Poglądy filozoficzne dwóch starożytnych filozofów greckich: Heraklita i Parmenidesa.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.05.2024 o 10:20

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 29.04.2024 o 15:58

Starożytna Grecja, kolebka filozofii zachodniej, wydała wielu myślicieli, którzy swoimi ideami rzutowali na kształtowanie się nie tylko ówczesnej kultury, ale i dziedzictwa intelektualnego daleko poza granicami ich epoki. Spośród nich dwie kontrastujące postacie – Heraklit z Efezu i Parmenides z Elei – przedstawiają fundamentalne różnice w rozumieniu natury i struktury otaczającego nas świata, czyli kosmosu. Ich poglądy ontologiczne stawiają przed nami dwa różne obrazy świata, co miało znaczący wpływ na rozwój dalszej filozofii.

Heraklit, znany jako "filozof płynącej rzeki", jest autorem tezy, że wszystko się zmienia ("Panta Rhei") i nic nie jest trwałe. Według niego podstawową rzeczywistością jest ciągła zmiana, stawanie się. Heraklit uważał, że świat jest wiecznym ogniem, który przyjmuje różnorodne formy, rozpływa się i znowu powstaje w innym kształcie. Zmienność oraz sprzeczności są jego zdaniem nieodłączne od rzeczywistości i to właśnie one napędzają świat. Heraklit twierdził, że przeciwieństwa są potrzebne dla istnienia, a ład wynika z napięć i konfliktów między nimi (na przykład wojna jest "ojcem wszystkich rzeczy"). Dla Heraklita, poznawanie zmieniającego się świata wymaga zrozumienia, że jedność wynika z różnorodności i walki przeciwieństw.

Zupełnie inny obraz kosmosu przedstawia Parmenides. Dla tego filozofa rzeczywistość jest jedna, niezmienna i niepodzielna. W jego ontologii pojawia się pojęcie bytu, który jest wieczny, niezmienny, niepodzielny i nieograniczony. Parmenides twierdził, że zmiana i różnorodność, które doświadczamy w zmysłowym postrzeganiu świata, są złudzeniem, zwanym doksa, które nie odpowiada prawdziwej rzeczywistości – aletheia. Parmenides przekonuje, że prawdziwe poznanie świata możliwe jest tylko poprzez rozum, który odsłania stały i niezmienny charakter bytu. W ten sposób jego filozofia stawia pod znakiem zapytania sensoryczne doświadczenie świata, które jest w jego przekonaniu mylące i wprowadza w błąd.

Kontrast między Heraklitem a Parmenidesem jest zatem głęboki i dotyczy fundamentalnych kwestii – natury rzeczywistości, możliwości poznania oraz roli przeciwieństw i zmiennych form w świecie. Heraklit widzi rzeczywistość jako proces, w którym zmiany są immanentne i nieustanne, podczas gdy Parmenides percepcję świata ujmuje jako byt stały, doskonały i nierozerwalny.

Rozbieżność tych dwóch podejść miała wielki wpływ na dalsze rozważania filozoficzne w kontekście ontologii, a także epistemologii – kwestii dotyczących tego, co jest możliwe do poznania. Rozwój filozofii antycznej, a potem średniowiecznej i nowożytnej, był często polemiką z ideami tych dwóch myślicieli, a ich wpływ jest zauważalny nawet w nowoczesnej dyskusji na temat struktury rzeczywistości i warunków prawdziwej wiedzy.