Porównanie patriotyzmu w "Lalce" i "Potopie"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.05.2024 o 16:54

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 24.05.2024 o 11:34

W literaturze polskiej XIX wieku możemy znaleźć wiele dzieł, które w szczególny sposób oddają uczucia patriotyczne bohaterów. Dwa takie wybitne utwory to "Lalka" Bolesława Prusa oraz "Potop" Henryka Sienkiewicza. Oba teksty przedstawiają różne oblicza patriotyzmu, które są głęboko zakorzenione w historycznych kontekstach i specyficznych okolicznościach, w których przyszło żyć bohaterom.

"Lalka" to powieść napisana przez Bolesława Prusa i wydana po raz pierwszy w 1890 roku. Akcja książki rozgrywa się w drugiej połowie XIX wieku, w okresie zaborów, w Warszawie. Główny bohater, Stanisław Wokulski, jest postacią skomplikowaną, pełną sprzeczności, ale niezaprzeczalnie oddaną idei odbudowywania polskiego społeczeństwa. Choć bezpośrednio nie walczy na polu bitwy, jego patriotyzm przejawia się przez działanie na rzecz ojczyzny w inny sposób – przede wszystkim poprzez rozwój gospodarczy. Jako przedsiębiorca podejmuje się walki z zacofaniem ekonomicznym, inwestuje w przemysł i stara się wzmocnić pozycję Polski na arenie gospodarczej. Wokulski ma nadzieję, że przez odbudowę ekonomiczną uda się wzmocnić ducha narodowego.

Wokulski, będąc uczciwym człowiekiem, jest świadomy ogromnych problemów społecznych i ekonomicznych, jakie nękają jego rodaków. Jego frustracja i zniechęcenie wynikają z tego, że widzi jak jego starania są sabotowane przez kółka konserwatywne oraz brak wiary ludzi w możliwość jakiejkolwiek zmiany. Periodyczne rozmowy z różnymi postaciami, takimi jak Ignacy Rzecki - pracownik sklepu, jasno pokazują, że problemem nie jest tylko zewnętrzny najeźdźca, ale i wewnętrzne konflikty, które hamują rozwój narodowy.

Z kolei "Potop" Henryka Sienkiewicza to powieść historyczna opublikowana w latach 1886-1887. Akcja dzieje się w XVII wieku, w czasie najazdu szwedzkiego na Rzeczpospolitą, zwanego potopem szwedzkim. Główny bohater, Andrzej Kmicic, przechodzi gwałtowną wewnętrzną przemianę, zmieniając się z awanturnika i zdrajcy w prawdziwego patriotę i bohatera narodowego. Jego droga do prawdziwego patriotyzmu jest wyboista, pełna błędów i upadków, ale kończy się spektakularnym triumfem, gdy całkowicie poświęca się walce o wolność ojczyzny.

Patriotyzm Kmicica przejawia się w heroicznych czynach na polu bitwy, ale także w osobistej przemianie, która prowadzi go od myślenia wyłącznie o sobie, do zrozumienia, że istnieje coś większego – naród, ojczyzna, wspólnota. Jego przemiana pokazuje, że prawdziwy patriotyzm to nie tylko walka zbrojna, ale także transformacja wartości i postaw życiowych na takie, które służą dobru wspólnemu.

Patriotyzm w "Lalce" i "Potopie" różni się zarówno w formie, jak i w wyrazie. Wokulski reprezentuje bardziej nowoczesne podejście do patriotyzmu, które polega na budowaniu i inwestowaniu w rozwój społeczeństwa – jest to patriotyzm gospodarczy. Kmicic, z kolei, przedstawia tradycyjny, heroiczny patriotyzm, który polega na walce zbrojnej i osobistym poświęceniu.

Oba te wizerunki patriotyzmu pozostają aktualne i dostarczają nam cennej refleksji na temat tego, czym jest miłość do ojczyzny. "Lalka" pokazuje, że patriotyzm może przejawiać się w codziennym trudzie, w poświęceniu dla dobra wspólnego poprzez pracę i rozwój ekonomiczny, podczas gdy "Potop" przypomina nam o bohaterstwie i odwadze w obliczu bezpośredniego zagrożenia narodowego.

Wnioskiem z tej analizy jest to, że patriotyzm w obu dziełach przybiera różne formy w zależności od kontekstu historycznego i osobistych losów bohaterów. Zarówno Wokulski, jak i Kmicic, mimo że działają w różnych epokach i okolicznościach, pokazują, że prawdziwy patriota to ktoś, kto potrafi poświęcić własne dobro dla wyższego celu, jakim jest dobro ojczyzny. Oba utwory przekazują wartości uniwersalne, które pozostają aktualne niezależnie od czasów i okoliczności, w jakich się znajdujemy.