Cierpienie - siła niszcząca człowieka, czy kształtująca jego osobowość? Rozwiń problem na podstawie wybranych problemów literackich.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 17.07.2024 o 7:07

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.07.2024 o 6:19

#

Cierpienie to pojęcie, które od wieków przyciągało uwagę filozofów, pisarzy i artystów. Definiowane jako intensywne odczuwanie bólu fizycznego lub psychicznego, jest nieodłącznym elementem ludzkiego życia. Cierpienie przyjmuje różne formy i ma różne przyczyny: może być wynikiem nieszczęśliwej miłości, zawiedzionej przyjaźni, samotności, niespełnionych pragnień czy śmierci bliskiej osoby. Z tego powodu, cierpienie stało się ważnym tematem w literaturze i filozofii, które starają się odpowiedzieć na pytanie, czy cierpienie niszczy człowieka, czy go kształtuje.

Celem tego wypracowania jest analiza, czy cierpienie działa destrukcyjnie na człowieka, czy raczej przyczynia się do jego rozwoju i umacniania osobowości. Temat ten zostanie omówiony na podstawie wybranych dzieł literackich oraz poglądów filozoficznych, co umożliwi pełniejszą i bardziej wszechstronną ocenę roli cierpienia w ludzkim życiu.

Główna część

Pierwszym z filozofów, którego poglądy na temat cierpienia zasługują na uwagę, jest Arthur Schopenhauer. Jego filozofia pesymizmu traktuje życie jako ciągłe pasmo cierpienia, od którego nie ma ucieczki. Schopenhauer uważał, że pragnienia są źródłem cierpienia, ponieważ nigdy nie mogą być w pełni zaspokojone. Jedynym sposobem na osiągnięcie pewnego rodzaju spokoju i szczęścia jest stan nirwany, w którym człowiek rezygnuje z wszelkich pragnień, lub kontemplacja sztuki, która pozwala na chwilowe zapomnienie o codziennych troskach.

W inny sposób do zagadnienia cierpienia podchodzi Fryderyk Wilhelm Nietzsche. Po ogłoszeniu "śmierci Boga" i braku uniwersalnych wartości moralnych, twierdził, że człowiek zostaje skazany na nihilizm, co prowadzi do poczucia pustki i bezsensu. Niemniej jednak, Nietzsche wierzył, że cierpienie i przezwyciężanie trudności może prowadzić do umacniania siebie i odkrywania swej prawdziwej natury, co oznacza, że cierpienie może mieć w sobie potencjał kształtujący.

Søren Kierkegaard, filozof egzystencjalistyczny, uważał, że człowiek jest odpowiedzialny za swoje decyzje, co prowadzi do nieuniknionego lęku i strachu. Ciągłe przeżywanie bojaźni przed śmiercią i podejmowanie wolnych wyborów prowadzi do głębokiego cierpienia, które jednak kieruje człowieka ku bardziej autentycznemu życiu i umacnia jego osobowość.

II. Cierpienie w literaturze Młodej Polski

W literaturze Młodej Polski cierpienie jest jednym z kluczowych tematów. Kazimierz Przerwa-Tetmajer w swoich wierszach „Nie wierzę w nic” i „Hymn do nirwany” wyraża wpływ filozofii Schopenhauera, prezentując życie jako pełne rozczarowań i niepewności. „Koniec wieku XIX” odzwierciedla głębokie rozczarowanie wartościami, ideami oraz ich niezdolność do przyniesienia szczęścia, co prowadzi do pesymizmu i apatii.

Podobnie Jan Kasprowicz w swoich poezjach prezentuje załamanie wiary i dekadencki pesymizm, co ukazuje, jak głęboko cierpienie potrafi wpływać na stan ducha i postrzeganie rzeczywistości.

III. Cierpienie w literaturze wojennej

Literatura wojenna pełna jest opisów cierpienia zarówno jednostek, jak i całych narodów. W „Medalionach” Zofii Nałkowskiej przedstawiono okrucieństwa wojny i holokaustu, które ukazują ekstremalne formy cierpienia i jego wielowątkowe skutki na ludzką psychikę. Nałkowska, poprzez autentyczne relacje ofiar, pokazuje, jak wojna niszczy jednostki, ale również, jak w pewnym sensie, kształtuje ich determinację i wolę przetrwania.

Motyw cierpienia żołnierzy i ich matek jest poruszony w „Modlitwie do Bogarodzicy”, gdzie wyrażane są dramatyczne przeżycia matek, których synowie walczą na froncie. Cierpienie matek w literaturze jest często przedstawiane jako element, który, choć niezwykle bolesny, potrafi uwypuklić ogrom ich miłości i poświęcenia.

IV. Cierpienie w kontekście religijnym

W kontekście religijnym cierpienie często jest postrzegane jako sposób na umocnienie w wierze. Przykładem jest Księga Hioba, gdzie tytułowy bohater przechodzi przez niewyobrażalne cierpienia, ale ostatecznie jego wierność wobec Boga zostaje nagrodzona.

