"Należy odczuć jakiego świata jesteś cząstką" – niech ten cytat z „Rozmyślań” Marka Aureliusza stanie się dla ciebie punktem wyjścia dla rozważań na temat człowieka poszukującego sensu swego życia w literaturze staropolskiej.
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.08.2024 o 15:45
Rodzaj zadania: Wypracowanie
Dodane: 10.08.2024 o 15:29
Streszczenie:
Rozważania nad sensami życia w literaturze staropolskiej, od średniowiecza po barok, przybliżają różne filozofie i spojrzenia na człowieka w świecie, stanowiąc cenne źródło refleksji dla współczesnego człowieka. ??
„Należy odczuć jakiego świata jesteś cząstką” – rozważania na temat człowieka poszukującego sensu swego życia w literaturze staropolskiej
#Cytat z "Rozmyślań" Marka Aureliusza, który mówi: „Należy odczuć jakiego świata jesteś cząstką”, to świetny punkt wyjścia do zastanowienia się nad rolą człowieka we wszechświecie i poszukiwaniem sensu życia. Marka Aureliusza, cesarza rzymskiego i filozofa stoickiego, cechowała głęboka refleksja nad ludzkim losem, przemijalnością oraz miejscem jednostki w szerokim kontekście istnienia. Stoicyzm, jako filozofia, oferował narzędzia do zrozumienia własnej natury i miejsca w świecie poprzez spokój wewnętrzny, akceptację losu oraz dążenie do cnoty.
Filozoficzne rozważania na temat sensu życia stały się istotnym elementem w literaturze staropolskiej, zarówno w okresie średniowiecza, jak i renesansu, a także baroku. Ludzka potrzeba poszukiwania sensu egzystencji była obecna we wszystkich epokach, jednakże zmieniające się światopoglądy i filozofie wpłynęły na różne sposoby postrzegania tej kwestii. W staropolskiej literaturze możemy zaobserwować, jak różne filozoficzne podejścia wpływały na przedstawianie człowieka i jego dążenia do zrozumienia swojego miejsca w świecie.
Średniowiecze – teocentryzm i duchowość
Średniowiecze to epoka, w której dominowało chrześcijaństwo, wpływając na sposób postrzegania sensu życia człowieka. W przeciwieństwie do stoicyzmu, gdzie człowiek był postrzegany jako integralna część wszechświata, średniowiecze opierało się głównie na teocentryzmie - przekonaniu o centralnej roli Boga w życiu człowieka. Chrześcijańska wizja świata podkreślała zależność istnienia człowieka od Boga i dążenie do osiągnięcia Królestwa Bożego jako głównego celu życia.Literatura średniowieczna odzwierciedlała te przekonania poprzez swoje teksty. Przykładem może być "Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią", która ukazuje nieuchronność śmierci i przygotowanie do życia wiecznego. Utwór ten podkreśla, że ziemskie życie jest jedynie etapem w drodze do wieczności, a prawdziwe znaczenie i cel egzystencji leżą poza doczesnością. Średniowieczne tekście parenetyczne, takie jak "Legenda o świętym Aleksym", kreśliły wzorce świętości i życia oddanego Bogu jako ideały, do których człowiek powinien dążyć.
Warto zauważyć, że średniowieczne podejście do sensu życia kontrastowało ze stoickim panteizmem, według którego człowiek mógł odnaleźć sens w harmonii z naturą i wszechświatem. W średniowieczu cele życia były transcendentne i oderwane od codziennych realiów, skierowane ku wieczności oraz zbawieniu duszy.
Renesans – powrót do antropocentryzmu
Renesans przyniósł ze sobą zmianę perspektywy – przejście od teocentryzmu do antropocentryzmu. Odrodzenie zainteresowania starożytną filozofią, w tym stoicyzmem, skupiło uwagę na człowieku, jego wewnętrznym życiu i celach. Pod wpływem humanizmu, postrzeganie sensu życia nabrało nowych wymiarów, z bardziej realistycznym spojrzeniem na ludzkie doświadczenia i wartości.Jan Kochanowski, czołowy poeta renesansu, czerpał z dorobku myśli starożytnej, łącząc w swych utworach refleksje nad człowiekiem i naturą. W utworze "Na dom w Czarnolesie" pojawia się pochwała życia wiejskiego jako harmonijnego i zgodnego z naturą. Podobnie w odzie "Do gór i lasów", autor podkreśla zgodność z prawami natury, odnajdując w niej źródło spokoju i sensu życia – co jest bliskie stoickiemu podejściu.
