Różne oblicza Maryi w „Bogurodzicy” i „Lamencie świętokrzyskim”
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.06.2024 o 17:11
Rodzaj zadania: Wypracowanie
Dodane: 28.06.2024 o 16:18
Streszczenie:
Praca analizuje postać Maryi w polskiej literaturze średniowiecznej na przykładach utworów "Bogurodzica" i "Lament świętokrzyski", ukazując różne oblicza Matki Boskiej - jako wywyższonej Królowej i cierpiącej matki. ?
# Temat postaci Maryi w literaturze średniowiecznej jest niezwykle ważny i interesujący. Dwa arcydzieła polskiej poezji średniowiecznej, „Bogurodzica” i „Lament świętokrzyski”, przedstawiają różne oblicza Matki Boskiej, ukazując różne aspekty jej osoby i roli. „Bogurodzica” to najstarsza polska pieśń religijna, pełniąca funkcje modlitwy, pieśni kościelnej i hymnu. Z kolei „Lament świętokrzyski”, znany również jako „Posłuchajcie, bracia miła”, to głęboko emocjonalna skarga Matki Boskiej przeżywającej mękę swojego Syna. Oba utwory, mimo że pochodzą z tego samego okresu, prezentują diametralnie różne wizerunki Maryi – od wywyższonej Królowej Niebios po cierpiącą, pełną bólu matkę. Celem tej pracy jest zestawienie i analiza różnych oblicz Maryi w obu utworach.
Kontekst historyczny i literacki
W średniowieczu kult maryjny odgrywał niezwykle ważną rolę w życiu religijnym. Maryja była nie tylko matką Jezusa, ale także pośredniczką między ludźmi a Bogiem oraz wzorem cnót chrześcijańskich. Zarówno „Bogurodzica”, jak i „Lament świętokrzyski” powstały w tym kontekście, w którym kult Matki Boskiej był jednym z centralnych elementów pobożności średniowiecznej.„Bogurodzica” jest anonimowym utworem, którego pierwsze wzmianki datowane są na XIII wiek, jednak nie ma jednoznacznych dowodów na dokładny czas i miejsce jego powstania. Pieśń była śpiewana zarówno podczas nabożeństw, jak i w kontekście walk narodowych, co podkreśla jej polski charakter i wielowątkową funkcję. Z kolei „Lament świętokrzyski” został prawdopodobnie napisany w XV wieku. Utwór ten ma formę monologu lirycznego, w którym Matka Boska zwraca się do innych matek i wyraża swoje cierpienie. Lament, jak sama nazwa wskazuje, jest utworem pełnym skargi, przeznaczonym do wzbudzania współczucia i refleksji nad bólem matki.
Maryja w „Bogurodzicy”
„Bogurodzica” pełni różnorodne funkcje: jest pieśnią kościelną, hymnem narodowym oraz modlitwą. W kontekście religijnym była śpiewana podczas mszy, a także przed bitwami, co widać w jej historycznym użyciu podczas bitwy pod Grunwaldem w 1410 roku. W pierwszych wersach pieśni, autor zwraca się do Maryi w sposób apostroficzny: „Bogurodzica, dziewica, Bogiem sławiena Maryjo!”. Ten zwrot ukazuje Maryję jako pośredniczkę między ludźmi a Bogiem, podkreślając jej boską rolę. Maryja jest tutaj wywyższona i uwielbiana, co potwierdzają kolejne wersy pieśni, gdzie nazywana jest „dziewicą” i „Bogiem sławioną”. Jest to obraz Maryi jako świętej niewiasty, której przypisuje się chwałę i świętość.W „Bogurodzicy” Maryja jest również przedstawiana jako dobrodziejka i łaskawa Pani, co widać w modlitewnych prośbach do niej: „Zyszczy nam, spuści nam, kyrie eleison.” Tutaj Maryja pełni rolę osoby, która zdobywa łaski od Boga dla ludzi, będąc ich pośredniczką. W ten sposób, Maryja jest także personifikacją siły chroniącej ludzi przed gniewem Bożym. To wyobrażenie Maryi jako Królowej Niebios i opiekunki ludzkich dusz umacnia jej wizerunek jako osoby wypełniającej funkcję łączenia Królestwa Niebieskiego ze światem ziemskim.
