Człowiek jako istota wolna – refleksje na tle literackim

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.11.2023 o 19:14

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 15.11.2023 o 17:24

Wielu filozofów, pisarzy i myślicieli zastanawiało się nad pytaniem, czy człowiek jest istotą wolną. Ten temat porusza również współczesna literatura, a jednym z dzieł, które stwarza pole do jego zgłębienia, jest powieść "Ferdydurke" napisana przez Witolda Gombrowicza. Jednakże, aby odpowiedzieć na to pytanie, warto spojrzeć na rozważania dotyczące wolności człowieka również w innych literackich kontekstach, takich jak teksty "Antygony" i "Makbeta".

W powieści "Ferdydurke" Gombrowicz wprowadza nas w świat tytułowego bohatera Józefa, który zostaje przeniesiony do świata dorosłych w sposób nie do końca pojmowany. Autor prezentuje w niej swoje refleksje na temat kondycji człowieka w społeczeństwie, gdzie jednostka często jest pozbawiona wolności. Pokazuje to poprzez ukazanie Józefa jako człowieka, który nie ma wpływu na własne decyzje, jest kontrolowany i zależy od innych ludzi. Gombrowicz stawia pytanie, czy człowiek w ogóle ma wpływ na swoje życie, czy jest wolnym aktorem, czy też tylko marionetką w rękach innych.

Podobne rozważania pojawiają się w tragedii Antygona, napisanej przez Sofoklesa. Tytułowy bohater Antygona przedstawia postać, która jest gotowa oddać swoje życie w obronie wartości moralnych i rodzinnych. Jego niezależność i niezłomność w podejmowaniu indywidualnych decyzji była dla niego tak ważna, że był gotów zaryzykować własne szczęście i życie. Przez to spełnienie swojego obowiązku wobec zmarłego brata, Antygona staje się symbolem walki o swoją wolność i wybicia się ponad prawa polis. Jego postawa pokazuje, że człowiek może być istotą wolną poprzez odwagę i konsekwencję w podejmowanych przez siebie decyzjach.

Natomiast szekspirowski "Makbet" przedstawia nam inną stronę kwestii wolności człowieka. Główny bohater tego dramatu, inspirując się przepowiednią czarownic, decyduje się popełnić królobójstwo, aby zdobyć władzę. Jednakże, po osiągnięciu swojego celu, Makbet odkrywa, że zbrodnie, które popełnił, stały się więzieniem dla jego duszy. Zaczyna odczuwać nieustającą paranoję i wewnętrzny konflikt, który ogranicza go w wolnym podejmowaniu decyzji. Można więc powiedzieć, że człowiek jest istotą wolną tylko do pewnego momentu, do momentu podjęcia decyzji, która go ogranicza i utrzymuje w okowach własnych wyborów.

Podsumowując, refleksje nad wolnością człowieka w literaturze są niezwykle ważne i pomagają nam lepiej zrozumieć to pytanie. Powieść "Ferdydurke" Gombrowicza, tragedia "Antygona" Sofoklesa oraz dramat "Makbet" Szekspira ukazują nam różne oblicza kondycji ludzkiej, wskazując zarówno na niewolę człowieka, jak i na jego wolność. Czy człowiek jest istotą wolną? Odpowiedź nie jest jednoznaczna i zależy od wielu czynników, zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych. To pytanie pozostaje otwarte, a literatura daje możliwość pogłębienia refleksji na jego temat.