Jak zachwyca, skoro nie zachwyca? Co sądzisz o wielkiej, uznanej i kanonicznej literaturze?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 25.06.2024 o 22:32

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 25.06.2024 o 21:39

Wprowadzenie do problematyki wielkiej literatury i jej odbioru przez czytelników zawsze stanowiło fascynujące pole do badań. Kanon literatury, zawierający dzieła uznane przez badaczy, krytyków oraz historyków literatury, jest osnową wielu programów szkolnych i akademickich, ale ich odbiór przez współczesnych czytelników może być zróżnicowany. W chwili gdy dzieło uważane jest za wielkie i wartościowe, nie zawsze spotyka się z zachwytem czytelników. Ten fenomen stawia przed nami pytania: dlaczego jedne książki zyskują status klasyki, podczas gdy inne są jedynie popularne przez pewien czas? Co sprawia, że kanoniczne dzieła literackie mogą nie zachwycać współczesnych odbiorców?

Definicja wielkiej literatury i kryteria jej zaliczenia do kanonu są kluczowe dla zrozumienia omawianego fenomenu. Wielka literatura to ta, która zyskuje uznanie ze względu na swoje mistrzostwo językowe, kompozycyjne oraz głęboki przekaz intelektualny, filozoficzny i moralny. Kryteria formalne obejmują m.in. wyrafinowanie języka, strukturalną złożoność oraz oryginalność formy. Kryteria treściowe natomiast zawierają w sobie bogactwo myśli, refleksje nad kondycją ludzką, wartości etyczne i filozoficzne.

Niemniej jednak odbiór tych dzieł przez czytelników bywa problematyczny. Często to właśnie z powodu ich formy - skomplikowanego języka, niecodziennej kompozycji czy stylu narracyjnego - dzieła te mogą wydać się trudne i nieprzystępne dla współczesnych odbiorców. Kontrast między głęboką treścią a jej przystępnością jest znaczny. Dla wielu ludzi codzienne doświadczenia i prostota literatury popularnej bywają bardziej atrakcyjne w porównaniu z monumentalnością kanonicznych tekstów.

Dlatego właśnie kanon literatury może nie zawsze zachwycać współczesnych czytelników. Trudności w rozumieniu formy, wynikające z archaicznego języka czy skomplikowanej struktury, są często barierą nie do pokonania dla przeciętnego odbiorcy. Różnorodność gustów czytelniczych oraz przeciętność codziennych doświadczeń czytelników dodatkowo pogłębiają tę przepaść.

Przyjrzyjmy się teraz kilku przykładom z literatury światowej, które od dawna stanowią fundament kanonu, lecz ich odbiór może być różnorodny. Zacznijmy od "Iliady" i "Odysei" Homera, które są uznane za klasyki literatury starożytnej. Ich starożytna forma i styl, pełne długich opisów i skomplikowanych struktur metrycznych, mogą współczesnym czytelnikom wydawać się trudne i obce. Wielu ludzi z trudem przebrnie przez ich strony, nie doceniając piękna zawartych w nich myśli i wartości.

Podobnie Biblia, będąca fundamentem kultury zachodniej, odnajduje różne interpretacje zależnie od wiary i wyznania odbiorcy. Jej wielowarstwowość, symbolika i różnorodność literackich form, w jakich została spisana, sprawiają, że jej lektura może być wyzwaniem, choć zarazem źródłem głębokiej refleksji.

"Boska Komedia" Dantego to jedno z tych dzieł, które mimo uznania przez badaczy, z powodu swej złożoności oraz języka, może być trudne do zrozumienia dla współczesnych czytelników. Skomplikowane metafory, średniowieczne odniesienia i trudne do rozpoznania symbole mogą stanowić barierę nie do pokonania dla wielu z nas.

Jednak są i takie dzieła, które mimo archaicznego języka wciąż przyciągają czytelników dzięki swym adaptacjom. Przykładem mogą być dzieła Szekspira. Dzięki licznym adaptacjom teatralnym i filmowym, Szekspir wciąż jest odczytywany i zrozumiany, a jego uniwersalne tematy mają moc przemawiania do współczesnych czytelników.

"Imię róży" Umberto Eco to przykład powieści, która, mimo że nie należy tradycyjnie do kanonu, jest uznawana za wzniosłą literaturę dzięki swojej intelektualnej zawartości i skomplikowanej narracji. Dzieło to jest wyzwaniem dla czytelnika, ale jednocześnie pokazuje, że literatura piękna może być zarazem i wymagająca, i fascynująca.

W polskiej literaturze mamy również wiele dzieł uznawanych za kanoniczne, ale różnie odbieranych przez współczesnych czytelników. "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza, będący narodową epopeją, dla wielu uczniów jest trudny i mało atrakcyjny. Mimo że zawiera bogate opisy polskich zwyczajów, przyrody i historii, archaiczny język i forma poetycka mogą być nieprzystępne dla młodego czytelnika.

Trylogia Henryka Sienkiewicza, mimo że popularna wśród wielu czytelników ze względu na swą dynamiczną akcję i historyczne tło, jest często mniej ceniona przez badaczy literatury. Jej prostsza forma i styl mogą być bardziej przystępne dla przeciętnego odbiorcy, ale nie dostarcza ona tej samej głębi intelektualnej co inne wielkie dzieła.

Współcześni pisarze, tacy jak Jerzy Pilch, Andrzej Sapkowski czy Olga Tokarczuk, choć cieszą się wysoką poczytnością i uznaniem, jeszcze nie w pełni weszli do kanonu literatury. Ich twórczość jest często bardziej dostępna i zrozumiała dla szerokiej publiki, co może sprawiać, że są oni bardziej popularni niż klasyczni twórcy.

Kategoria literatury "wysokiej" i popularnej jest istotna w kontekście omawianego problemu. Literatura uznawana za elitarna, skierowana na głębokie refleksje i często trudna w odbiorze, bywa mniej popularna niż literatura popularna, której głównym celem jest dostarczenie rozrywki i lżejsza forma przekazu. Odbiór tych dwóch kategorii jest zatem różny w zależności od grupy czytelniczej i jej oczekiwań względem literatury.

Podsumowując, problematyka wielkiej literatury i jej odbioru przez współczesnych czytelników jest złożona i wieloaspektowa. Wielkość literatury nie jest determinowana jedynie przez jej przynależność do kanonu, lecz również przez subiektywną ocenę czytelnika. Kanon tworzony przez badaczy literatury nie zawsze spotyka się z zachwytem odbiorców, co jest naturalne ze względu na różnorodność gustów literackich i różnych oczekiwań. W końcu pytania o to, czy dany utwór jest wielki i czy się podoba, pozostają otwarte i subiektywne. Rolą zarówno badaczy, jak i czytelników jest nieustanne kształtowanie i przenoszenie tych wartości, by literatura mogła zyskiwać nowe, uniwersalne znaczenia.