Porównanie motywu biesiady przedstawionego w utworach: „O doktorze Hiszpanie” Jana Kochanowskiego oraz „Pijaństwo” Ignacego Krasickiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.05.2024 o 6:25

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 21.05.2024 o 6:13

Biesiady, jako okazje do spotkań towarzyskich, były powszechnie obecne w utworach takich autorów jak Dionizos, Safona, czy Anakreont, którzy często opisywali radości płynące ze wspólnego biesiadowania, ale również przestrzegali przed jego nadmiarem.

Fraszka "O doktorze Hiszpanie" autorstwa Jana Kochanowskiego oraz satyra "Pijaństwo" Ignacego Krasickiego to dwa przykłady utworów, w których motyw biesiady odgrywa kluczową rolę. Mimo że zarówno Kochanowski, jak i Krasicki żyli w odmiennych kontekstach historycznych i literackich, obaj w swoich dziełach przedstawili krytyczne spojrzenie na biesiady oraz ich konsekwencje. Kochanowski tworzył w epoce Renesansu, której charakterystyczne było naśladowanie klasycznych wartości — m.in. epikureizmu, podczas gdy Krasicki, jako przedstawiciel Oświecenia, kładł nacisk na racjonalizm i moralność.

W utworze Jana Kochanowskiego, "O doktorze Hiszpanie," motyw biesiady przedstawiony jest w kontekście radosnego, towarzyskiego spotkania. Pijatyka odbywa się w gronie szlacheckim, a główną postacią jest doktor Hiszpan. Fraszka ta, mimo swojej krótkiej formy, skutecznie oddaje atmosferę spotkania, pełną beztroski i dobrego humoru. Doktor Hiszpan, skarżący się na zmęczenie po biesiadzie, staje się symbolem skłonności do przesady. Kochanowski poprzez tę postać subtelnie kpi z lekkomyślności szlachty, ukazując doktora jako ofiarę własnych decyzji. Cytat: „Trudny – powiada – mój rząd z tymi pany: / Szedłem spać trzeźwo, a wstanę pijany,” ukazuje, jak biesiady potrafią wikłać ludzi w sytuacje, nad którymi tracą kontrolę.

Motyw biesiady w fraszce Kochanowskiego odwołuje się także do wartości epikurejskich, które były bliskie renesansowej filozofii życia. Czerpanie z życia pełnymi garściami i radowanie się chwilą to wartości, które promuje Kochanowski. Ponadto, fraszka ma również autobiograficzny wymiar, gdyż sam autor, znany z zamiłowania do biesiadowania, mógł czerpać z własnych doświadczeń przy tworzeniu utworu. Jednakże, mimo frywolnego tonu, Kochanowski nie unika krytyki szlacheckiej beztroski, ukazując ją jako przejaw nieodpowiedzialności.

Ignacy Krasicki w swojej satyrze „Pijaństwo” podchodzi do motywu biesiady z zupełnie innej perspektywy. Jako przedstawiciel epoki Oświecenia, Krasicki skupia się na racjonalnym i moralistycznym aspekcie problemu pijaństwa. Satyra, jako gatunek literacki, pozwala Krasickiemu na społeczną krytykę biesiadowania oraz narodowych przywar związanych z nadmiernym spożywaniem alkoholu. "Pijaństwo" to utwór, który podkreśla negatywne aspekty nałogu, krytykując powszechny w Polsce zwyczaj przesadzania z alkoholem. Cytat: „Bogdaj w piekło przypadło obrzydłe pijaństwo!” jednoznacznie pokazuje negatywne podejście autora do tego problemu.

Oświeceniowa moralność i potrzeba reform społecznych wpisują się w kontekst „Pijaństwa”. Krasicki, będący duchownym, w swojej satyrze upomina i nawołuje do umiaru. Ironia i mocny, moralizatorski ton umożliwiają mu skuteczne oddziaływanie na czytelnika. Utwór ma wyraźny aspekt wychowawczy, co jest typowe dla literatury tego okresu.

Porównując oba utwory, można dostrzec podobieństwa w przedstawieniu biesiady jako spotkania towarzyskiego, gdzie obecność kilku znajomych i spożywanie alkoholu są centralnymi elementami. Jednakże, różnice wynikają głównie z perspektywy narracyjnej oraz tonu wypowiedzi autorów. Kochanowski operuje rubasznym, wręcz frywolnym tonem, ukazując biesiady jako element epikurejskiego stylu życia. Krasicki natomiast przyjmuje krytyczne, moralizatorskie podejście, podkreślając negatywne skutki nadużywania alkoholu.

Historyczne uwarunkowania również mają kluczowe znaczenie w interpretacji tych utworów. Renesansowa pochwała życia i epikureizm Kochanowskiego kontrastują z oświeceniowym racjonalizmem i dążeniem do moralnej poprawy społeczeństwa u Krasickiego.

W podsumowaniu można stwierdzić, że obaj autorzy krytykują nieodpowiedzialne biesiadowanie Polaków, aczkolwiek czynią to w różny sposób. Kochanowski operuje lekką, humorystyczną formą, natomiast Krasicki wybiera ostrzejszą, moralizatorską satyrę. Różne formy wyrazu trafiają do odmiennych grup odbiorców, lecz cel jest ten sam: refleksja nad umiarem i odpowiedzialnością.

„Jedynie umiar uczyni z ciebie mądrego człowieka” — to przesłanie, które można wyczytać zarówno z fraszki Kochanowskiego, jak i satyry Krasickiego. Oba utwory pozostają żywym źródłem refleksji i mimo upływu wieków, wciąż są aktualne.

Kończąc, warto podkreślić trwałość literackiej i społecznej wartości obu utworów. Zachęta do dalszej analizy literackiej różnic między epokami to naturalne następstwo tej refleksji. Historyczny i filozoficzny kontekst ma ogromne znaczenie w interpretacji literatury, która odgrywa kluczową rolę w krytykowaniu i kształtowaniu zachowań społecznych.