Arkadyjskość przestrzeni nadniemeńskiej w ,,Panu Tadeuszu” oraz ,,Nad Niemnem” Ziemia nadniemeńska jako Arkadia

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.06.2024 o 18:35

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 24.06.2024 o 18:16

Choć „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza i „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej powstały w zupełnie różnych epokach i kontekstach społeczno-politycznych, obie te powieści przedstawiają przestrzeń nadniemeńską jako idylliczną, arkadyjską krainę, pełną pięknej przyrody i harmonijnie żyjących ludzi. Przez pryzmat tych dzieł literackich przyjrzymy się, jak autorzy kreują tę arkadyjską przestrzeń i jakie elementy wspólne można w nich znaleźć. Zgodnie z definicją Arkadii według Władysława Kopalińskiego, jest to kraj wiecznej szczęśliwości, pełen beztroski i spokoju. Cel tej pracy to analiza, w jaki sposób Mickiewicz i Orzeszkowa przedstawiają przestrzeń nadniemeńską jako takie właśnie miejsce.

W „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej przestrzeń nadniemeńska jawi się jako Arkadia. Przede wszystkim, miejsca takie jak Korczyn i Bohatyrowicze są przedstawione jako idylliczna przestrzeń. Te rzeczywiste wioski, zlokalizowane na południowy wschód od Grodna, w powieści funkcjonują jako ostoję dla ludzi pragnących spokoju i wytchnienia. Korczyn, jako siedziba rodu Korczyńskich, a Bohatyrowicze, zamieszkiwane przez chłopów, przedstawione są jako miejsca, gdzie życie toczy się w harmonii z naturą.

Piękno przyrody nadniemeńskiej jest w „Nad Niemnem” szczególnie uwypuklone. Sielankowy opis przyrody: pól uprawnych z żytem, pszenicą, koniczyną, młodym lnem i kwitnącym rzepakiem, symbolizuje harmonijną współpracę ludzi i natury. Orzeszkowa maluje przed czytelnikiem obraz tętniącej życiem przyrody, w której człowiek odnajduje sens swojego życia poprzez pracę. Praca ta jest przedstawiana jako spełnienie i radość – Jan Bohatyrowicz jest tego najlepszym przykładem, śpiewając podczas pracy. Kontrastują tu także postaci takie jak Emilia, której brak kontaktu z naturą czyni ją postacią negatywną, przeciwnie do Anzelma, który kwitnie, żyjąc w harmonii z przyrodą.

Zagroda Bohatyrowiczów stanowi swoisty rajski ogród. Opisy takie jak dom, świron, stajnia, stodoła, lipy oraz wąski pas Niemna tworzą obraz harmonijnego współistnienia człowieka z przyrodą. Detale przyrody: trawa, kwiaty, drzewa, zapachy skoszonej trawy i brzęczenie pszczół, sprawiają, że zagroda staje się symbolem arkadyjskiego ideału, pełnego spokoju i harmonii.

Z kolei w „Panu Tadeuszu” Adama Mickiewicza przestrzeń nadniemeńska również jest przedstawiona jako Arkadia. Soplicowo, dom rodzinny Tadeusza, to miejsce, gdzie praca jest źródłem radości i satysfakcji. Opis żniwiarzy, pieśni towarzyszące pracy oraz ikonografia pracy (sierpy, kosy) ukazują, że codzienne obowiązki mieszkańców są częścią życia w harmonii z naturą. Muzyka i dźwięki przyrody podczas pracy dopełniają ten obraz.

Krajobraz Soplicowa jest pełen detali, które Mickiewicz idealizuje w swoich opisach. „Pola malowane zbożem rozmaitem”, pszenica, żyto, gryka, dzięcielina tworzą malowniczy obraz. Mickiewicz idealizuje tę przestrzeń jako tęsknotę za rodzinną ziemią, co wyraźnie widać w Epilogu „Pana Tadeusza”. Autor tłumaczy swoją idealizację krainy dzieciństwa: „Kraj lat dziecinnych...”, a jego tęsknota za Arkadią jest bodźcem do tworzenia, co można zobaczyć w jego słowach: „Dziś piękność twą w całej ozdobie...”.

Obie te dzieła literackie przedstawiają przestrzeń nadniemeńską jako Arkadię, gdzie przyroda pełni rolę tła oraz bohatera. Opisy różnorodności i bogactwa przyrody podkreślają symbiozę ludzi i natury jako fundament arkadyjskości. Mieszkańcy tych krain są idealizowanymi bohaterami, dla których praca jest sposobem na szczęśliwe życie, a ich egzystencja toczy się w zgodzie z naturą.

Emocjonalne podejście do ojczyzny jest wspólnym motywem u Orzeszkowej i Mickiewicza. Zarówno „Nad Niemnem”, jak i „Pan Tadeusz” przedstawiają tęsknotę za ziemią rodzinną, podkreślając wartości rodzinne i tradycje. Tęsknota ta jest połączona z pięknem przyrody, co nie tylko idealizuje krajobraz, ale też nadaje mu symboliczną wartość.

Symbolika przyrody u obu autorów jest wyrazem idealizacji przestrzeni nadniemeńskiej. Wyidealizowane krajobrazy – brzezina, lipy, kwiaty i zboża – służą do budowania obrazów pełnych piękna, które mają symbolizować ich Arkadię.

Podsumowując, przestrzeń nadniemeńska w „Panu Tadeuszu” i „Nad Niemnem” pełni funkcję Arkadii – krainy pełnej spokoju, szczęścia i bliskiego kontaktu z naturą. Idealizacja tej przestrzeni wynika nie tylko z piękna przyrody, ale i z emocjonalnego podejścia autorów do ojczyzny. Mickiewicz i Orzeszkowa w swoich utworach przedstawili nadniemeńską krainę jako miejsce, w którym wartość każdego elementu podkreślana jest przez jego związek z rodzinną ziemią. Refleksję nad współczesnym podejściem do przyrody oraz pytanie, czy potrafimy docenić naszą „Arkadię”, możemy zostawić otwartą dla każdego czytelnika, skłaniając do osobistej odpowiedzi i kontemplacji.