Rej w "Żywot człowieka poczciwego" prezentuje realistyczne spojrzenie na życie wiejskie, kreśląc obraz spokojnej, normalnej egzystencji, gdzie człowiek znajduje sens w naturalnych, codziennych czynnościach i relacjach.
Renesansowa literatura, włączając elementy stoicyzmu, przedstawiała życie jako okazję do odkrywania sensu w zgodzie z naturą, czerpania radości z prostych przyjemności oraz dążenia do cnoty.
Barok – kontrasty i napięcia
Barok był epoką pełną kontrastów i napięć, co widoczne jest również w literaturze tego okresu. W tym czasie znowu zmieniło się postrzeganie świata i miejsce człowieka w nim. Mikołaj Sęp-Szarzyński, jako przedstawiciel baroku, ukazywał zmagania człowieka z dualizmem ciała i duszy, walcząc z pokusami świata doczesnego i dążąc do zbawienia. W jego utworach, takich jak "O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem", pojawia się tragiczna wizja człowieka zagubionego w świecie pełnym grzechu i cierpienia.Innym ważnym twórcą tej epoki był Daniel Naborowski, którego wiersz "Marność" przypomina o przemijalności doczesnego życia i konieczności przygotowania się do śmierci. Tutaj pojawia się silna refleksja nad znikomością wszystkich ziemskich dążeń i bogactw, co skłania do szukania głębszego sensu poza materialnym światem.
Hedonistyczne postawy w barokowej literaturze, reprezentowane przez Jana Andrzeja Morsztyna, ukazują poszukiwanie przyjemności i intensywnego odczuwania życia jako sposób na odnalezienie sensu. W jego poezji zauważalne jest odrzucenie stoickiej obojętności na rzecz radości i przyjemności, co także stanowi kontrast do bardziej duchowych poszukiwań pozostałych poetów tej epoki.
Wnioski i podsumowanie
Rozważania nad sensem życia w literaturze staropolskiej pokazują różne podejścia do tej fundamentalnej kwestii w zależności od epoki. W średniowieczu dominowała transcendentalna wizja życia, ukierunkowana na zbawienie duszy i wieczność, natomiast renesans przyniósł bardziej humanistyczny i realistyczny obraz człowieka, skupiony na harmonii z naturą i cnotliwym życiu. Barok z kolei podkreślał zarówno tragizm ludzkiej egzystencji, jak i hedonistyczne podejście do życia.Ze względu na różnorodność tych filozofii, ważnym jest, aby współczesny człowiek mógł czerpać z różnych źródeł i odnaleźć najbardziej odpowiednią dla siebie drogę do zrozumienia sensu życia. Stoicyzm z jego przekonaniem o harmonii człowieka ze wszechświatem wydaje się być filozofią bardziej spójną i realistyczną dla dzisiejszego człowieka. Integracja wewnętrznego spokoju z akceptacją losu oraz dążenie do cnoty mogą stanowić stabilne fundamenty w obliczu dzisiejszych wyzwań.
Osobiście, identyfikuję się z przekonaniem, że życie we wszechświecie jest domem, a nie miejscem zesłania. Podkreślając potrzebę harmonii wewnętrznej i zgodności z naturą, jesteśmy bliżej zrozumienia siebie jako integralnej części większej całości, co może przynieść nam zarówno sens, jak i radość z codziennego życia.
Ocena nauczyciela:
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.08.2024 o 15:45
O nauczycielu: Nauczyciel - Elżbieta W.
Od 17 lat pracuję w liceum ogólnokształcącym i prowadzę zajęcia przygotowujące do matury oraz wsparcie dla ósmoklasistów. Kładę nacisk na czytelność argumentów i konsekwencję w stylu. Na lekcjach panuje życzliwa, spokojna atmosfera, w której łatwiej pytać i poprawiać. Uczniowie cenią cierpliwość, jasne kryteria i ćwiczenia, które „od razu widać” w wyniku.
Wypracowanie jest bardzo kompleksowe i starannie napisane.
Komentarze naszych użytkowników:
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się