„Ulica Krokodyli” Brunona Schulza jako przedstawienie katastroficznego obrazu świata

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.06.2024 o 15:45

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 29.06.2024 o 15:29

---

Bruno Schulz to postać niezwykle charakterystyczna na tle polskiej literatury XX wieku. Znany artysta, rysownik i pisarz, w swojej twórczości potrafił połączyć niezwykłą wizję artystyczną z głęboką refleksją nad kondycją człowieka i otaczającym go światem. Urodzony w Drohobyczu w 1892 roku, Schulz po ukończeniu studiów z zakresu architektury i sztuk pięknych powrócił do rodzinnego miasta, gdzie pracował jako nauczyciel rysunku. Jego twórczość literacką charakteryzuje głęboka introspekcja oraz wykorzystanie pełnej gamy środków stylistycznych typowych dla nurtów modernizmu i ekspresjonizmu. Jego najbardziej znane dzieła, „Sklepy cynamonowe” i „Sanatorium pod Klepsydrą”, przynoszą ze sobą nie tylko unikalną, oniryczną narrację, ale również głęboki wgląd w ludzki umysł i relację człowieka ze światem.

„Sklepy cynamonowe” to cykl opowiadań, który nadawał wspomnieniom z dzieciństwa Schulza poetycki wymiar, przetwarzając je przez pryzmat zmitologizowanej wyobraźni. Powstawał w latach 1934-1937 i dziś uważany jest za arcydzieło literatury polskiej. Przywodzi na myśl najgłębsze aspekty egzystencji, gdzie realizm świata ustępuje miejsca imaginacyjnym i fantasmagorycznym opisom. Proza Schulza często odzwierciedla modernistyczne oraz ekspresjonistyczne tendencje, w których barokowy język oraz symbolika grają kluczowe role.

Celem tej pracy jest analiza i interpretacja opowiadania „Ulica Krokodyli”, traktowanego jako obraz katastroficznej wizji świata wykreowanego przez Schulza. Omówię, jak autor korzysta z symboli, mitów i wnikania w podświadomość oraz używa barokowego języka, by oddać swoją wizję rzeczywistości.

---

„Ulica Krokodyli” jest jednym z piętnastu opowiadań zawartych w cyklu „Sklepy cynamonowe”, stanowiąc doskonały przykład prozy poetyckiej Schulza. Tekst opisuje fragment życia w miejscowości, która choć przypomina rodzinny Drohobycz, została przekształcona przez wyobraźnię autora w pełen symboli i metafor świat. W opowiadaniu można dostrzec tematykę nowoczesnej cywilizacji zdominowanej przez komercję, tandetę i kicz. Schulz przedstawił tam z zabawną grozą miasto, w którym duch czasu i mechanizmy ekonomiczne determinują każdą chwilę codziennej egzystencji.

Przestrzeń „Ulicy Krokodyli” jest przedstawiona jako szczególna część miasta, odzwierciedlana na mapie biurka ojca głównego bohatera. Otoczone peryferiami miasta, stanowi kontrast względem tradycyjnych otoczeń, jakie można znaleźć w innych częściach Drohobycza. Opisane przestrzenie są pełne żywych, choć chaotycznych obrazów, gdzie zanikają dawne wartości i normy społeczne. Mieszkańcy tej dzielnicy są przedstawiani jako osoby bezcelowo biegnące w różnych kierunkach, odzwierciedlając bieżące przemiany i komercjalizację. Dorożki, tramwaje i kolej – wszystkie te elementy zdają się podlegać jedynie zasadom zysku i konsumpcji.

Atmosfera tej przestrzeni jest przesycona moralnym i społecznym rozkładem. Sklepy pełne towarów, sprzedawcy, którzy niejednokrotnie są transwestytami, wszystko to tworzy obraz chaosu i rozwiązłości. Chaos wynaturzenia moralnego i społecznego, który przejawia się w "Ulicy Krokodyli", stoi w ostrym kontraponcie do innych, bardziej statycznych i uporządkowanych wizji świata przedstawionych gdzie indziej w cyklu „Sklepy cynamonowe”.

Deformacja rzeczywistości poprzez wyobraźnię Schulza ujawnia lęki i obawy autora. Opisując świat widoczny w „Ulicy Krokodyli”, Schulz zdaje się prowadzić czytelnika w głąb siebie, wskazując na głęboką introspekcję i refleksję nad zmianami zachodzącymi w społeczeństwie i cywilizacji. Pisarz tęskni za ładem i porządkiem, jakie symbolizują wartości zanikające w obliczu nowoczesności. Tematyka opowiadania odzwierciedla tęsknotę za światem pełnym wartości, które w ocenie Schulza zdają się zanikać pod naporem komercjalizacji, która kształtuje życie codzienne bohaterów jego utworu.

Symbolika manekinów jest szczególnie znacząca w tym opowiadaniu. Według Schulza ludzie w nowoczesnym, konsumpcyjnym świecie stają się podobni do manekinów – pozbawionych duszy, uczuć, redukowanych do roli przedmiotów podatnych na manipulację. Manekiny symbolizują ludzi, którzy tracą swoje człowieczeństwo, stając się pionkami w grze na rynku finansowym, bezwolnymi tworami, pozbawionymi myśli i idei.

Profetyczny charakter tekstu widoczny jest w wizji postępującej konsumpcji i zepsucia moralnego. Schulz ostrzega przed zagrożeniami, jakie niosą za sobą nowoczesne przemiany w społeczeństwie. Jego wyobraźnia wyraża nie tylko lęk przed przyszłością, ale i nadzieję na zrozumienie źródłowych przyczyn społecznych przemian i znalezienia sposobów ich przezwyciężenia.

---

Podsumowując, „Ulica Krokodyli” Brunona Schulza jawi się jako przedstawienie katastroficznego obrazu świata. Powody owej katastrofy związane są z rozkładem wartości, komercjalizacją życia, zniewoleniem ludzi przez mechanizmy ekonomiczne, a także dehumanizacją i redukcją człowieka do roli manekina. Schulz, poprzez swoje bogate i symboliczne opisy, tworzy atmosferę przesiąkniętą moralnym rozkładem i chaosem, który wynika z intensywnych przemian cywilizacyjnych.

W kontekście dzisiejszej cywilizacji, wizje Schulza nabierają dodatkowej aktualności. Zjawiska, które opisywał w swojej prozie, są dziś jeszcze bardziej widoczne w naszym społeczeństwie. Konsumpcjonizm, rozkład tradycyjnych wartości, dehumanizacja jednostki w obliczu przemian technologicznych i ekonomicznych – wszystko to sprawia, że „Ulica Krokodyli” można odczytywać jako uniwersalne ostrzeżenie przed zagrożeniami ewolucji cywilizacyjnej.

Z perspektywy osobistej, Schulz dostarcza czytelnikowi materiału do refleksji nad współczesnymi problemami społecznymi. Jego proza otwiera drzwi do głębszej analizy tych problemów oraz pozwala dostrzec ich korzenie. „Ulica Krokodyli” jako przedstawienie katastroficznego obrazu świata była i wciąż jest nieocenionym narzędziem do zrozumienia mechanizmów rządzących naszą rzeczywistością. Omawiane opowiadanie nie tylko odzwierciedla lęki i obawy autora, ale również staje się uniwersalnym lustrem, w którym możemy dostrzec odbicie naszego współczesnego społeczeństwa.