„jaka jest przeciw wŁÓczni zŁego twoja tarcza, czŁowiecze z koŃca wieku?” zinterpretuj cytat w oparciu o twÓrczoŚĆ poetÓw mŁodopolskich

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 20.05.2024 o 6:59

Wiek XIX był okresem dynamicznych przemian, które na trwałe zmieniły oblicze nie tylko literatury, ale całego społeczeństwa. Postęp technologiczny i naukowy, rozwój przemysłu i urbanizacji oraz zmiany społeczno-polityczne doprowadziły do przewartościowania wielu tradycyjnych wartości i ideałów. W wyniku tego ludzie zaczęli odczuwać niepokój związany z przyszłością, zagubienie w zmieniającym się świecie oraz moralne osłabienie. To wszystko stanowiło tło, na którym rozwijały się nowe tendencje literackie przełomu XIX i XX wieku.

Znaczenie pozytywistycznych ideałów, które dominowały w drugiej połowie XIX wieku, zaczęło maleć. W obliczu nowych wyzwań społecznych, technologicznych i filozoficznych, wiele osób zaczęło kwestionować wartości utylitaryzmu, pracy organicznej i nauki. Na tym tle narodziła się Młoda Polska, która w literaturze zwróciła uwagę na bardziej egzystencjalne i dekadenckie aspekty ludzkiego życia. Był to czas intensywnych niepokojów społecznych, a także lęków związanych z przyszłością oraz końcem wieku. Rozwinął się wówczas dekadentyzm – nurt literacki cechujący się pesymizmem, poczuciem beznadziei i skrajnym indywidualizmem.

Celem tego wypracowania jest interpretacja cytatu „Jaka jest przeciw włóczni złego twoja tarcza, człowiecze z końca wieku?” w kontekście twórczości poetów Młodej Polski: Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Jana Kasprowicza oraz Leopolda Staffa. Analiza poezji tych twórców pozwoli ukazać różnorodne sposoby reagowania na zło, pesymizm i wszelkie niepokoje, jakie pojawiały się na przełomie XIX i XX wieku.

Kazimierz Przerwa-Tetmajer jest uznawany za jednego z głównych przedstawicieli dekadentyzmu. Dekadentyzm charakteryzował się skrajnym pesymizmem, przeświadczeniem o nieuchronnej katastrofie oraz biernością wobec otaczającej rzeczywistości. Utwór „Koniec wieku XIX” najlepiej ilustruje te cechy. Wiersz skonstruowany jest na bazie retorycznych pytań, które próbują odpowiedzieć na wyzwania końca wieku. W tych pytaniach padają różne propozycje: przekleństwo, ironia, modlitwa, wzgarda, walka, rozpacz i rezygnacja. Jednak każdy z tych sposobów zostaje ostatecznie odrzucony, a końcowa konkluzja brzmi pesymistycznie: „głowę zwiesił niemy”. W twórczości Tetmajera motywy przyrody tatrzańskiej często pojawiają się jako ucieczka od problemów egzystencjalnych. W wierszu „Evviva l'arte” apoteoza sztuki staje się również formą schronienia przed codziennością, natomiast miłość i śmierć są odpowiedzią na lęki egzystencjalne w utworach takich jak „Hymn do Nirwany” i „Nie wierzę w nic”.

Twórczość Jana Kasprowicza również przeszła znaczne przemiany. Początkowo zajmował się tematyką społeczną, jednak z czasem jego poezja zaczęła dryfować w stronę dekadentyzmu. Symbolika w „Krzak dzikiej róży w Ciemnych Smreczynach” jest doskonałym przykładem tego, jak Kasprowicz oddaje lęk przed przemijaniem i śmiercią. Krzak dzikiej róży symbolizuje życie, które choć piękne, jest kruche i przemijające. Limba, natomiast, jest symbolem trwania i siły, ale również nieuchronnego upadku.

W „Hymnach”, Kasprowicz krytykuje Boga jako sprawcę zła, co pokazuje jego bunt wobec tradycyjnej religii. Z kolei w późniejszych utworach, takich jak „Przeprosiny Boga”, poeta poszukuje spokoju i afirmacji natury, starając się znaleźć równowagę między buntem a akceptacją życia.

Leopold Staff, nazywany poetą trzech pokoleń, wyróżniał się swym optymizmem i filozoficznym podejściem do życia. W wierszu „Kowal” przedstawia postawę wytrwałości i samodoskonalenia, używając metafory kowala, który hartuje swoje serce. Staff odrzuca słabość i niemoc, proponując aktywną walkę z przeciwnościami. Jego utwory oddają akceptację życia w całej jego złożoności, mimo bólu i trosk, co widoczne jest w wierszu „Złuda miłości, zwątpień mrok, tęsknot rozbicia”. Staff inspirował się również filozofią Świętego Franciszka, co widzimy w utworze „Ptakom niebieskim”, gdzie miłość do świata i afirmacja życia są silnie podkreślone.

Podsumowując, poezja Młodopolaków ukazuje różnorodne reakcje na lęki i niepokoje końca wieku. Pomimo dominującego w dekadentyzmie pesymizmu, w twórczości Staffa znajdujemy także optymistyczne podejście do życia. Każdy z poetów miał własną „tarczę” przeciw „włóczni złego” – od ucieczki w sztukę i przyrodę u Tetmajera, przez bunt wobec Boga u Kasprowicza, po akceptację i afirmację życia u Staffa. Ich twórczość pozostaje inspirującą odpowiedzią na wyzwania i problemy przejmującego się skomplikowanymi czasami przełomu wieków, a ich dylematy i poszukiwania wciąż są aktualne także w dzisiejszym kontekście. Warto zwrócić uwagę na to, jak współczesna poezja, na przykład twórczość Czesława Miłosza, kontynuuje te refleksje, świadcząc o nieustającej potrzebie walki i poszukiwania wartości w dynamicznie zmieniającym się świecie.