Obraz moralności mieszczańskiego w twórczości G. Zapolskiej. plan wypowiedzi.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.05.2024 o 19:03

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 26.05.2024 o 18:39

Obraz moralności mieszczańskiej w twórczości Gabrieli Zapolskiej

Gabriela Zapolska, jako pisarka XIX-wieczna, świetnie ukazuje moralność mieszczaństwa swoich czasów w swoim dziele "Moralność pani Dulskiej". Utwór ten jest tragifarsą, czyli połączeniem elementów tragicznych i komicznych, służącym demaskowaniu hipokryzji i fałszywych norm moralnych panujących wśród mieszczan. Przez pryzmat tej komedii obyczajowej Zapolska doskonale ukazuje upadek moralny i brak autentyczności w życiu mieszczańskiej rodziny Dulskich.

Wchodząc w świat przedstawiony w tragifarsie, od razu rzuca się w oczy wygląd mieszkania Dulskich. Ich salon jest wypełniony solidnymi meblami, obrazami w złoconych ramach oraz sztuczną roślinnością. Całe to otoczenie świadczy o pragnieniu stworzenia wrażenia bogactwa i elegancji. Jest ono jednak fałszywe i tak powierzchowne, jak moralność domowników. To kontrastuje z wizerunkiem samej pani Dulskiej, która pojawia się w brudnym, znoszonym szlafroku – symbol zakłamania i zaniedbania wewnętrznego przy fasadowym dbaniu o pozory.

Główną postacią tej historii jest Aniela Dulska, matka i faktyczna pani domu prowadząca całe gospodarstwo domowe twardą ręką. Prezentuje powierzchowną moralność. Z jednej strony potępia niemoralne zachowania, z drugiej prowadzi sekretne kontakty z kobietami lekkich obyczajów oraz oszukuje innych w interesach. Jej hipokryzja jest szczególnie widoczna wobec syna Zbyszka - kiedy dowiaduje się o jego romansie z Hanką, jej służącą, stanowczo zakazuje ich związku i planów małżeńskich, jednocześnie zrzucając winę na Hanię. Mimo jej zewnętrznego zgorszenia romansem jednej z lokatorek, rzeczywiście dba tylko o swoją reputację i zachowuje pozory moralności. Jej oszczędność graniczy ze skąpstwem – dowiadujemy się o przetartych sukienkach jej córki Hesi czy o mężu Felicjanie, który spaceruje jedynie po domu, by oszczędzić na biletach tramwajowych.

Pani Dulska jest więc uosobieniem fałszu i dwulicowości, co znajduje swój wyraz w określeniu "dulszczyzna", definiującym właśnie taki typ postępowania.

Postać Zbyszka, syna Dulskich, interesująco kontrastuje z matką. Zbyszko próbuje buntować się przeciwko narzuconym przez nią wartościom, szukając niezależności i autentyczności. Jego romans z Hanką początkowo wydaje się być wyrazem buntu oraz próbą ujawnienia prawdziwych uczuć. Niestety, ostatecznie Zbyszko podporządkowuje się matce i rezygnuje z małżeństwa z Hanką pod wpływem ciotki, której przypowieści i zastraszenia bywają kluczowe. Jego dualizm polega na krytyce matki, jednocześnie pozostając samemu niekonsekwentnym, niezdolnym do walki z dawnymi schematami.

Córka Dulskich, Hesia, jest postacią bezwzględną, pełną cynizmu i egoizmu. Jest arogancka wobec rodziny i egoistyczna. Jej zachowanie jest wynikiem obserwacji i naśladowania strategii matki oraz wpływu starszego brata. Oznacza to, że wzory zachowań niezmiennie przekazywane są z pokolenia na pokolenie.

Felicjan Dulski to mąż Anieli, którego rola jest niezwykle marginalna w rodzinie. Jest zupełnie zdominowany przez żonę, co czyni go pantoflarzem. Felicjan wyciąga się na roślinne życie, praktycznie nic nie mówiąc i nie przeciwstawiając się narzuconej mu roli.

Mela, młodsza córka Dulskich, wydaje się postacią naiwną i pełną dobroduszności. Wierzy w romantyczne uczucia, co kłoci się z brutalnym realizmem rodziny. Jej idealizm i nieświadomość skrywanych waśni wewnątrz rodziny pokazują, że do pełnego zrozumienia świata dorosłych jeszcze nie dorosła.

Podsumowując, Gabriela Zapolska w "Moralności pani Dulskiej" przedstawiła obraz hipokryzji mieszczaństwa poprzez ukazanie paradoksów i sprzeczności w moralności postaci. Dulska i jej rodzina uosabiają fałszywe wartości, prymitywizm, zacofanie, brak wykształcenia i nieustanną chęć zysku. Zapolska demaskuje brak prawdziwych uczuć, ukazując świat pozorów i dwulicowości. Pojęcie "dulszczyzny" stało się synonimem mizerności i obłudy charakteru ludzkiego, który ogranicza się do dbania o własne interesy kosztem innych, fałszywego moralizowania bez rzeczywistego zrozumienia i empatii.

Interpretując dzieło Zapolskiej, dostrzegamy, jak jej spojrzenie na moralność mieszczańską ma swoje odniesienia również w dzisiejszym świecie, gdzie często pozory przyćmiewają prawdziwe wartości i autentyczność ludzkich zachowań.