Uczucie łączące Mistrza i Małgorzaty uczyń punktem wyjścia swych rozważań na temat różnych rodzajów miłości, jakie odnajdujemy w tekstach literackich na przestrzeni wieków.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 17.07.2024 o 8:47

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.07.2024 o 8:35

Miłość – uczucie, które od wieków inspirowało poetów, pisarzy i filozofów. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego "miłość" to "głębokie przywiązanie do kogo lub czego; namiętne uczucie sympatii do osoby płci odmiennej, połączone z pożądaniem jej". Ta definicja, choć zwięzła, jest zbyt prosta i nie obejmuje pełnej złożoności miłości. Literatura ukazuje bogatsze i bardziej skomplikowane obrazy tego uczucia, ilustrując jego różne formy i aspekty w różnych kontekstach kulturowych i historycznych.

W literaturze miłość ujmowana jest w różnorodny sposób, począwszy od starożytności, aż po współczesność. Aby zrozumieć różnorodność tego uczucia, warto przyjrzeć się jego literackim ujęciom na przestrzeni wieków. W tym kontekście szczególnie interesująca jest powieść Michaiła Bułhakowa "Mistrz i Małgorzata", która posłuży nam za przewodnik w tej literackiej podróży.

Powieść Michaiła Bułhakowa "Mistrz i Małgorzata" to jedna z najbardziej znanych opowieści o miłości w literaturze XX wieku. Główni bohaterowie, Mistrz i Małgorzata, prezentują miłość, która jest pełna poświęceń i wyzwań. Mistrz to pisarz, niezależny od ówczesnej władzy w Moskwie, który tworzy powieść o Poncjuszu Piłacie i Jeszua ha-Nocri. Jego dzieło zostaje odrzucone przez wydawnictwa, co prowadzi go do depresji i spowoduje, że trafia do szpitala psychiatrycznego. Małgorzata, zamężna kobieta, która nie kocha swojego męża, spotyka Mistrza i zakochuje się w nim głęboko. Ich związek rozwija się, a Małgorzata jest zdesperowana, aby odnaleźć i uratować Mistrza. Zawiera pakt z Wolandem, diabolicznym czarownikiem, aby osiągnąć swój cel. Miłość Mistrza i Małgorzaty jest pełna poświęcenia, przeszkód społecznych, obyczajowych i metafizycznych. Ostatecznie para znajduje wieczny spokój i dom w wieczności, co jest symbolem ich niegasnącej miłości.

Miłość starożytna często miała charakter mityczny, symbolizujący większe prawdy o ludzkiej naturze i boskości. W mitologii greckiej znajdziemy historię Erosa i Psyche – miłość między bogiem miłości a śmiertelniczką, która musiała pokonać liczne przeszkody, aby zdobyć wieczne zjednoczenie na Olimpie. Historia Orfeusza i Eurydyki opowiada o miłości tak głębokiej, że Orfeusz wyrusza do Hadesu, aby odzyskać swoją ukochaną, ale ostatecznie traci ją na zawsze. Natomiast historia Odyseusza i Penelopy pokazuje wierną miłość małżeńską i lojalność Penelopy, która przez lata czeka na powrót męża, mierząc się z pokusami i naciskami ze strony zalotników.

Miłość biblijna, zwłaszcza w "Pieśni nad Pieśniami", ukazuje miłość w sposób zmysłowy i symboliczny. Dialog miłosny między Oblubieńcem i Oblubienicą jest pełen zmysłowych opisów i stanowi alegorię miłości Boga do Kościoła. Jest to miłość sakralna, głęboko spleciona z religijną symboliką i duchową pejzażem.

Średniowieczne epopeje miłosne pełne są dramatu i intensywnych emocji. W opowieści o Tristanie i Izoldzie, poznanie się bohaterów rozpoczyna skomplikowaną fabułę, której katalizatorem jest napój miłosny. Miłość ta, choć piękna, prowadzi do tragicznego końca i śmierci kochanków. Podobnie w "Boskiej Komedii" Dantego, Francesca de Rimini i Paolo Malatesta, skazani na wieczne piekło, wspominają swoje grzeszne uczucie – pokazuje to, że miłość może prowadzić do potępienia, ale również daje możliwość bycia razem, nawet w cierpieniu.

Renesansowa literatura ukazuje różne aspekty miłości. Petrarka w swoich wierszach do Laury przedstawia miłość platoniczną, uwznioślającą, w której kobieta jest niemal boskim ideałem. Z kolei w "Dekameronie" Giovanni Boccaccio ukazuje bardziej realistyczne, zmysłowe podejście do miłości, oddając się przyjemnościom i radości życia.

Barokowa literatura przynosi natomiast refleksje nad nietrwałością i dualizmem życia i miłości. Poezja konceptualna Jana Andrzeja Morsztyna traktowała miłość jako zabawę i igraszkę, pełną wyrafinowanych metafor i skomplikowanych konceptów. Mikołaj Sęp Szarzyński, w swoich wierszach, przeciwstawiał miłość ziemską wiecznej, duchowej miłości do Boga, ukazując tę dualistyczną naturę człowieka.

Oświecenie przyniosło ze sobą sentymentalizm w literaturze, gdzie miłość była przedstawiana jako pełna emocji i ckliwości. W "Laurze i Filonie" Franciszka Karpińskiego można dostrzec idealizowanie prostego, wiejskiego życia i miłości, czystej i naturalnej, niezepsutej przez społeczne konwenanse.

Romantyzm natomiast to epoka, w której miłość stała się głównym tematem literackim i była przedstawiana w sposób emocjonalnie intensywny i często tragiczny. Adam Mickiewicz w "Dziadach" przedstawia dramatyczną miłość Gustawa i Maryli, pełną bólu i rozpaczy po utracie ukochanej. Natomiast "Romeo i Julia" Williama Szekspira, pełna namiętności i tragicznych nieporozumień, stała się archetypem miłości tragicznej, niepokonanej nawet przez śmierć.

W epoce pozytywizmu miłość zyskuje nowy wymiar, bardziej realistyczny i praktyczny. W "Lalce" Bolesława Prusa miłość Stanisława Wokulskiego do Izabeli Łęckiej ukazana jest jako nieodwzajemniona, skazana na niepowodzenie, co podkreśla ironiczny i krytyczny ton epoki.

Młoda Polska przynosi literaturę pełną zmysłowości i tajemnicy. Kazimierz Przerwa-Tetmajer opisuje miłość w sposób zmysłowy i erotyczny, pełen namiętności i melancholii. Bolesław Leśmian natomiast łączy miłość i śmierć w swoich poezjach, pokazując, że miłość jest nieodłącznie związana z przemijaniem i tajemnicą istnienia.

Podsumowując, miłość w literaturze przybierała różne formy – od poświęcenia i wiecznej oddania, przez zmysłowość, aż po tragiczne zakończenia. Różnorodność tych literackich ujęć miłości pokazuje, że jest ona uczuciem, które nie daje się łatwo zamknąć w jednej definicji. Literatura stanowi bogaty rezerwuar świadectw o tym, jak różnie można doświadczyć i opisać miłość na przestrzeni wieków. Jak mówił św. Augustyn: "Kochaj i rób co chcesz!" – zachęca to do odkrywania różnych form miłości zarówno w literaturze, jak i w życiu osobistym.