Wizja ostatniej sceny „Nie-Boskiej Komedii” Zygmunta Krasińskiego jako podsumowanie walki stron, toczącej się w całym dramacie

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 18.05.2024 o 6:59

Romantyzm, jako burzliwy okres w historii Europy, charakteryzował się dynamicznymi przemianami politycznymi, społecznymi i kulturowymi. Na jego początku znalazły się dramatyczne wydarzenia, takie jak Wielka Rewolucja Francuska, która zapoczątkowała niespotykane dotąd zrywy ludowe i promowała idee równości oraz walki o prawa człowieka. Wiek XIX obfitował w próby stworzenia nowych demokracji i gwałtownych zmian społecznych, co wiązało się z industrializacją, rozwijającymi się fabrykami i ich wpływem na społeczeństwo. Dawne hierarchie oparte na urodzeniu ustępowały miejsca nowym podziałom majątkowym. W tej epoce nie brakowało buntów robotników, zmagających się z biedą w kontrastującym z ich losem luksusem burżuazji.

Literatura romantyczna była głęboko zaangażowana w te przemiany społeczne, stawiając pytania o słuszność rewolucji i odzwierciedlając napięcia tamtego czasu. Szczególnie w Polsce, gdzie naród walczył o niepodległość, dzieliło się społeczeństwo na szlachtę, chłopów i robotników, co dodatkowo komplikowało sytuację polityczną i społeczną.

W kontekście tworzenia „Nie-Boskiej Komedii”, Zygmunt Krasiński wyróżniał się jako arystokrata, który mimo swego urodzenia, interesował się przemianami społecznymi i koniecznością zajęcia stanowiska. Pod wpływem ojca i jako jeden z wieszczów narodowych, Krasiński w swojej twórczości, w tym w „Nie-Boskiej Komedii”, odniósł się do problemów współczesnego mu świata.

Krasiński, w swojej historiozofii, widział Boga jako nadzorcę dziejów, zgodnych z Jego planem. Rewolucję postrzegał jako nieuchronne zło, będące grzechem przeciwko Bogu i ludziom. Chociaż dostrzegał krzywdy społeczne, jakie spotykały niższe warstwy, stanowczo sprzeciwiał się zbrojnym metodom ich naprawy. Obraz rewolucjonistów w jego dramacie jest przerażający - jawią się oni jako ludzie żądni krwi i odwetu, pragnący zniszczenia dla samego niszczenia, bez pozytywnej wizji przyszłości. Pankracy, przywódca rewolucjonistów, jest postacią bez wizji nowego ładu, pełną pogardy dla towarzyszy i motłochu.

Krasiński nie oszczędzał także arystokracji, którą ukazywał jako warstwę uciskającą przez wieki chłopów, a u której refleksja nad własnym losem i strach pojawiały się dopiero w obliczu rewolucji.

Ostatnia scena „Nie-Boskiej Komedii” jest zarazem punktem kulminacyjnym jak i komentarzem do całego dramatu. W rozmowie Pankracego i Leonarda widzimy triumf rewolucjonistów - zdobycie Okopu św. Trójcy, co jednak nie przynosi im poczucia zwycięstwa. Pankracy, choć świadomy potrzeby odbudowy świata, nie posiada wizji nowego ładu, co prowadzi do jego wewnętrznej pustki i pogardy dla towarzyszy. Objawienie Chrystusa - Epifania, przeszywające go strachem i kończące jego życie, jest jednoznacznym symbolem Bożej kary za przewinienia rewolucjonistów. Jego ostatnie słowa „Galilee, vicisti!” („Galilejczyku, zwyciężyłeś!”) wpisują się w tematykę boskiego tryumfu nad ludzką zuchwałością i próżnością.

Symboliczne znaczenie tej sceny można interpretować jako podsumowanie całego dramatu oraz komentarz do dziejów i grzechów ludzkości. Ukazuje ona klęskę ingerencji człowieka w Boski plan i karę za złamanie porządku ustanowionego przez Boga. Dotkliwie obnaża także moralne upadki obu stron konfliktu - arystokracji i rewolucjonistów. Zarówno Hrabia Henryk, upadający moralnie, pod ciężarem własnych błędów i fałszywej poezji, jak i Pankracy, walczący w sprawie bez prawdziwej troski o sprawiedliwość społeczną, ponoszą klęskę. Krasiński krytykował także oba porządki społeczne - arystokrację, jako twórców kultury i obrońców wiary, uciskających lud, oraz rewolucjonistów niszczonych przez żądzę zemsty i brak konstruktywnego planu społecznego.

Ostatnia scena dramatu stanowi syntezę wszystkich wątków i idei w nim zawartych, ukazując Boski porządek dziejów jako ostateczne przesłanie. Obie strony konfliktu jawią się jako ofiary własnych grzechów i błędów, co skłania do refleksji nad historią oraz etyką w kontekście społecznym i politycznym. Problematyka rewolucji i jej następstw, ukazana przez Krasińskiego, jest nadal aktualna, a jego twórczość stanowi krytyczny, ale wyważony głos w sprawie przemian społecznych i rewolucji. Warto zastosować jego przemyślenia do współczesnych problemów, gdzie historia zdaje się nieustannie powtarzać.