"Trzeba walczyć a nie padać na kolana". Twoje rozważania na temat tragicznego losu człowieka współczesnego i jego postaw wobec zagrożeń, jakie niesie świat. Odwołaj się do literatury XX-lecia międzywojennego i literatury współczesnej.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.06.2024 o 12:02

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 28.06.2024 o 11:49

Życie człowieka to nieustanne zmaganie się z przeciwnościami losu. W obliczu zagrożeń i dramatów, postawa walki daje nadzieję na ocalenie człowieczeństwa i sens istnienia. To teza, która zyskuje na znaczeniu w literaturze XX-lecia międzywojennego oraz literaturze współczesnej, gdzie tematyka tragicznego losu człowieka i jego postaw wobec zagrożeń stanowi integralny element utworów literackich. Autorzy w swoich dziełach wielokrotnie podkreślają, iż koniecznością staje się walka w obliczu zagrożeń zamiast bierności.

Pierwszym przykładem omawiającym tragiczny los człowieka we współczesnym świecie jest dramat „Kartoteka” Tadeusza Różewicza. Bohater tego dzieła przedstawiony jest w sytuacji pełnej bierności i rezygnacji. Życie, jakie prowadzi, ukazuje go jako jednostkę sparaliżowaną przez własną niemoc i brak wiary w jakiekolwiek zmiany. Rezygnacja oraz pesymizm stają się dla niego w pewnym sensie strategią radzenia sobie z ciągłymi napięciami oraz stratą nadziei. Jednakże kontrast tej postawy z ideą aktywnej walki demonstruje, jak niebezpieczne może być poddanie się przeciwnościom losu. Życie człowieka nie powinno być traktowane jako pasywny obiekt dotknięty nieszczęściami, lecz jako aktywna siła zdolna do zmiany swojego losu poprzez działanie.

Przykład postawy aktywnej w obliczu zagrożeń znajdujemy w twórczości Zbigniewa Herberta, szczególnie w wierszu „Przesłanie Pana Cogito”. Słowa „Idź wyprostowany wśród tych, co na kolanach” są wyrazistym manifestem humanistycznej postawy walki o godność i sens istnienia. Herbert promuje nieugiętość i odwagę w sytuacjach, które zagrażają człowieczeństwu. Jego poezja kładzie nacisk na konieczność walki z nieprawością, podkreślając jednocześnie znaczenie osobistej integralności i moralnej niezłomności. W obliczu zagrożeń, takich jak totalitaryzm czy dehumanizacja, jedynie poprzez aktywną walkę można zachować swoje podstawowe wartości oraz godność.

XX wiek często jawi się jako czas wielkich wojen, które niszczyły człowieka zarówno fizycznie, jak i psychicznie. Wojna jako czynnik niszczący człowieka została szeroko opisany w literaturze, w tym w pracach Tadeusza Różewicza. W jego twórczości odnajdujemy refleksje nad kondycją człowieka po doświadczeniach wojen. Specjalnie przywołuje postać „nauczyciela i mistrza” po wojnie jako symbol straty i zniszczenia, ale jednocześnie jako postać, która może wskazywać drogę ku odbudowie. Wojna nie tylko niszczy fizycznie, ale także podważa etyczne fundamenty jednostki, co zmusza ludzi do przemyślenia, kim są i jakich wartości chcą bronić.

Jednym z najbardziej przejmujących obrazów tragicznego losu człowieka uwikłanego w mechanizmy wojennej dehumanizacji stanowi literatura obozowa. Tadeusz Borowski w opowiadaniach „Pożegnanie z Marią” oraz „Kamienny świat” przedstawia brutalne realia życia w obozach koncentracyjnych. Proces „zlagrowania” – jak wojna niszczy wartości moralne człowieka, stanowi kluczowy temat w jego utworach. Borowski sprzeciwia się totalitaryzmowi, ukazując, jak łatwo jednostka może utracić moralność i podążać za instynktem przetrwania, jednocześnie podkreślając potrzebę walki z tym procesem i zachowania człowieczeństwa nawet w najgorszych warunkach.

