Czy życie człowieka powinno skupiać się wyłącznie na walce o wartości materialne, czy też winno być realizacją służebnych idei wobec ludzkości ( np. nauka, wynalazki). Rozważ ten problem na podstawie treści ,, Lalki”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 17.07.2024 o 19:47

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.07.2024 o 18:54

Czy życie człowieka powinno skupiać się wyłącznie na walce o wartości materialne, czy też winno być realizacją służebnych idei wobec ludzkości?

Żyjemy w świecie, w którym nieustannie konfrontujemy się z dylematem wartości materialnych i idei służebnych wobec ludzkości. W kontekście literackim, problem ten doskonale ilustruje powieść Bolesława Prusa "Lalka". Przeanalizowanie życia bohaterów tego utworu pozwala lepiej zrozumieć ów dylemat i dokonać refleksji nad tym, co naprawdę powinno być celem ludzkiego życia.

Epoka pozytywizmu, w której Bolesław Prus osadził akcję swojej powieści, była czasem, gdy przywiązywano ogromną wagę do nauki, pracy i pragmatyzmu. W myśl tej ideologii, rozwijanie wiedzy, wynalazczość i praktyczne zastosowanie nauki miały ogromne znaczenie. Kult pracy i rozwoju społecznego miał przełożenie na literaturę tamtych czasów, która promowała idee pracy organicznej i pracy u podstaw. Stanisław Wokulski jest przykładem postaci, która balansuje między dążeniem do materialnych korzyści a pragnieniem realizacji służebnych idei wobec społeczeństwa.

Na początku powieści poznajemy Stanisława Wokulskiego jako człowieka o wielkich ambicjach naukowych. Młody Wokulski fascynuje się chemią, studiując na uniwersytecie. Pragnienie zdobycia wiedzy i pogłębiania swoich umiejętności jest dla niego kluczowe. Jednak życie kieruje go na inne tory. Po śmierci żony przejmuje jej sklep i angażuje się w rozwój biznesu, co z czasem przynosi mu znaczne zyski. Działania Wokulskiego, jak inwestowanie w sklepy, wynajem placu, czy inwestycje w koleje żelazne, wyraźnie pokazują jego dążenie do pomnażania majątku. Jego głównym motorem napędowym staje się także miłość do Izabeli Łęckiej, której próbuje zaimponować swoim bogactwem.

Ale to nie oznacza, że Wokulski całkowicie rezygnuje z ideałów młodości. Wyjeżdżając do Paryża, jest przez chwilę zafascynowany możliwościami naukowymi i technicznymi, które tam odkrywa. Spotkanie z Geistem, szalonym wynalazcą, pokazuje Wokulskiemu, że istnieją ludzie, którzy poświęcają swoje życie nauce i odkrywaniu nowych wynalazków. Jednak miłość do Izabeli i pragnienie zdobycia jej za wszelką cenę wciąż dominują jego działania, i Wokulski szybko porzuca naukowe ideały.

Postać Juliana Ochockiego stanowi kontrast wobec Wokulskiego. Ochocki przedstawiony jest jako niespełniony idealista oddany idei nauki. Jego nieustanne poszukiwanie życiowej szansy i dążenie do realizacji naukowych marzeń stanowią wyraz pragnienia służby ludzkości. Ochocki nie poszukuje bogactwa ani uznania dla własnej osoby, lecz pragnie ulepszać świat. Jest oddany nauce i wynalazczości, chociaż nie zawsze spotyka się ze zrozumieniem i wsparciem ze strony społeczeństwa.

Geist jest trzecią kluczową postacią, której losy warto przeanalizować. Geist symbolizuje człowieka, który całkowicie poświęcił się nauce, mając nadzieję na to, że jego wynalazki przyniosą korzyści społeczeństwu. Nie interesują go wartości materialne, a jego prace często są niedoceniane, co prowadzi go do pewnej niepewności i wątpliwości. Geist jest żywym dowodem oddania i poświęcenia dla wyższych idei, które mogą przynieść korzyści ludzkości, a niekoniecznie jemu samemu.

Wokulski jest bohaterem, którego życie odzwierciedla zmaganie się między wartościami materialnymi a idealami służby społeczeństwu. Jego dążenie do doskonałości poprzez naukę, a jednocześnie romantyczne żądze i ambicje materialne, ukazują go jako postać rozdartą. Miłość do Izabeli ma ogromny wpływ na jego życiowe dążenia, prowadząc go do porzucenia naukowych ambicji na rzecz pragnienia imponowania i zdobywania ukochanej. W tym kontekście Wokulski jest reprezentantem romantyzmu, którego marzenia nie zawsze zgodne są z pragmatycznymi założeniami pozytywizmu.

