Wszystko, co o dwudziestoleciu międzywojennym wiedzieć należy

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.07.2024 o 13:12

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 24.07.2024 o 12:42

Dwudziestolecie międzywojenne to okres, który na zawsze wpisał się w historię literatury i sztuki jako czas intensywnych przemian, eksperymentów i nowatorskich kierunków. Zakończenie I wojny światowej w 1918 roku przyniosło nie tylko zmianę politycznego porządku świata, lecz także istotne przeobrażenia w kulturze i sztuce. Epoka ta, obejmująca lata 1918-1939, miała ogromne znaczenie dla historii literatury polskiej i była żywo dyskutowana oraz analizowana z uwagi na bogactwo i różnorodność twórczości, która wówczas powstała. Koniec tej epoki definitywnie zamknęło wybuch II wojny światowej w 1939 roku.

Dwudziestolecie międzywojenne to jednak nie tylko literackie eksperymenty, ale również istotne zmiany społeczne i polityczne, które stanowiły fundament dla rozwoju nowych kierunków artystycznych i filozoficznych. Po zakończeniu I wojny światowej, świat stanął w obliczu upadku kolonializmu i nowych realiów politycznych, zapoczątkowanych m.in. przez Rewolucję Październikową w Rosji. Dominacja warstw mieszczańskich i robotniczych oraz przemiany na mapie politycznej Europy, takie jak powstanie nowych państw i zrywy niepodległościowe, miały ogromny wpływ na kształtowanie się ówczesnej literatury i sztuki.

Równocześnie rozwój nauki i techniki przyczyniał się do głębokich przemian świadomości społecznej. Osiągnięcia naukowe, takie jak teoria względności Einsteina czy odkrycie atomu i jego rozbicie, zmieniały sposób postrzegania rzeczywistości. Odkrycia astronomiczne, porównywalne do kopernikańskiego przewrotu, ujawniały niewielkość Ziemi w kosmicznym kontekście, co podkreślało kruchość ludzkości i rodziło pytania o sens sztuki w obliczu okrucieństw wojen i totalitaryzmów. Nastroje społeczne i filozoficzne były zdominowane przez lęk przed przyszłością oraz niepewność jutra, co znajdowało swoje odzwierciedlenie w refleksji artystycznej tamtego okresu.

Epoka ta była świadkiem odrzucenia klasycznych projektów artystycznych na rzecz awangardowych poszukiwań. Twórcy, inspirowani najnowszymi prądami filozoficznymi, zdecydowali się na eksperymentowanie z formą i treścią. W literaturze i sztuce dwudziestolecia międzywojennego wykrystalizowały się różnorodne nurty artystyczne, każdy z nich przynoszący coś nowego i świeżego.

Socrealizm, dominujący w literaturze radzieckiej, promował idee komunistyczne i ukazywał życie robotników w pozytywnym świetle, kreując idealnie zorganizowane społeczeństwo. Materializm dialektyczny, będący ideologią komunistyczną rozwiniętą przez Marksa i Engelsa, wpływał na twórczość artystów głęboko zaangażowanych w rewolucyjną walkę klasową.

Intuicjonizm według teorii Henriego Bergsona kładł nacisk na poznanie zmysłowe i intuicję, uznając artystę za wyjątkowego znawcę ludzkiej intuicji. Ekspresjonizm, który stawiał na wartość uczuć ponad wierne oddawanie rzeczywistości, pozwalał twórcom na wyrażanie najgłębszych emocji i stanów psychicznych. Surrealizm dążył do ukazania tego, co istnieje poza rzeczywistością, często deformując i wykrzywiając jej obraz, aby dotrzeć do podświadomości i marzeń sennych.

Neoklasycyzm nawiązywał do antycznych kanonów piękna i formy, próbując odnaleźć harmonię i równowagę w sztuce. Psychologizm, inspirowany psychoanalizą Freuda, kreował głębokie portrety psychologiczne postaci literackich, ukazując ich wewnętrzne konflikty i przeżycia. Kreacjonizm eksponował twórczą moc artysty, kładąc nacisk na innowacyjne możliwości kreacji. Awangarda, odrzucając klasyczne konwencje, poszukiwała nowych form wyrazu, oddając pole nowym, niespotykanym wcześniej formom komponowania dzieła literackiego i artystycznego.

Kubizm, z jego geometrycznymi formami i zasadą rozbijania obiektów malarskich na płaszczyzny, oraz dadaizm, odrzucający klasyczne formy na rzecz chaosu i nonsensu, wykorzystywali zaskakujące techniki, by wyrazić bunt przeciwko tradycyjnym wartościom artystycznym. Futuryzm, promujący sztukę przyszłości pozbawioną norm i nakazów, i turpizm, który podnosił brzydotę do rangi wartości estetycznej, były świadectwem poszukiwań nowych środków wyrazu w odpowiadającym im czasie niepokoju i dynamicznych przemian.

W Polsce dwudziestolecie międzywojenne także obfitowało w różnorodne grupy literackie, które wnosiły swój wkład do bogactwa epoki. Najbardziej znaną była grupa Skamander, do której należeli Julian Tuwim, Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński, Antoni Słonimski, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Kazimiera Iłłakowiczówna i Stanisław Witlin. Skamandryci opowiadali się za programową bezprogramowością, celebrując poezję codzienności.

Polscy futuryści, tacy jak Tadeusz Peiper, Julian Przyboś, Jerzy Jankowski, Anatol Stern, Aleksander Wat, Tytus Czyżewski, Franciszek Młodożeniec i Bruno Jasieński, eksperymentowali z dynamicznym językiem, wprowadzając liczne skróty i metafory. Awangarda Krakowska, z Tadeuszem Peiperem, Julianem Przybosiem i Adamem Ważykiem na czele, zasłynęła manifestem „Miasto, Masa, Maszyna”, który ukierunkował ich twórczość na tematy urbanistyczne, masowe i technologiczne.

Druga Awangarda skupiała się na odmienności od Awangardy Krakowskiej, koncentrując się na tematyce wsi i krajobrazu. Grupa Kwadryga, w skład której wchodzili Konstanty Ildefons Gałczyński, Stanisław Dobrowolski, Lucjan Szenwald i Władysław Sebyła, zrywała z tradycyjnymi normami, kreując katastroficzne wizje i apokaliptyczne obrazy. Żagary, z Czesławem Miłoszem, Jerzym Putramentem, Jerzym Zagórskim, Aleksandrem Rymkiewiczem i Teodorem Bujnickim, wyrażała poczucie nadchodzącego niebezpieczeństwa i oddawała się katastroficznej wizyjności.

Podsumowując, dwudziestolecie międzywojenne było okresem, który wniosło ogromny wkład w rozwój literatury i sztuki. Doskonałe zrozumienie specyfiki tej epoki jest kluczowe dla dalszych studiów nad twórczością artystów tamtego czasu. Epoka ta nie tylko wpłynęła na ówczesne pokolenie twórców, ale również miała znaczący wpływ na przyszłe pokolenia, kształtując rozwój literatury i sztuki w sposób, który można dostrzec do dnia dzisiejszego.

Literatura tamtego czasu, niezależnie od wybranego kierunku czy nurtu, była zawsze reakcją na zachodzące zmiany społeczne, polityczne i techniczne. Była próbą odpowiedzi na fundamentalne pytania dotyczące ludzkiej egzystencji i doświadczeń, czyniąc dwudziestolecie międzywojenne jednym z najważniejszych okresów w historii literatury i sztuki.