Twórczość Jana Kochanowskiego i Mikołaja Reja – przedstaw jaki model człowieka zawierają ich dzieła.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 3.06.2024 o 16:38

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 3.06.2024 o 16:18

Twórczość Jana Kochanowskiego i Mikołaja Reja stanowi kluczowy element polskiej literatury renesansowej, będąc jednocześnie źródłem cennych wskazówek na temat modelu idealnego człowieka tej epoki. Analiza ich dzieł pozwala nie tylko lepiej zrozumieć wartości, które promowali, ale także ukazuje, jak oddziaływali na kształtowanie postaw społecznych i etycznych w Polsce odrodzenia.

Renesans, zwany także odrodzeniem, był okresem przełomu, w którym poprzez nawiązanie do antycznej tradycji, przeorientowano myślenie ludzi z teocentrycznego, czyli Bogu poświęconego średniowiecza, na antropocentryczne, koncentrując się na człowieku i jego możliwości. Epoka ta przesiąknięta była humanizmem, czyli ideą głoszącą wartości takie jak godność człowieka, jego zdolność do rozumnego myślenia oraz możliwość rozwijania się w duchu cnoty i rozumu.

Mikołaj Rej to jeden z czołowych pisarzy renesansowych w Polsce, uważany za ojca literatury polskiej. Pochodzący z szlacheckiej rodziny w Żurawinie, Rej nie miał formalnego wykształcenia akademickiego. Swoją wiedzę zdobywał samodzielnie, co samo w sobie odzwierciedla model człowieka samodzielnego, dążącego do samodoskonalenia. W swych dziełach, takich jak "Żywot człowieka poczciwego" i "Krótka rozprawa między trzema osobami, Panem, Wójtem i Plebanem", Rej przedstawia ideał człowieka.

"Żywot człowieka poczciwego" to utwór, który ukazuje ideały renesansowego szlachcica i ziemianina. Rej przedstawia tu postać, która żyje w zgodzie z naturą, nie gardzi pracą, a wręcz przeciwnie - czerpie z niej satysfakcję. Propaguje także zasadę złotego środka, czyli umiar we wszystkich dziedzinach życia. Rej opisuje różne etapy życia człowieka poczciwego: od dzieciństwa, przez młodość i dorosłość, aż po wiek podeszły, podkreślając obowiązek wobec rodziny i szerszego społeczeństwa. Idealny szlachcic Reja to człowiek troskliwy, pracowity, żyjący w harmonii z przyrodą i kierujący się moralnymi zasadami.

W "Krótkiej rozprawie między trzema osobami, Panem, Wójtem i Plebanem" Rej przeprowadza krytykę społeczną, pokazując wady i problemy ówczesnego społeczeństwa. W krytyce kleru za lenistwo i zachłanność oraz szlachty za samolubstwo i brak patriotyzmu, Rej przedstawia model godnego naśladowania obywatela, który jest prawdziwym patriotą, odpowiedzialnym za swoje czyny i zaangażowanym w życie publiczne.

Jan Kochanowski, podobnie jak Rej, tworzył w epoce renesansu i dzielił z nim główne założenia humanizmu. Pochodził z dość zamożnej rodziny, dzięki czemu mógł zdobyć wykształcenie i odbyć podróże po Europie, co niewątpliwie wpłynęło na jego rozwój intelektualny. Kochanowski, nazywany często "ojcem literatury polskiej", w swoich dziełach również przedstawiał ideał człowieka, który ceni cnotę, prawdę i życie w harmonii z naturą.

W utworze "Chcemy być radzi...", Kochanowski ukazuje radość życia, optymizm i wolność osobistą. W odróżnieniu od średniowiecznego pokutowania, renesansowy człowiek ma cieszyć się życiem, doceniając piękno świata i swoje miejsce w nim. Człowiek jest tu w centrum świata, co jest zgodne z antropocentrycznym poglądem tej epoki.

W "Pieśni o cnocie", poeta ukazuje cnotę jako najwyższą wartość, której osiągnięcie powinno być celem każdego człowieka. Cnota w rozumieniu Kochanowskiego to odpowiedzialność za czyny, moralność i dążenie do doskonałości w ramach swoich możliwości. To również szukanie równowagi między aspiracjami a rzeczywistością.

"Serce rośnie patrząc na te czasy..." to utwór ukazujący podziw dla piękna świata, radość z codziennych doświadczeń oraz szacunek dla natury. Kochanowski pokazuje, jak ważne jest cieszenie się prostymi, codziennymi radościami i dostrzeganie piękna otaczającego świata.

Podsumowując modele człowieka prezentowane przez oba te wybitne postaci literatury renesansowej, można zauważyć wiele podobieństw, ale także kilka istotnych różnic. Mikołaj Rej promuje idealnego szlachcica, który żyje w harmonii z przyrodą, szanuje pracę i kieruje się cnotą oraz odpowiedzialnością. Jan Kochanowski natomiast skupia się bardziej na jednostce jako centrum świata, cieszeniu się życiem, podziwie dla natury oraz dążeniu do moralnej doskonałości.

Wnioski płynące z analizowanych dzieł Reja i Kochanowskiego jednoznacznie wskazują na to, że obaj twórcy przedstawiali wzory do naśladowania w literaturze renesansowej. Ich twórczość przyczyniła się do kształtowania postaw społecznych i etycznych w Polsce tej epoki. Jan Kochanowski i Mikołaj Rej byli nie tylko wybitnymi literatami, ale także moralistami, którzy poprzez swoje utwory zarysowali obraz idealnego człowieka – rozumnego, moralnego, ceniącego cnotę i pracowitość, a także żyjącego w harmonii z naturą i społeczeństwem.

Znaczenie ich twórczości jest nieocenione i nawet dziś, czytając dzieła tych wielkich twórców, możemy czerpać inspiracje do różnorodnych refleksji nad sensem życia, własnymi wartościami i miejscem człowieka w świecie. Zachęcam do dalszego zgłębiania ich twórczości, by lepiej zrozumieć, jak myśl humanistyczna renesansu wpływała i nadal wpływa na naszą kulturę i społeczeństwo.