Łatwowierne, inteligentne, perfidne, zaangażowane, piękne, starzejące się…Różnorakie konterfekty kobiet w dziełach literackich pochodzących z drugiej połowy XIX w. oraz pierwszej połowy XX w.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.05.2024 o 11:56

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 16.05.2024 o 6:30

Druga połowa XIX wieku oraz pierwsza połowa XX wieku to czas dynamicznych przemian społecznych, w tym intensyfikacji dążeń kobiet do uzyskania pełni praw obywatelskich. Ruch sufrażystek stał się symbolem walki o prawa wyborcze i równość społeczną. Literatura tego okresu wyjątkowo żywo odzwierciedla te zmiany, kreując niezwykle różnorodne portrety kobiece. Przyjrzyjmy się kilku z nich, będących odzwierciedleniem tego, jak troski, pozycja w świecie oraz funkcje spełniane przez kobiety ewoluowały w literaturze.

Pierwszym przykładem jest Justyna Orzelska z powieści „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej. Justyna to krewniaczka Benedykta Korczyńskiego, wychowywana przez panią Andrzejową Korczyńską. Jej życiową i emocjonalną trajektorię ukształtował romans z Zygmuntem Korczyńskim, którego zakończenie skutkowało jej odprawieniem. Justyna charakteryzuje się silną osobowością i zdolnością radzenia sobie z trudnościami. Jest zaangażowana w prowadzenie gospodarstwa, przeciwstawiając się histerycznym uniesieniom pani Emilii. To kobieta łącząca atrakcyjność fizyczną z wewnętrzną siłą. Jej relacje z innymi postaciami pokazują, jak mocno wartościuje pracę i wytrwałość nad pozycję społeczną - odrzuca Teofila Różyca na rzecz Janka Bohatyrewicza. Troski, z którymi się zmaga, związane są z ostracyzmem społecznym po mezaliansie oraz traumy emocjonalnej spowodowanej odtrąceniem przez Zygmunta. Justyna nie tylko dąży do akceptacji swojego miejsca w świecie, ale także manifestuje niezależność i osobistą wartość.

Kolejnym portretem kobiecym jest Stasia Bozowska z „Siłaczki” Stefana Żeromskiego. Stasia to nauczycielka, która poświęca swoje życie edukacji chłopskich dzieci. Jest symbolem oddania i poświęcenia, dedykując życie prowadzeniu „kagańca oświaty” oraz pisaniu „Fizyki dla ludu”. Choć jej praca jest niemalże święta dla wiejskiej społeczności, Stasia ginie na tyfus, co podkreśla tragiczną stronę jej poświęcenia. Troski Stasi związane są z naiwnością wobec rzeczywistej możliwości zmiany wsi poprzez edukację. Jej historia ukazuje, jak cena zapłacona za altruizm często nie odpowiada osiąganym efektom.

W przeciwieństwie do powyższych postaci stoi Izabela Łęcka z „Lalki” Bolesława Prusa. Izabela pochodzi z arystokratycznej rodziny i wychowuje się w luksusie, pełną świadomość swej urody wykorzystując do manipulacji mężczyznami. Choć jest piękna i inteligentna, jej filozofia życiowa opiera się na podziale ludzi na istoty godne i istoty człekopodobne. Brak wzajemności uczuć wobec Stanisława Wokulskiego podkreśla jej powierzchowność i samolubstwo. Największymi troskami Izabeli są naiwność i wiara w świat salonów jako ostateczną miarę rzeczywistości, co prowadzi do jej osamotnienia nawet w otoczeniu luksusu.

Oleńka Billewiczówna z „Potopu” Henryka Sienkiewicza to kolejny interesujący portret. Jej losy związane są z Andrzejem Kmicicem, a jej wierność i miłość do niego przekształcają nie tylko jej życie, ale i jego charakter. Oleńka wnosi do literatury ideal kobiecości - gotowa do poświęceń i rezygnacji z małżeństwa, jeśli tego wymagają zasady moralne. Wpływa na Kmicica w sposób zbawienny, a jej troski obracają się wokół odpowiedzialności za najbliższych i własnej moralności.

Za zupełnie inny typ kobiety można uznać Anielę Dulską z „Moralności pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej. Dąży do bycia postrzeganą jako cnotliwa kobieta, jednak jest personifikacją hipokryzji moralnej - dba o fasadę, ignorując wewnętrzne zasady etyczne. Despotyczne zachowanie wobec rodziny oraz utrzymywanie fasady moralności dla społecznej akceptacji ukazują jej prawdziwe oblicze. Troski Anieli związane są z utrzymaniem pozorów oraz kontrolą nad rodziną, co czyni ją postacią negatywną, lecz wpływową.

W „Granicy” Zofii Nałkowskiej spotykamy dwie postacie: Justynę Bogutównę i Cecylię Kolichowską. Justyna jest ofiarą romansu z Zenonem, co prowadzi ją do psychicznego załamania. Traumatyczne doświadczenia ukazują jej łatwowierność i delikatność, kontrastując z twardą i zgorzkniałą Cecylią, właścicielką kamienicy. Cecylia jest postacią starzejącą się, która traci wiarę w ludzi i ogranicza się do pobierania czynszów od nędzarzy, ukazując moralne kontrowersje swoich działań.

Podsumowując, literackie portrety kobiet z drugiej połowy XIX wieku i pierwszej połowy XX wieku ukazują szerokie spektrum osobowości, trosk i ról społecznych. Każda z postaci jest indywidualnością, reprezentując różne aspekty kobiecego doświadczenia. Te różnorodne portrety odzwierciedlają przemiany społeczne i opisują kobiece losy, od poświęcenia po hipokryzję, od miłości po samotność, zyskując różne reakcje i wzbudzając silne emocje w czytelniku.