A. Mickiewicz „Do przyjaciół Moskali” w kontekście III cz. Dziadów.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.06.2024 o 13:40

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 27.06.2024 o 13:13

Wprowadzenie

Adam Mickiewicz jest jednym z najbardziej znanych i cenionych poetów polskiego romantyzmu. Jego twórczość często odzwierciedlała trudne realia XIX wieku, kiedy Polska przeżywała okres politycznego niebytu po rozbiorach, gdy kraj znalazł się pod zaborami Rosji, Prus i Austrii. Ten czas obfitował w prześladowania, spiski, konspiracje i wysyłki na Sybir. W tym tle historycznym Mickiewicz podejmuje temat despotyzmu rosyjskiego. Carska Rosja była wtedy nie tylko ostoją zła i wszechobecnego plugastwa, ale także miejscem niewyobrażalnych cierpień Polaków. Teza niniejszego wypracowania brzmi: W utworach Mickiewicza dostrzegamy nie tylko krytykę caratu, ale także wyrazy uznania dla Rosjan sprzyjających Polakom.

Analiza wiersza „Do przyjaciół Moskali”

Intencje poety w wierszu „Do przyjaciół Moskali” są jasne. Mickiewicz nie potępia wszystkich Rosjan - jego krytyka skierowana jest przede wszystkim przeciwko władzy carskiej. Wiersz ten powstał na fali wydarzeń związanych z powstaniem dekabrystów, które miało miejsce w 1825 roku. Było to powstanie rosyjskich wojskowych, dążących do obalenia caratu i wprowadzenia liberalnych reform. Mickiewicz, zafascynowany ideami wolności i sprawiedliwości, czuł głęboki żal i współczucie dla bohaterów tego powstania, takich jak Konrad Rylejew i Aleksander Bestużew. W wierszu poetę przepełnia smutek, gdy wspomina: „Gdzież wy teraz? Szlachetna szyja Rylejewa [...] carskimi wyroki Wisi do hańbiącego przywiązana drzewa”. To wyraźna oznaka solidarności z rosyjskimi rewolucjonistami.

Mickiewicz nie tylko wspomina przyjaciół walczących z despotyzmem, ale również otwarcie przyznaje, że podczas niewoli potrafił poznać prawdę o ludzkich uczuciach. W wierszu napomina: „Poznacie mię po głosie; pókim był w okuciach [...] Lecz wam odkryłem tajnie zamknięte w uczuciach”. To dowód na to, że poezja Mickiewicza nie była jedynie manifestem politycznym, ale również autobiograficznym zapisem jego przemyśleń i doświadczeń.

Jednym z kluczowych przesłań wiersza jest również potępienie zdrajców, którzy, służąc carowi, zdradzali swój naród i swoich przyjaciół. Mickiewicz piętnuje tych, którzy donoszą na swoich rodaków, czyniąc ich los jeszcze bardziej niewolniczym.

„Droga do Rosji” jako uzupełnienie przekazu

„Droga do Rosji” opisuje mękę zesłańców, którzy przemierzali Rosję w drodze na Sybir. Tysiące Polaków zostało skazanych na przymusowe zesłania, gdzie czekały ich warunki często nie do zniesienia. Mickiewicz w swoich opisach podkreśla nie tylko fizyczne, ale i duchowe cierpienia zesłańców. Cytat: „Po śniegu, coraz ku dzikszej krainie Leci kibitka jako wiatr w pustynie” przedstawia kibitki pędzące przez bezkresne, opustoszałe ziemie.

Symbolika tej podróży jest wielowarstwowa. Kibitka lecąca przez śnieżne pustynie symbolizuje nie tylko trud i cierpienie, ale również samotność i alienację zesłańców. Poemat jest realistycznym zapisem ich losów, ale też metaforycznym wyrazem dążenia do wolności - nawet w najbardziej beznadziejnych okolicznościach.

III cz. Dziadów jako kontekst wiersza

III cz. Dziadów Adama Mickiewicza stanowi jawnie wyrażoną krytykę carskiego despotyzmu. Dramat ten ukazuje życie więźniów politycznych, przedstawiając ich walkę i cierpienie pod rosyjskim jarzmem.

Historię więźniów, takich jak Konrad, Żegota i Sobolewski, można postrzegać jako literacki obraz całego pokolenia Polaków, którzy cierpieli w carskich więzieniach i na zesłaniu. Jednym z najbardziej poruszających fragmentów Dziadów jest opis Cichowskiego. Po latach tortur i poniżenia, więzień wraca do domu, ale jego doświadczenia zmieniły go nie do poznania: „Ach! Wszystko, co przetrwał [...] Wszystko poznałem w jednej chwili z jego oka”.

Mickiewicz nie ogranicza się do przedstawienia losu pojedynczych bohaterów, ale zauważa też cierpienia ich najbliższych. Przykład pani Rollinsonowej, której syn został okrutnie potraktowany przez carskich żołnierzy, jest kolejnym dowodem okrucieństwa rosyjskiego reżimu: „Wyrzucili go oknem - czy ty masz sumienie?”.

Różnice w przedstawieniu Rosjan

W III cz. Dziadów, jedna z kluczowych postaci - Senator - jest symbolem rosyjskiego despotyzmu. Jest on ukazany jako osoba okrutna, pyszna i niezachwianie oddana carowi. Jego bezwzględność i zimne okrucieństwo są reprezentatywne dla władców carskiej Rosji.

Z kolei w wierszu „Do przyjaciół Moskali” Mickiewicz przedstawia Rosjan w sposób bardziej pozytywny. Ukazuje ich jako ludzi walczących o wolność i sprawiedliwość, którzy, podobnie jak Polacy, cierpieli pod jarzmem caratu. Poetę fascynowali Rosjanie sprzeciwiający się despotyzmowi, z którymi Mickiewicz nawiązał bliskie więzi.

Łączność tematyczna między wierszem a III cz. Dziadów jest zatem wyraźna. Wiersze z Ustępu Dziadów stanowią przeciwwagę dla negatywnych obrazów Rosjan w dramacie. Mickiewicz pragnie pokazać, że wrogami są despotyczni władcy, a nie całe społeczeństwo rosyjskie. Pisarz podkreśla, że w każdej społeczności znajdują się ludzie walczący o słuszne cele.

Wnioski

Podsumowując intencje Mickiewicza w kontekście wiersza „Do przyjaciół Moskali” i III cz. Dziadów, należy zauważyć jego konsekwentną krytykę caratu jako źródła zła. Jednak w poezji Mickiewicza znajduje się również uznanie dla Rosjan sprzyjających Polakom i walczących z despotyzmem.

Literatura Mickiewicza odgrywała istotną rolę w walce o wolność. Ukazywała wspólne dążenia do sprawiedliwości, nie tylko wśród Polaków, ale także Rosjan, którzy pragnęli obalenia despotycznego systemu. Mickiewicz swoim słowem budował mosty między narodami, zachęcając do solidarności w walce z tyranią.

Refleksje Mickiewicza mają również uniwersalne przesłanie. Krytyka despotyzmu carskiego odnosi się do innych reżimów na całym świecie. Poezja Mickiewicza przypomina, że niezależnie od narodowości, ludzie mogą wspólnie walczyć o wolność i godność. Zachęca do refleksji nad współczesnymi problemami, wzywając do solidarności i wspólnej walki z niesprawiedliwością.

Bibliografia: - A. Mickiewicz, „Do przyjaciół Moskali” - A. Mickiewicz, „Dziady cz. III” - Materiały literaturologiczne dotyczące okresu romantyzmu