Polski inteligent. Literackie portrety wybranych bohaterów z utworów literatury okresu Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.06.2024 o 21:08

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 30.06.2024 o 20:55

Polska literatura okresu Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego obfituje w portrety inteligentów – ludzi wykształconych, którzy często zmagają się zarówno z osobistymi dramatami, jak i społecznymi wyzwaniami. Wśród nich szczególnie wyróżniają się postaci Stanisława Wokulskiego z "Lalki" Bolesława Prusa oraz Tomasza Judyma z "Ludzi bezdomnych" Stefana Żeromskiego. Obie te postacie, mimo że różnią się pod wieloma względami, łączy jedno – pragnienie zmiany i polepszenia sytuacji społecznej. Stanisław Wokulski i Tomasz Judym to bohaterowie, których życie jest pełne nieustannych zmagań i dylematów, a ich losy odzwierciedlają napięcia charakterystyczne dla dwóch epok literackich – pozytywizmu i Młodej Polski.

Stanisław Wokulski (Bolesław Prus, "Lalka")

Pochodzenie i edukacja

Wokulski pochodził z niezamożnej rodziny o szlacheckich korzeniach. Jego trudne dzieciństwo zmusiło go do podjęcia pracy w sklepie Minclów jako subiekt. Pomimo trudnych warunków życiowych, Wokulski nie zrezygnował z samokształcenia. Jako młody człowiek zdołał zdobyć wykształcenie dzięki własnej determinacji i wytrwałości. Jego ambicje były wielkie – podjął studia na Szkole Głównej Handlowej, które jednak przerwało powstanie styczniowe. Udział w tym zrywie narodowym pokazuje jego głęboki patriotyzm i gotowość do poświęceń dla ojczyzny.

Działalność i charakter

Po upadku powstania styczniowego Wokulski znalazł się na Syberii, gdzie przetrwał dzięki swojej inteligencji i zaradności. Tam również zdobył wyższe wykształcenie i otrzymał propozycję pracy naukowej. Po powrocie do Warszawy, dzięki żmudnej pracy i pomysłowości, rozwija swój biznes handlowy i staje się jednym z najbardziej wpływowych ludzi w mieście. Wokulski łączy w sobie cechy romantyka i pozytywisty – jest pełen pasji, ale jednocześnie praktyczny i przedsiębiorczy. Tę dwoistość dobrze ilustruje jego działalność – angażuje się w pomoc najuboższym, jednocześnie budując imperium handlowe.

Wyzwania społeczne

Stanisław Wokulski stawia czoło wielu wyzwaniom społecznym. Mimo że osiągnął znaczne sukcesy w biznesie, nie zostaje w pełni zaakceptowany przez arystokrację. Jego pozycja jako kupca, choć daje mu ogromne możliwości finansowe, stanowi przeszkodę w pełnej społecznej akceptacji. Wokulski jest stygmatyzowany ze względu na swoje pochodzenie i zajmowaną profesję, co uniemożliwia mu zdobycie pełnego uznania w wyższych sferach. Jego życie jest pełne dylematów i wewnętrznych konfliktów – z jednej strony dąży do realizacji swoich ambicji, z drugiej strony pragnie miłości i akceptacji.

Miłość do Izabeli Łęckiej

Miłość do Izabeli Łęckiej jest jednym z najważniejszych wątków w życiu Wokulskiego. Jego przypadkowe spotkanie z Izabelą przeradza się w fascynację, która definiuje większość jego działań. Wokulski podporządkowuje swoje życie zdobyciu miłości Izabeli, jednak jego uczucie nie jest odwzajemnione. Izabela jest osobą próżną, skupioną na powierzchowności i materialnym komforcie, nie dostrzega głębi uczucia Wokulskiego. Tragiczne zakończenie tej miłości i niejasność losów Wokulskiego symbolizują nieuchronność klęski człowieka, który próbuje łączyć romantyzm z pragmatyzmem w rzeczywistości pełnej sprzeczności.

Tomasz Judym (Stefan Żeromski, "Ludzie bezdomni")

Pochodzenie i edukacja

Judym pochodził z bardzo ubogiej rodziny – jego ojciec był szewcem, a dzieciństwo upływało mu w trudnych warunkach. Mimo to, dzięki swojej pracy i determinacji, zdobywa wykształcenie i zostaje lekarzem. Jego upór i gotowość do pokonywania trudności czynią go bohaterem, w którym odnajdujemy zarówno pozytywistyczne, jak i młodopolskie cechy.

Działalność i charakter

Judym poświęca swoje życie pracy na rzecz najuboższych. Jako lekarz pracuje najpierw w Warszawie, później na prowincji, gdzie spotyka się z tragicznymi warunkami życia robotników i chłopów. Swoją działalność kontynuuje w sanatorium w Cisach oraz wśród górników w Sosnowcu. Jego zapał do pracy społecznej jest ogromny, ale często zderza się z brutalną rzeczywistością i oporem środowiska. Klęski, jakie ponosi w realizacji swoich celów, wynikają głównie z jego radykalizmu i bezkompromisowości. Judym nie potrafi znaleźć kompromisu między swoim ideałem a rzeczywistością, co prowadzi do licznych porażek.

Wyzwania społeczne

Jednym z głównych wyzwań, przed którymi staje Judym, jest konflikt z klasą wyższą. Jego kompleks niższego pochodzenia oraz pragnienie naprawy świata stają się przyczyną wielu nieporozumień i trudności. Judym niechętnie patrzy na zepsutą arystokrację i stara się za wszelką cenę pomóc tym, którzy najbardziej potrzebują pomocy. Pracując w sanatorium, wśród górników czy robotników, Judym stara się zmienić rzeczywistość, ale jego wysiłki często nie przynoszą zamierzonych rezultatów.

Odrzucenie szczęścia osobistego

Judym rezygnuje z osobistego szczęścia w imię swoich ideałów. Miłość do Joasi, której mógłby się poświęcić, nie jest w stanie zmienić jego decyzji o poświęceniu się dla dobra społecznego. Jego słowa "Nie może mieć ojca ani matki, ani jednej rzeczy, którą by przycisnął do serca z miłością, dopóki z oblicza ziemi nie znikną te podłe nory" stają się manifestem jego filozofii życiowej. Judym stawia dobro społeczne ponad swoje własne szczęście, co czyni go postacią tragiczną, skazaną na samotność i niezrozumienie.

Porównanie Wokulskiego i Judyma

Podobieństwa

Wokulski i Judym wywodzą się z niskich warstw społecznych, a swoje osiągnięcia zawdzięczają ciężkiej pracy. Obaj bohaterowie angażują się w działania na rzecz najuboższych i cierpią z powodu napięć między własnymi aspiracjami a ograniczeniami narzucanymi przez społeczeństwo. Walka o lepsze jutro, zarówno dla siebie, jak i dla innych, jest centralnym punktem ich życia.

Różnice

Motywacje bohaterów są znacząco różne: Wokulski kieruje się miłością do Izabeli Łęckiej, podczas gdy Judym dąży do realizacji altruistycznych ideałów. Wokulski pragnie akceptacji przez arystokrację, natomiast Judym świadomie odrzuca elitarność i poświęca się pracy dla najuboższych. Klęski obu bohaterów mają inne źródła – dla Wokulskiego jest to nieodwzajemniona miłość, dla Judyma bezkompromisowy radykalizm i niemożność znalezienia złotego środka między ideałem a rzeczywistością.

Wnioski