Porównaj obrazy społeczeństwa z trzeciej części „Dziadów” A. Mickiewicza oraz „Kartoteki Rozrzuconej” T. Różewicza.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 31.05.2024 o 6:40

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 31.05.2024 o 6:23

„Dziady” Adama Mickiewicza oraz „Kartoteka Rozrzucona” Tadeusza Różewicza to dwa klasyczne dzieła polskiej literatury, które mimo różnicy czasowej, w której powstały, dają możliwość ciekawego porównania pod kątem ukazanego w nich społeczeństwa. Obie te prace prezentują głęboko krytyczny stosunek do społeczeństwa polskiego swoich czasów, jednak różnią się one w sposobach ukazania problemów oraz w analizowanych kontekstach historycznych.

W trzeciej części „Dziadów” Mickiewicza, jednym z kluczowych fragmentów ukazujących społeczeństwo jest scena „Salon warszawski”. W tej scenie widzimy wyraźny podział społeczeństwa na dwie grupy: młodych patriotów oraz apatyczną arystokrację. Grupę patriotów reprezentują uczniowie i studenci, którzy dyskutują o sytuacji w kraju oraz wspominają prześladowania i aresztowania swoich przyjaciół, jak Cichowski. Dyskusje te są pełne goryczy i niechęci wobec arystokracji, której przedstawiciele, będący głównie bogatymi dorobkiewiczami, pięknymi damami i carskimi urzędnikami, nie interesują się problemami narodowymi, skupiając się na balach, przyjęciach, modzie i muzyce. Ich wypowiedzi są powierzchowne, a zainteresowania ograniczają się do codziennego życia towarzyskiego.

Mickiewicz zastosował tu metaforę lawy, aby opisać społeczeństwo. Społeczeństwo ukazane jest jako lawa, której wierzchnia, martwa skorupa symbolizuje arystokrację, a wewnętrzny gorący żar – patriotów. Ta metafora ma kluczowe znaczenie w kontekście dzieła, pokazując, że pod powierzchnią apatii i obojętności arystokracji tli się wewnętrzna siła patriotycznej młodzieży, gotowa do walki o niepodległość.

Z kolei „Kartoteka Rozrzucona” Tadeusza Różewicza powstała 150 lat później i pokazuje społeczeństwo w zgoła odmienny sposób. Struktura utworu jest znacznie bardziej skomplikowana i fragmentaryczna, pełna wtrąceń z prasy i cytatów znanych osób. Różewicz nie stosuje wyraźnych podziałów klasowych. Przeciętni obywatele są tutaj zmęczeni losem ojczyzny, a obraz społeczeństwa jest ogólny, ukazując ludzi nie pod kątem ich przynależności klasowej, ale jako jednostki borykające się z codziennymi problemami.

Tematyka „Kartoteki Rozrzuconej” dotyczy krytyki polskiego społeczeństwa lat 90-tych. Autor wskazuje na wady takie jak zawiść, kumoterstwo i wszechogarniający konflikt pokoleń. Wiele miejsca poświęca na komentarze dotyczące realiów politycznych i społecznych tamtego okresu. Różewicz krytycznie odnosi się do braku zrozumienia między pokoleniami oraz waśni, które wynikają z drobnostek, co jest widocznym nawiązaniem do sceny „Salon warszawski” z „Dziadów”. W ten sposób ukazuje trwałość i uniwersalność pewnych negatywnych cech społecznych, które nie zmieniają się mimo upływu czasu.

Podobieństwa między obiema pracami są ewidentne. Oba utwory przedstawiają krytyczny obraz społeczeństwa, ukazując antagonizmy i złe postawy oraz zatracenie wyższych wartości. Jednak różnice są równie wyraźne. O ile „Dziady” Mickiewicza opierają się na wyraźnym podziale na grupy społeczne, o tyle „Kartoteka Rozrzucona” prezentuje społeczeństwo jako złożony, fragmentaryczny obraz przeciętnych obywateli bez wyraźnej hierarchii. Kontekst historyczny również wpływa na różnice: „Dziady” powstały w Polsce pod zaborami w XIX wieku, natomiast „Kartoteka Rozrzucona” opisuje rzeczywistość polską lat 90-tych XX wieku.

Mickiewicz w „Dziadach” wykorzystuje metaforyczne podejście (np. motyw lawy) oraz wyraźne dialogi, aby ukazać społeczne napięcia i problemy. Natomiast Różewicz stosuje bardziej nowoczesne formy przekazu, jak fragmentaryczne wtrącenia z prasy i cytaty, co oddaje bardziej chaotyczny i skomplikowany obraz współczesnego społeczeństwa.

Różnice w przekazie obu autorów wynikają również ze zmieniających się kontekstów historycznych i formy literackiej. Mickiewicz przedstawia bardziej tradycyjny obraz społeczeństwa, z dosadnym podziałem i romantyczną stylizacją, podczas gdy Różewicz ukazuje społeczeństwo w nowoczesnej formie, bez wyraźnych podziałów klasowych, co jest bardziej zgodne z rzeczywistością lat 90-tych.

Oba utwory pokazują, że problemy społeczne są ponadczasowe. Z jednej strony, Mickiewicz ukazuje społeczeństwo jako wynaturzone i zatracające wyższe wartości poprzez podział na patriotów i arystokrację. Z drugiej strony, Różewicz przedstawia obraz społeczeństwa zmęczonego i zdominowanego przez konflikty oraz zawiść. Choć różnią się one w szczegółach i formie, obie lektury pozostają aktualne i wciąż ważne dla współczesnego czytelnika.