Egoizm kontra utylitaryzm to kolejny aspekt, który warto rozważyć przy analizie Wokulskiego. Z jednej strony, dążenia Wokulskiego mają na celu pomnażanie własnego majątku, zaspokajanie osobistych ambicji i potrzeb. Z drugiej strony, jego działalność prospołeczna, na przykład pomoc dla biednych, próby poprawy warunków pracy dla swoich pracowników, czy finansowanie działalności naukowej, ukazują altruistyczną stronę jego natury. Wokulski zmaga się z wewnętrznymi konfliktami i próbuje znaleźć równowagę między własnymi egoistycznymi motywacjami a dążeniem do czynienia dobra społecznego.

Epoka, w której żył Wokulski, również miała ogromny wpływ na jego decyzje. Presja społeczna, układy arystokratyczne i ambicje finansowe były elementami charakterystycznymi dla tamtych czasów, które kształtowały życiowe wybory ludzi. Analiza realiów społecznych i kulturowych tamtej epoki pozwala lepiej zrozumieć motywacje bohaterów "Lalki". Dążenia do awansu społecznego, poszukiwanie uznania i akceptacji w kręgach arystokracji były silnymi czynnikami wpływającymi na decyzje Wokulskiego i innych postaci.

Przy rozważaniu kwestii wartości materialnych w kontekście rozwoju społecznego, warto zwrócić uwagę na wpływ nauki i technologii na życie społeczeństwa. W schyłku XIX wieku, wynalazki i innowacje techniczne, takie jak te stworzone przez Kruppa, Bayera czy Siemensa, wyraźnie zmieniały świat. Wynalazki te miały na celu nie tylko przynoszenie zysków, ale również poprawę życia człowieka poprzez nowoczesne rozwiązania. Jednakże, wraz z rozwojem technologicznym, pojawiła się także komercjalizacja nauki, co wprowadziło nowe wyzwania i dylematy dla wynalazców.

Postaci takie jak Daimler, Benz i Maybach, tworząc pierwsze samochody, musiały balansować między filantropijnymi dążeniami do poprawy transportu, a materialnymi korzyściami wynikającymi z komercjalizacji swoich wynalazków. Z kolei Samuel Colt, wynalazca rewolweru, wpłynął na ludzkość w sposób zarówno pozytywny poprzez rozwój przemysłu wojennego, jak i negatywny, przyczyniając się do zwiększenia śmiertelności na polach bitew. Te przykłady ukazują, że wynalazcy muszą podejmować trudne decyzje między altruizmem a materializmem.

Scjentyzm, jako ideologia, jest dziś postrzegany nieco inaczej niż w czasach pozytywizmu. Współczesne podejście do nauki często zwraca uwagę na zrównoważone podejście, które uwzględnia zarówno aspekty materialne, jak i dążenia do służenia ludzkości. Nauka i technologia mają ogromny wpływ na nasze życie, ale konieczność izolacji nauki od ideologii i polityki jest kluczowa, aby uniknąć nadużyć i upolitycznienia odkryć naukowych.

W współczesnym świecie, wartości materialne nie mogą być celem samym w sobie. Pieniądz powinien być środkiem do realizacji wyższych celów i marzeń, ale jednocześnie należy zachować równowagę, dążąc do osobistego szczęścia bez szkodzenia innym. Stanisław Wokulski jest postacią, która ilustruje trudności i dylematy związane z pogoń za bogactwem i próby osiągnięcia wyższych celów. Jego życie jest alegorią walki między materializmem a idealizmem, co sprawia, że jego losy są aktualne i dziś.

Losy Wokulskiego pozostają otwarte i niedopowiedziane, co skłania czytelnika do refleksji i samodzielnego wyciągania wniosków. Bolesław Prus nie udziela jednoznacznej odpowiedzi, ale ukazuje, że niezbędne jest zrównoważone podejście do życia, w którym wartości materialne i służebne idee znajdują swoje miejsce. Współczesne implikacje analizy problemu przedstawionego w "Lalce" są jasne: zamiast skupiać się wyłącznie na dążeniu do bogactwa, powinniśmy szukać sposobów, aby nasze działania przyczyniały się do dobra ludzkości i poprawy jakości życia innych.

W zakończeniu warto podkreślić, że zarówno wartości materialne, jak i nauka mają swoje miejsce w życiu człowieka. Epoka pozytywizmu uczy nas, że ideały takie jak praca organiczna, rozwój nauki i wynalazczości mogą przynosić niesamowite korzyści społeczeństwu. Jednak współczesne adaptowanie tych ideałów wymaga zrozumienia, że prawdziwe szczęście i spełnienie osiąga się wtedy, gdy łączymy dążenie do materialnych korzyści z pragnieniem służenia innym. W ten sposób, możemy realizować zarówno osobiste ambicje, jak i przyczyniać się do dobra ludzkości.

Piśmiennictwo: Prus, Bolesław. „Lalka”. Tomypolskiego (Ed.), Projekt Gutenberg.