"Należy odczuć jakiego świata jesteś cząstką" – niech ten cytat z „Rozmyślań” Marka Aureliusza stanie się dla ciebie punktem wyjścia dla rozważań na temat człowieka poszukującego sensu swego życia w literaturze staropolskiej.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.08.2024 o 15:45

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 10.08.2024 o 15:29

„Należy odczuć jakiego świata jesteś cząstką” – rozważania na temat człowieka poszukującego sensu swego życia w literaturze staropolskiej

Cytat z "Rozmyślań" Marka Aureliusza, który mówi: „Należy odczuć jakiego świata jesteś cząstką”, to świetny punkt wyjścia do zastanowienia się nad rolą człowieka we wszechświecie i poszukiwaniem sensu życia. Marka Aureliusza, cesarza rzymskiego i filozofa stoickiego, cechowała głęboka refleksja nad ludzkim losem, przemijalnością oraz miejscem jednostki w szerokim kontekście istnienia. Stoicyzm, jako filozofia, oferował narzędzia do zrozumienia własnej natury i miejsca w świecie poprzez spokój wewnętrzny, akceptację losu oraz dążenie do cnoty.

Filozoficzne rozważania na temat sensu życia stały się istotnym elementem w literaturze staropolskiej, zarówno w okresie średniowiecza, jak i renesansu, a także baroku. Ludzka potrzeba poszukiwania sensu egzystencji była obecna we wszystkich epokach, jednakże zmieniające się światopoglądy i filozofie wpłynęły na różne sposoby postrzegania tej kwestii. W staropolskiej literaturze możemy zaobserwować, jak różne filozoficzne podejścia wpływały na przedstawianie człowieka i jego dążenia do zrozumienia swojego miejsca w świecie.

Średniowiecze – teocentryzm i duchowość

Literatura średniowieczna odzwierciedlała te przekonania poprzez swoje teksty. Przykładem może być "Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią", która ukazuje nieuchronność śmierci i przygotowanie do życia wiecznego. Utwór ten podkreśla, że ziemskie życie jest jedynie etapem w drodze do wieczności, a prawdziwe znaczenie i cel egzystencji leżą poza doczesnością. Średniowieczne tekście parenetyczne, takie jak "Legenda o świętym Aleksym", kreśliły wzorce świętości i życia oddanego Bogu jako ideały, do których człowiek powinien dążyć.

Warto zauważyć, że średniowieczne podejście do sensu życia kontrastowało ze stoickim panteizmem, według którego człowiek mógł odnaleźć sens w harmonii z naturą i wszechświatem. W średniowieczu cele życia były transcendentne i oderwane od codziennych realiów, skierowane ku wieczności oraz zbawieniu duszy.

Renesans – powrót do antropocentryzmu

Jan Kochanowski, czołowy poeta renesansu, czerpał z dorobku myśli starożytnej, łącząc w swych utworach refleksje nad człowiekiem i naturą. W utworze "Na dom w Czarnolesie" pojawia się pochwała życia wiejskiego jako harmonijnego i zgodnego z naturą. Podobnie w odzie "Do gór i lasów", autor podkreśla zgodność z prawami natury, odnajdując w niej źródło spokoju i sensu życia – co jest bliskie stoickiemu podejściu.

Rej w "Żywot człowieka poczciwego" prezentuje realistyczne spojrzenie na życie wiejskie, kreśląc obraz spokojnej, normalnej egzystencji, gdzie człowiek znajduje sens w naturalnych, codziennych czynnościach i relacjach.

Renesansowa literatura, włączając elementy stoicyzmu, przedstawiała życie jako okazję do odkrywania sensu w zgodzie z naturą, czerpania radości z prostych przyjemności oraz dążenia do cnoty.

Barok – kontrasty i napięcia

Innym ważnym twórcą tej epoki był Daniel Naborowski, którego wiersz "Marność" przypomina o przemijalności doczesnego życia i konieczności przygotowania się do śmierci. Tutaj pojawia się silna refleksja nad znikomością wszystkich ziemskich dążeń i bogactw, co skłania do szukania głębszego sensu poza materialnym światem.

Hedonistyczne postawy w barokowej literaturze, reprezentowane przez Jana Andrzeja Morsztyna, ukazują poszukiwanie przyjemności i intensywnego odczuwania życia jako sposób na odnalezienie sensu. W jego poezji zauważalne jest odrzucenie stoickiej obojętności na rzecz radości i przyjemności, co także stanowi kontrast do bardziej duchowych poszukiwań pozostałych poetów tej epoki.

Wnioski i podsumowanie

Ze względu na różnorodność tych filozofii, ważnym jest, aby współczesny człowiek mógł czerpać z różnych źródeł i odnaleźć najbardziej odpowiednią dla siebie drogę do zrozumienia sensu życia. Stoicyzm z jego przekonaniem o harmonii człowieka ze wszechświatem wydaje się być filozofią bardziej spójną i realistyczną dla dzisiejszego człowieka. Integracja wewnętrznego spokoju z akceptacją losu oraz dążenie do cnoty mogą stanowić stabilne fundamenty w obliczu dzisiejszych wyzwań.

Osobiście, identyfikuję się z przekonaniem, że życie we wszechświecie jest domem, a nie miejscem zesłania. Podkreślając potrzebę harmonii wewnętrznej i zgodności z naturą, jesteśmy bliżej zrozumienia siebie jako integralnej części większej całości, co może przynieść nam zarówno sens, jak i radość z codziennego życia.