„Dlaczego się buntują?”. Rozważania o bohaterach z literatury, którzy podnosili bunt. Przestaw w oparciu o wybrane dzieła literackie.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.06.2024 o 8:58

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 9.06.2024 o 8:40

Bunt to pojęcie, które można zdefiniować jako "sprzeciw, opór przeciwko czemuś lub komuś". Może przyjmować różne formy i dotyczyć różnych przyczyn, od osobistych sporów po społeczne rewolucje. Istnieją różne rodzaje buntu - bunt jednostkowy, gdzie jednostka sprzeciwia się temu, co uważa za niesprawiedliwe, oraz bunt ogółu, gdy większa grupa ludzi łączy siły, aby zmienić zastany porządek rzeczy. Bunt jest integralną częścią ludzkiej natury, motorem działania i kreatywności. Ludzie buntują się ze względu na niesprawiedliwość, pragnienie zmiany czy chęć poprawy swojego losu i świata dookoła. Pojawia się jednak pytanie: czy bunt jest konieczny? Czy tylko poprzez sprzeciw człowiek może osiągnąć postęp?

Jednym z najstarszych przykładów buntu odnaleźć można w Biblii. Adam i Ewa złamali boskie przykazanie, skosztowując zakazanego owocu. Ich bunt przeciw Bogu miał dramatyczne konsekwencje - zostali wypędzeni z Raju, tracąc nieśmiertelność i wieczny pokój. Ten gest buntu wynikał z ciekawości, chęci poznania i spróbowania czegoś zakazanego, lecz jego konsekwencje uczą pokory oraz doceniania darów, które nie są łatwo dostępne.

Inny biblijny przykład buntu to historia Kaina i Abla. Kain z zazdrości o przychylność Boga dla swojego brata Abla, zamordował go, co było aktem buntu wobec Boga. Te wydarzenia pokazują, jak destrukcyjne mogą być emocje prowadzące do buntu oraz jak dramatyczne mogą być konsekwencje sprzeciwu podyktowanego zazdrością.

Podobnie dramatycznie wypada bunt Prometeusza z mitologii greckiej. Prometeusz ukradł bogom ogień, aby przekazać go ludziom, co miało stanowić akt sprzeciwu wobec Zeusa i jego decyzji o pozostawieniu ludzi w ciemności. Prometeusz za ten czyn został skazany na wieczne męki. Jego bunt, wynikający ze współczucia i chęci poprawy życia ludzi, pokazuje heroizm i gotowość do poświęceń dla wyższych celów.

Przeskakując do polskiej literatury, Konrad z III części "Dziadów" Adama Mickiewicza to bohater, który w "Wielkiej Improwizacji" buntuje się przeciwko Bogu, domagając się władzy nad światem i obiecując, że poprowadzi ludzkość lepiej. Jego bunt jest próbą walki z niesprawiedliwością i przekonaniem o lepszym przywództwie, choć ukazuje także pychę i zbytnią pewność siebie, prowadzące do tragicznych konsekwencji.

W literaturze polskiej znajdziemy również motyw buntu wobec ograniczeń ludzkiej natury, jak w przypadku Ikara z mitologii. Ikar, mimo ostrzeżeń ojca, Dedala, poleciał za wysoko, zginął, wpadając w otchłań po roztopieniu skrzydeł przez słońce. Ten bunt przeciwko ograniczeniom wolności i możliwości człowieka stał się symbolem ambicji przekraczających zdrowy rozsądek.

Podobnie niesubordynacja Cezarego Baryki z "Przedwiośnia" Stefana Żeromskiego, który nieposłuszeństwo wobec matki i fascynacja rewolucją, uosabia bunt przeciwko porządkowi i stabilizacji. Postać Baryki ilustruje potrzebę zmian społecznych i politycznych, często wynikającą z młodzieńczej energii i niezgody na stan zastany.

Bunt wobec istniejących krzywd społecznych to temat obecny również w "Ludziach bezdomnych" Stefana Żeromskiego. Tomasz Judym przeciwstawia się niesprawiedliwości społecznej i przestarzałym zwyczajom. Wewnętrzny konflikt między misją społeczną a życiem osobistym to kwintesencja poświęcenia dla wyższych celów, wskazująca na dramat jednostki walczącej o poprawę warunków życia całego społeczeństwa.

Z kolei Zenon Ziembiewicz z "Granicy" Zofii Nałkowskiej walczył z własnym młodzieńczym idealizmem, mierząc się z rzeczywistością kariery zawodowej, co prowadziło do odejścia od pierwotnych ideałów i moralnego upadku. Konflikt między ideałami a realiami życia to obraz nieuchronności kompromisów w świecie dorosłych.

Kolejnym przykładem jest Werter z "Cierpień młodego Wertera" Goethego, który nie potrafi zaakceptować nieszczęścia i beznadziei wokół siebie. Jego bunt przeciwko konwenansom i nieodwzajemnione uczucie pchają go do samobójstwa, pokazując, jak ekstremalne mogą być skutki buntu wobec norm społecznych.

"W Giaurze" Byrona, Giaur miłuje niewolnicę i traci ją tragicznie, co prowadzi do aktu zemsty na Hassan’ie i wewnętrznego rozpadu. Żądza rewanżu przeciw narzuconemu systemowi społecznemu ukazuje osobistą tragedię zmieszaną z buntem wobec niesprawiedliwości.

W "Antygonie" Sofoklesa, bohaterka przeciwstawia się zakazowi pochówku brata, Polinejkesa, co kończy się jej śmiercią. Antygona staje się symbolem konfliktu między prawem boskim a ludzkim, ukazując dramat osoby niezdolnej do akceptacji niesprawiedliwego prawa.

Bohater "Procesu" Franza Kafki, K., walczy z niesprawiedliwie narzuconym mu systemem prawnym. Jego brak możliwości obrony to obraz bezsilności jednostki wobec totalitarnego systemu, podkreślający dramatyczne konsekwencje bezdusznych mechanizmów władzy.

Sprzeciw wobec systemu pokazuje też Kostylew z "Innego świata" Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, który sprzeciwiał się pracy na rzecz wroga poprzez samookaleczenie. Ekstremalne formy protestu w łagrach ilustrują dramat jednostki gotowej poświęcić zdrowie dla wyższych wartości i ideałów.

Żydzi z "Zdążyć przed Panem Bogiem" Hanny Krall podjęli heroiczne powstanie w getcie warszawskim jako akt sprzeciwu wobec Holocaustu, walcząc z dehumanizacją i przymusem, co stało się symbolem obrony godności i przetrwania w najtrudniejszych warunkach.

Podsumowując, bunt jest źródłem rozwoju, tworzenia nowości i postępu. Bohaterowie literaccy buntują się najczęściej z potrzeby poprawy jakości życia i walki z niesprawiedliwością. Bunt, choć często dramatyczny w swoich konsekwencjach, inspiruje do zmian i wytycza nowe ścieżki postępu. Jak powiedział Albert Camus: "Aby istnieć, człowiek musi się buntować", podkreślając, że bunt jest siłą napędową ludzkości. Bez względu na czasy i okoliczności, ludzie zawsze znajdą powody do sprzeciwu, prowadząc do transformacji społeczeństw i ich norm.