Kolejnym przykładem jest "Lament Świętokrzyski", gdzie Matka Boska cierpi pod krzyżem swojego syna, Jezusa Chrystusa, co symbolizuje nieskończoną miłość i poświęcenie, ale również niewyobrażalny ból.

Cierpienie Jezusa Chrystusa, zwłaszcza jego droga krzyżowa, to archetypowe przedstawienie cierpienia, które ma na celu zbawienie ludzkości. Cierpienie Jezusa stało się symbolem miłości i poświęcenia, który inspiruje wierzących do refleksji nad sensem cierpienia i jego rolą w ludzkim życiu.

V. Cierpienie w kontekście patriotycznym

Cierpienie w imię ojczyzny to motyw często występujący w literaturze polskiej. W „Dziadach” cz. III Adama Mickiewicza przedstawione jest cierpienie polskiej młodzieży walczącej o wolność i niepodległość. Przykładem są postacie takie jak Wasilewski i Rollison, których losy pokazują, jak głęboko mogą wpływać na jednostkę doświadczenia wynikające z patriotycznego obowiązku.

Konrad, główny bohater „Dziadów” cz. III, również cierpi za ojczyznę, a jego bunt przeciwko niesprawiedliwości staje się symbolem narodowego zmagania i poświęcenia. Przez cierpienie bohaterowie ci stają się symbolem narodowej martyrologii i przekuwają swoje cierpienia w moralne i duchowe zwycięstwo.

VI. Cierpienie miłosne

Miłosne cierpienia to kolejny powszechny motyw literacki. W „Dziadach” cz. IV Mickiewicza, Gustaw cierpi z powodu odrzucenia przez ukochaną, co wynika z norm społecznych. Jego zranione uczucia prowadzą go do stanu rozpaczy, ale jednocześnie stają się doświadczeniem kształtującym jego osobowość.

Johann Wolfgang von Goethe w "Cierpieniach młodego Wertera” przedstawia bohatera, który nie może znaleźć ukojenia w miłości do Lotty. Werter, zakochany bez wzajemności, przechodzi przez stany głębokiej melancholii i rozpaczy, co prowadzi go do tragicznego końca. Jego cierpienie jest przestrogą przed destrukcyjną siłą niespełnionej miłości.

Podobnie w przypadku „Romea i Julii” Williama Szekspira, gdzie tragiczna miłość młodych kochanków kończy się śmiercią obojga. Ich miłosne cierpienia są próbą przekraczania barier społecznych i rodzinnych, co prowadzi do dramatycznych konsekwencji, ale również do niezapomnianej historii miłości.

W „Lalce” Bolesława Prusa, Stanisław Wokulski cierpi z miłości do Izabeli Łęckiej. Jego samotność i niespełnione pragnienia miłości kształtują go jako człowieka pełnego elegancji, ale także goryczy i smutku. Przykład ten pokazuje, jak głęboko miłość może wpłynąć na życie i postawy człowieka.

Stefan Żeromski w „Ludziach bezdomnych” przedstawia Tomasza Judyma, który staje przed wyborem między miłością a społecznym obowiązkiem. Jego decyzja o poświęceniu prywatnego szczęścia dla dobra społecznego ukazuje, jak cierpienie miłosne może prowadzić do trudnych, ale ważnych wyborów życiowych.

VII. Inne przykłady literackie i filmowe

W „Małym Księciu” Antoine de Saint-Exupéry’ego cierpienie jest ukazane w kontekście samotności. Spotkanie z żmiją, która symbolizuje przeszkody i ból, prowadzi bohatera do głębszego zrozumienia własnych emocji i wartości.

Święty Aleksy, patrząc na swoje życie pełne religijnego cierpienia i ascetyzmu, ukazuje, jak poprzez cierpienie można dążyć do wyższego celu i duchowego oczyszczenia. Ascetyzm świętego Aleksego jest formą upokorzenia, która ma na celu zbliżenie się do Boga i zrozumienie własnej natury.

Film „Miasto aniołów”, reż. Brad Silberling, ukazuje cierpienie anioła Setha po stracie ukochanej. Jego ból staje się motywem do refleksji nad miłością, straty i transcendencją, pokazując, jak cierpienie może prowadzić do głębszego zrozumienia siebie i świata.

Podsumowanie

Z literatury i filozofii można wyciągnąć wiele refleksji na temat cierpienia. Jest ono nieuniknioną częścią życia, która w różnorodny sposób wpływa na ludzkie istnienie. Walka o szczęście mimo cierpienia i docenianie chwil radości stanowią istotę ludzkiego doświadczenia.

Przykłady bohaterów literackich stają się źródłem wiedzy i inspiracji w codziennym życiu. Literaturę można traktować jako formę pocieszenia i refleksji, pomagającą lepiej zrozumieć siebie i świat.