Maryja w „Lamencie świętokrzyskim”
„Lament świętokrzyski” jest utworem o zupełnie innym charakterze. Jest to skarga i lamentacja Matki Boskiej stojącej pod krzyżem Chrystusa. Maryja jest tutaj przede wszystkim cierpiącą matką. Wersy takie jak „Posłuchajcie, bracia miła, kogo dzielę boleść i żal” wprowadzają czytelnika w tragiczną sytuację Maryi, która zmaga się z bólem po stracie Syna. Maryja wyraża swoje cierpienie i bezradność wobec męki Chrystusa, co można zobaczyć w jej słowach: „Wysoki, nędzny pożal, główkę tą podniesie”. W ten sposób Maryja, która w „Bogurodzicy” była wywyższoną Królową, w „Lamencie świętokrzyskim” jest pełną bólu, ludzką matką.Lamentacja Maryi w „Lamencie świętokrzyskim” nie kończy się na jej osobistym cierpieniu. Maryja szuka współczucia i zrozumienia u innych matek, do których zwraca się w utworze: „Widzę przed sobą matki, niźli się ja smucę”. Maryja jest tutaj bezradna wobec swojego cierpienia, a jej skarga ma na celu wywołanie współczucia i zrozumienia u innych. To poszukiwanie ukojenia u innych matek podkreśla, że Maryja w „Lamencie świętokrzyskim” jest symbolem matczynego cierpienia, z którym mogą się identyfikować wszystkie matki.
Porównanie obu wizerunków Maryi
Różnice między wizerunkami Maryi w „Bogurodzicy” i „Lamencie świętokrzyskim” są znaczące. W „Bogurodzicy” Maryja jest Królową i Pośredniczką, wywyższoną i pełną chwały. Jest to obraz boski, w którym Maryja pełni funkcję łączenia ludzkiego świata z Bogiem. Tymczasem w „Lamencie świętokrzyskim” Maryja jest cierpiącą matką, która przeżywa głęboko ludzkie emocje. Jej wizerunek jest pełen bólu i bezradności, pozbawiony boskich atrybutów.Maryja w „Bogurodzicy” jest modlitwą i hymnem – jest to postać, do której ludzkość zwraca się w modlitewnych prośbach, szukając jej pośrednictwa z Bogiem. Jest to Maryja jako dobrodziejka i opiekunka, pełna chwały i wywyższona. W „Lamencie świętokrzyskim” natomiast, Maryja jest symbolem ludzkiego cierpienia. Jej wizerunek w lamentacji skupia się na jej wewnętrznym bólu i skardze, ukazując ją jako postać szukającą współczucia i zrozumienia.
Pod względem konwencji literackich, „Bogurodzica” reprezentuje średniowieczną konwencję postaci Matki Boskiej jako Królowej Niebios. Jest to zgodne z kultem maryjnym, który łączył ją z boskimi cechami i wywyższał ją ponad wszelkie inne święte postacie. Natomiast „Lament świętokrzyski” przedstawia Maryję w sposób bardziej ludzki, co jest zapowiedzią przedrenesansowej tendencji do ukazywania świętych w bardziej ludzki i emocjonalny sposób.
Zakończenie
Podsumowując, „Bogurodzica” oraz „Lament świętokrzyski” ukazują dwa diametralnie różne oblicza Maryi – jako Królową i Pośredniczkę oraz jako cierpiącą matkę. W „Bogurodzicy” Maryja jest wywyższona i uwielbiona, pełniąc funkcję łączenia Królestwa Niebieskiego z ludzkim światem. Z kolei w „Lamencie świętokrzyskim” jest pełna bólu i żalu, ukazana jako głęboko cierpiąca matka, której ludzkie cierpienie jest bliskie każdemu człowiekowi.Te różne wizerunki Maryi odzwierciedlają różne aspekty potrzeby duchowej i emocjonalnej ludzi w średniowieczu – zarówno modlitwę i ochronę, jak i współczucie i zrozumienie wobec ludzkiego cierpienia. Współczesny odbiorca może odnaleźć w tych utworach uniwersalne wartości oraz głębię emocjonalną, która wciąż potrafi poruszyć i zainspirować do refleksji nad różnymi aspektami duchowego życia. W ten sposób „Bogurodzica” i „Lament świętokrzyski” pozostają ważnymi świadectwami średniowiecznego kultu maryjnego i literackimi arcydziełami, które ukazują różnorakie wizerunki Matki Boskiej.
Ocena nauczyciela:
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.06.2024 o 17:11
O nauczycielu: Nauczyciel - Ewa B.
Od 7 lat pracuję w liceum i pomagam uczniom odkrywać satysfakcję z pisania. Pomagam w przygotowaniu do matury oraz w pracy nad czytaniem ze zrozumieniem przed egzaminem ósmoklasisty. Tworzę atmosferę, w której łatwo zadać pytanie i otrzymać jasną odpowiedź. Uczniowie podkreślają, że proste strategie i checklisty pozwalają im szybciej robić postępy.
Praca jest bardzo dobrze napisana i przemyślana.
Komentarze naszych użytkowników:
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się