Efekty grozy, przedstaw na podstawie utworów: J. W. Goethe „Król Olch” oraz Bolesława Leśmiana „Dusiołek”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.08.2024 o 8:47

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 9.08.2024 o 8:07

W literaturze często pojawiają się motywy mające na celu budzenie strachu i niepokoju. „Król Olch” autorstwa Johanna Wolfganga von Goethego oraz „Dusiołek” Bolesława Leśmiana są przykładami dzieł, które doskonale oddają atmosferę grozy, korzystając z ludowych wierzeń i mitów. Oba utwory łączą elementy rzeczywistości z fantastyką, wprowadzając postaci i zjawiska, które wywołują u czytelnika uczucie niepokoju i lęku. „Dusiołek” pojawił się w zbiorze „Łąka” wydanym w 1920 roku, z kolei „Król Olch” jest balladą z końca XVIII wieku. Niemniej, mimo różnicy czasów i stylów, oba utwory podkreślają więź między człowiekiem a nieznanym, tajemniczym światem nadprzyrodzonym. Groza w obu utworach wynika z konfrontacji człowieka z nieznanym, pełnym tajemnic i nadprzyrodzonych zjawisk.

Rozwinięcie

1. Opis i analiza utworu "Dusiołek" Bolesława Leśmiana

Spotkanie Bajdały z Dusiołkiem następuje w nocy, gdy śpi w lesie. Mroczność scenerii wzmacnia uczucie niepokoju, które towarzyszy czytelnikowi. Grozę sytuacji oddają takie fragmenty, jak „Wylazł z rowu Dusiołek, jak półbabek z łoża”, które wprowadzają postać Dusiołka – istoty z pogranicza świata realnego i fantastycznego.

Dusiołek to stworzenie groteskowe, co dodatkowo podkreśla jego złowieszczość: „pysk miał jak żaba ślimaczy, ogon miał z rzemika, a zad tyli co kwoka”. Ta mieszanka elementów znanego z nieznanym sprawia, że staje się postacią zarówno śmieszną, jak i przerażającą. Moment, gdy Dusiołek siada Bajdale na piersi i dusi go, doskonale ilustruje fizyczne odczucie grozy: „siadł Bajdale na piersi, jak ten kruk na snopie, dusił i dusił, aż coś warkło w chłopie!”.

Symbolika Dusiołka jest wielopłaszczyznowa. Z jednej strony jest on ludowym potworem, uosabiającym lęki i niepokoje wiejskich społeczności zamieszkujących w bliskości natury i jej tajemnic. Z drugiej strony, ukazuje, jak człowiek zmaga się z niezrozumiałymi, tajemniczymi elementami rzeczywistości. Pytania Bajdały do Boga: „jeszcze musiał takiego zmajstrować Dusiołka?” wskazują na niepojętość i bezsilność wobec zła, które jest poza jego kontrolą i rozumieniem. Dusiołek staje się metaforą tych niepoznanych, niezrozumiałych sił, które kształtują ludzkie życie.

2. Opis i analiza utworu „Król Olch" J. W. Goethego

Król Olch, który pojawia się chłopcu, jest przedstawiony jako postać jednoznacznie złowroga, budząca strach. Jego pokusa, kierowana do chłopca: "Chodź do mnie, chłopczyno, zapraszam najmilej", zostaje wzmocniona groźbą: "Jeżeli ojciec cię nie odda, wezmę cię siłą". Konfrontacja niewinnego dziecka z tak brutalną ofertą pokazuje, jak głęboka i ostateczna jest przepaść między światem ludzkim a zjawiskami nadprzyrodzonymi.

Groza w „Król Olch” jest wynikiem konfliktu między racjonalnym światem ojca, który nie dostrzega zjawiska, a subiektywnym, przerażonym postrzeganiem rzeczywistości przez chłopca. Chłopiec widzi i czuje obecność Króla Olch, podczas gdy ojciec pozostaje sceptyczny i stara się racjonalizować doświadczenia dziecka, co tylko potęguje izolację chłopca w jego strachu.

Król Olch jest nie tylko postacią ze starych opowieści, ale również reprezentacją nieznanych, mrocznych sił natury. Jest on uosobieniem tego, co poza kontrolą człowieka, co jest groźne i niezrozumiałe. Groza narasta wraz z tragicznym finałem ballady, gdzie rzeczywistość miesza się z mitem do tego stopnia, że chłopiec umiera, wskutek czego realność koszmaru jawi się jako niepodlegająca wątpliwości.

Zakończenie

Reakcje bohaterów są różne: Bajdała próbuje walczyć i pytać, podczas gdy chłopiec z „Króla Olch” jest przerażony, a jego ojciec stara się racjonalizować sytuację. Groza w obu utworach wynika z konfrontacji człowieka z niewyjaśnionymi, tajemniczymi elementami rzeczywistości, które stają się symbolami ludzkich lęków i niepokojów. Zarówno Leśmian, jak i Goethe, w swoich utworach pokazują, że ludzka wyobraźnia i wierzenia ludowe są nieodłącznym elementem naszego pojmowania i interpretowania tajemniczego, nieznanego świata. Tego rodzaju literackie przedstawienia grozy odzwierciedlają ludzkie dążenie do zrozumienia tego, co nieznane, oraz próbę oswojenia lęku przed tym, co niepojęte. Współcześnie, tak jak wtedy, nadprzyrodzone elementy w literaturze nadal fascynują i przerażają, odzwierciedlając niezmienną ludzką potrzebę sięgania poza granice znanej rzeczywistości.