżu, przynosił w literaturze akcenty na skromność, ubóstwo i bliskość z naturą, co miało odzwierciedlać mistyczną jedność z Bogiem.

Ostatni z głównych nurtów, teocentryzm, ukazywał Boga jako centrum wszechświata, co wiązało się z odczuwaniem Jego obecności w każdym aspekcie życia.

Przejawi się to w literaturach różnych gatunków, jak choćby w "Legendzie o św. Aleksym", gdzie główny bohater rezygnuje ze światowych dóbr dla życia w ascetyzmie i skupieniu na Bogu. Aleksy, prowadzony boską interwencją, staje się wzorem duchowego człowieka, co inspirowało słuchaczy i czytelników do naśladowania jego sacrum.

Zupełnie inne, ale równie ważne dla ówczesnego świata, są wzory rycerskie jak te przedstawione w "Pieśni o Rolandzie". Roland, jako idealny rycerz, odznacza się męstwem, lojalnością i niezłomnością w obronie chrześcijańskich wartości. Jego postać i postawa, walcząca aż do śmierci przeciwko niewiernym, stawia go jako wzór do naśladowania w późniejszych wiekach, podkreślając wartości takie jak honor i lojalność.

"Kronika polska" Galla Anonima również dostarcza nam obrazów średniowiecznego władcy i rycerza, gdzie dynastyczna władza łączona jest z obowiązkami wobec wiary i ojcowskiej opieki nad poddanymi, ukazując złożony obraz odpowiedzialności i moralności panującego.

Miłość w średniowieczu, czego przykładem są "Dzieje Tristana i Izoldy", przedstawiana jest jako siła zarówno niszczycielska, jak i oczyszczająca. W tej tragicznej opowieści miłość prowadzi bohaterów przez cierpienie do ostatecznej katastrofy, co podkreśla ideę losu i nieuchronności tragicznego przeznaczenia.

"Dydaktyczny ton przybrała również literatura, co ilustruje "O zachowaniu się przy stole", będący nie tylko kodeksem dobrych manier, ale także sposobem na pokazanie, jak ważne są porządek i hierarchia w życiu codziennym.

Średniowiecze, mimo swojej dalekiej od nas historii, zapewniło fundamenty, na których zbudowane zostały późniejsze epoki. Obrazy świata zaprezentowane w literaturze są odzwierciedleniem dążenia do porządku, moralności, a przez to także próbą zrozumienia siebie i otaczającej rzeczywistości w kontekście wyższych wartości. Każda z tych historii, choć zakorzeniona w swoim czasie, niesie ze sobą ponadczasowe pytania o sens istnienia, moralność oraz miejsce człowieka we wszechświecie. To właśnie dzięki literaturze średniowiecznej możemy lepiej zrozumieć, jak wielka była rola idei i ideologii w kształtowaniu obrazu świata i człowieka.