Straconye zŁudzenia jako jeden z temaÓw powieŚci b. prusa lalka.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 5.07.2024 o 15:18

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 5.07.2024 o 14:52

Bolesław Prus, a właściwie Aleksander Głowacki, w latach 1887-1889 publikował swoją powieść "Lalka" na łamach „Kuriera Codziennego”. "Lalka" jest dziełem, które szybko zyskało znaczące miejsce w kanonie polskiej literatury. Prus, przedstawiciel realizmu, stworzył fabułę pełną głębokich wątków społecznych, które oddają ducha epoki. Jednym z dominujących tematów jest motyw straconych złudzeń, który przewija się przez całą powieść i dotyczy zarówno głównego bohatera, Stanisława Wokulskiego, jak i innych postaci oraz szerzej – całego ówczesnego społeczeństwa.

Wszystkie te złudzenia, zarówno osobiste, jak i zbiorowe, jakby zaplątane w losy bohaterów, tworzą przejmujący obraz iluzoryczności ludzkich dążeń i marzeń. Pożyteczne jest zrozumienie, dlaczego Prus zdecydował się na taką tematykę, jak stracone złudzenia wpłynęły na wykreowanie charakterów oraz jak kształtują one odbiór społeczeństwa przez czytelników.

Stanisław Wokulski to centralna postać w powieści "Lalka". Jego życie i losy są odzwierciedleniem tragicznych złudzeń. Z jednej strony można uznać go za przykład idealnego pozytywisty - człowieka przekonanego o sile pracy, edukacji i dążeniu do poprawy losu. Wokulski jako młody człowiek brał udział w Powstaniu Styczniowym, co świadczyło o jego patriotyzmie i gotowości do poświęceń. Po klęsce powstania, Wokulski wraca do Warszawy z nowymi, pozytywistycznymi ideami. Postanawia pracować nad sobą, zdobywać wiedzę i pieniądze, by lepiej służyć społeczeństwu.

Pomimo początkowych trudności Wokulski osiąga wielki sukces zawodowy. Mały sklepik, który dziedziczy, przekształca w największy sklep w Warszawie. Jego determinacja i pracowitość przynoszą mu bogactwo, a tym samym potencjalne możliwości pomagania najuboższym mieszkańcom Powiśla. Czuje, że jego pozycja społeczna oraz bogactwo mogą być narzędziem do szerzej zakrojonych działań społecznych.

Jednakże jednym z najtragiczniejszych złudzeń Wokulskiego jest jego uczucie do Izabeli Łęckiej. Wokulski zakochany w arystokratce wierzy, że ich związek może być realizacją jego najwyższych marzeń. Jego uczucia wobec Izabeli stanowią część romantycznych złudzeń, które jednak zderzają się z rzeczywistością. Arystokracja, do której należy Izabela, nie akceptuje Wokulskiego mimo jego bogactwa. Wokulski jest wciąż postrzegany jako niskiej rangi handlowiec, którego aspiracje są dla nich nie do przyjęcia. Próby zorganizowania spółki handlowej, które miały wprowadzić nową jakość w interesy, kończą się niepowodzeniem, co wzmaga jego rozczarowanie.

Ale stracone złudzenia w powieści Prusa nie ograniczają się tylko do Wokulskiego. Całe społeczeństwo warszawskie jest przedstawione jako odzwierciedlenie rozczarowania pozytywizmem. Polacy, zamiast zjednoczyć się, działają w swoich partykularnych interesach. Warunki życia i rozwarstwienie społeczne nie prowadzą do narodowej solidarności. Bogaci odklejają się od problemów biednych, a arystokracja, jak już wspomniano, izoluje się od reszty społeczeństwa, nie czując potrzeby ani odpowiedzialności za wspólne dobro.

Obraz XIX-wiecznej Warszawy w "Lalce" przedstawia moralną degrengoladę społeczeństwa, w którym pieniądz rządzi wszystkim. Pomoc ubogim często wynika z potrzeby pokazania własnej wyższości niż z prawdziwego altruizmu. Bolesław Prus nie oszczędza ani bogatych, ani biednych, ukazując niemoralność, która przeniknęła wszystkie warstwy społeczne.

Ignacy Rzecki, wierny subiekt, to kolejna postać, która uosabia stracone złudzenia. Rzecki jest marzycielem i idealistą, który wierzy w Wokulskiego jako bohatera dążącego do wyższych celów. Jego pamiętnik stanowi subiektywną narrację, pełną nostalgii za minionymi czasami oraz wiarą w lepsze jutro. Kontrastuje to z trzecioosobową narracją powieści, która jest bardziej obiektywna, logiczna i pełna dystansu.

Rzecki, mimo swojej naiwności, stanowi swego rodzaju sumienie powieści. Jego złudzenia, choć tragiczne, ukazują ludzką tęsknotę za ideałami, które stają się nieosiągalne w brutalnej rzeczywistości. Jego pamiętnik jest również pewnego rodzaju lamentem nad straconą młodością i marzeniami, które nie miały szansy się ziścić.

Bolesław Prus, człowiek głęboko zakorzeniony w pozytywizmie, sam doświadczył rozczarowania ideami, które głosił. Pozytywizm, który miał na celu zjednoczenie Polaków wokół wspólnych celów, okazał się naiwnym programem, nieprzynoszącym oczekiwanych rezultatów. Prus, świadomy niesprawiedliwości społecznych, niemoralności oraz braku zasad, tworzy realistyczny obraz społeczeństwa w "Lalce".

Społeczeństwo lat 80. XIX wieku, jak pokazuje Prus, było ogarnięte żądzą zdobywania, utratą dawnych wartości i klęską pozytywistycznych idei w praktyce. Literacki obraz straconych złudzeń, który Prus kreuje, ma nie tylko literackie, ale i głębokie społeczne znaczenie.

Podsumowując, "Lalka" jest powieścią, która przedstawia szerokie spektrum straconych złudzeń. Obejmuje ona rozczarowania jednostek, takich jak Wokulski i Rzecki, oraz większych grup społecznych. Złudzenia, które miały na celu poprawę losu i zjednoczenie narodu, okazują się iluzoryczne. Prus stawia pociągającą wizję realistycznego obrazu społeczeństwa, które zmusza czytelnika do refleksji nad własnymi marzeniami, złudzeniami i rzeczywistością, w której żyje. "Lalka" w pełni ukazuje, jak tragiczne mogą być skutki wielkich nadziei, które nie mają szansy się spełnić.