Poezja modernistyczna jako zwierciadło kryzysu wartości w życiu człowieka przełomu XIX i XX wieku

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.05.2024 o 10:09

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 4.05.2024 o 22:56

W przełomie XIX i XX wieku obserwujemy głębokie przemiany społeczne, kulturowe oraz filozoficzne, które zaskakująco precyzyjnie są odzwierciedlone w poezji modernistycznej. Modernizm, okres ten, stał się żywym zwierciadłem kryzysu wartości dotykającego jednostki i całych społeczeństw. Mauryce Baures, postać choć fikcyjna, to jednak wyrażająca prawdę epoki, skomentował modernistyczną poezję, głęboko zanurzoną w realiach kryzysu. Miał on rzec, że „w poezji modernistycznej widzimy odbicie rozdartej duszy człowieka, eskapizm od rzeczywistości, ale też poszukiwanie nowych, choć często iluzorycznych wartości”.

Kontekst historyczny oraz kulturowy końca XIX wieku charakteryzuje się przede wszystkim dynamicznym rozwojem technologii, urbanizacją oraz zmianami w percepcji świata i człowieka. Rozwój nauk przyrodniczych i techniki dokonał rewolucji w tradycyjnym spojrzeniu na świat, podważając niektóre dotychczasowe wartości religijne i metafizyczne. W filozofii mówimy o przełomowych pracach Nietzschego, który ogłosił „śmierć Boga” – stwierdzenie, które na zawsze zmieniło kontury myśli zachodniej i wpłynęło na literaturę, zapoczątkowując okres poszukiwania nowych wartości w obliczu upadku starych ideałów.

Modernizm jako odpowiedź na kryzys wartości przejawia się przez szczególną fascynację dekadencją, poczuciem małości i bezsilności wobec postępu i przemian. W poezji przejawia się to poprzez eksplorację motywów spleenu, obcości świata i ludzi, czy fascynacji śmiercią. Charles Baudelaire w „Spleen”, czy Kazimierz Przerwa-Tetmajer w „Hymnie do Nirwany” i innych swoich dziełach, osiągają punkt, w którym pesymizm i melancholia stają się niemal bohaterami poetyckimi.

Nie można mówić o modernizmie, nie wspominając o krytyce społeczeństwa i jaskrawym odrzuceniu konformizmu. Poezja modernistyczna otwarcie występuje przeciwko filisterskiemu podejściu do życia, manifestując tęsknotę za autentycznością i prawdą artystyczną. "Sztuka dla sztuki" to hasło, które idealnie oddaje stosunek poetów do utartych norm estetycznych i moralnych; sztuka jako ostatni bastion wartości, swego rodzaju ostoja i schronienie przed szarością codzienności i nieuchronnymi mrocznymi stronami życia.

Modernizm zaznaczył także istotny wpływ na religijność i duchowość. W dziełach takich jak „Hymny” Jan Kasprowicza widoczne jest nowe, bardziej osobiste i intymne podejście do Boga. Bóg modernistycznych poetów przestaje być miłosiernym opatem, a staje się nieczułym sędzią, co przekłada się na poetyckie obrazy pełne buntu, ale i desperacji w poszukiwaniu danej sensowności i duchowej pustki.

Podsumowując, poezja modernistyczna często pełniła funkcję zwierciadła, w którym epoka przełomu wieków mogła ujrzeć swoje oblicze. Przepełniona pesymizmem, ale i głębokim poszukiwaniem nowych środków wyrazu, stała się dokumentem kryzysu wartości, świadkiem zmagań człowieka o odkrycie lub odbudowanie światopoglądu, który mógłby odpowiedzieć na wyzwania nowej, modernistycznej rzeczywistości. Dzieła literackie z tego okresu nie tylko odzwierciedlają owe przemiany, ale także uczestniczą w modelowaniu nowych sensów i kontekstów kulturowych.