Podobną tematykę podejmuje Gustaw Herling-Grudziński w powieści „Inny świat”, która opowiada o sowieckim obozie. Dehumanizacja przejawiająca się w tragicznym życiu obozowym jest przedstawiona poprzez konkretne przykłady, ale równocześnie bohaterowie walczą o zachowanie godności i resztek człowieczeństwa. Herling-Grudziński ukazuje znaczenie kultury – książek, sztuki, które nawet w najcięższych warunkach mogą stanowić oparcie i nadzieję na lepsze jutro. Odwołując się do swojej narracji o życiu w obozie, autor podkreśla, że mimo brutalności rzeczywistości, walka o godność i duchowa niezłomność pozostają kluczowe.

Literatura obozowa Zofii Nałkowskiej zawarta w „Medalionach” prezentuje wstrząsające obrazy zbrodni faszyzmu. Opowiadania takie jak "Profesor Spanner", "Dzieci i dorośli w Oświęcimiu" czy „Przy torze kolejowym” ukazują okrucieństwo, które dehumanizuje zarówno dorosłych, jak i dzieci. Zbrodnie przedstawione w tych utworach są wyrazem destrukcji norm etycznych i moralnych, a ich analizy wskazują na konieczność zwalczania takiego zła poprzez aktywną postawę moralną. Bohaterowie opowiadań Nałkowskiej często znajdują się w sytuacjach beznadziejnych, ale próba walki o przetrwanie i zachowanie człowieczeństwa mimo wszystko staje się centralnym punktem ich życia.

Twórczość Michaiła Bułhakowa, szczególnie powieść "Mistrz i Małgorzata", koncentruje się na obrazie życia w totalitarnym państwie. Kontrola nad twórczością artystów i represje wobec jednostek buntujących się przeciwko systemowi są centralnym motywem powieści. Postawa Mistrza, który zrezygnował z walki z cenzurą, zostaje zestawiona z niezłomną miłością Małgorzaty, która symbolizuje nadzieję i moc przetrwania mimo przeciwności. Bułhakow ukazuje, iż nawet w najbardziej represyjnych systemach pozostaje miejsce na osobistą wolność i wybór walki.

Franz Kafka, w powieści „Proces”, przedstawia parabolę życia w państwie totalitarnym. Józef K., jako twarz współczesnego everymana, zmaga się z absurdalnym systemem sądowniczym. Jego bezskuteczna walka z biurokratycznym molochem ukazuje tragiczność losu jednostki w porządku absurdu. Kafka uwydatnia, jak system może unicestwić indywidualność i sens istnienia, ale jednocześnie jego ironiczne spojrzenie na ludzki wysiłek skłania do refleksji nad tym, jak walczyć z takim systemem i znaleźć w sobie siłę do oporu.

Albert Camus w „Dżumie” pokazuje różne postawy wobec zagrożenia w postaci epidemii. Bohaterowie jak dr Rieux, Tarrou, ojciec Paneloux czy Rambert różnie reagują na nadchodzące zagrożenie. Ich zachowania – od aktywnej walki po bierność – wskazują, że jedynie poprzez aktywną postawę można mierzyć się z tym, co jest nieuchronne. Camus podkreśla, że walka złem, reprezentowanym przez dżumę, jest nie tylko moralnym obowiązkiem, ale i nieodzowną częścią ludzkiego bytu.

Podsumowując, koniecznością staje się aktywna walka o sens istnienia wobec przeciwności losu. Literatura XX-lecia międzywojennego i literatura współczesna ukazują różnorodne postawy wobec zagrożeń i dramatów. Analizując bohaterów z „Kartoteki” Tadeusza Różewicza, „Przesłania Pana Cogito” Zbigniewa Herberta, a także prace Borowskiego, Herlinga-Grudzińskiego, Nałkowskiej, Bułhakowa, Kafki i Camusa, dostrzegamy uniwersalność przesłania o konieczności walki. Tylko poprzez niezłomną postawę, odwagę i moralną integralność można zachować godność i znaleźć sens w tragicznych chwilach ludzkiego życia. Walka zawsze przynosi nadzieję, i nie wolno tracić godności, trzeba "iść wyprostowany wśród tych, co na kolanach".